Qazaxıstanın Milli Təhlükəsizlik Komitəsi (MTK) genişmiqyaslı xüsusi əməliyyat keçirib. Əməliyyat nəticəsində ölkənin iqtisadi idarəetmə sistemində mühüm vəzifələr tutan iki şəxs - "Samruk-Kazına" Milli Rifah Fondunun idarə heyətinin sədri Nurlan Jakupov və "Qazaxıstan Dəmir Yolları" (KTJ) milli şirkətinin rəhbəri Yeljas Otenşiyev saxlanılıb.
Oxu.Az Qazaxıstan KİV-inə istinadən xəbər verir ki, bu iş ölkənin müasir tarixində ən çox diqqət çəkən korrupsiya işlərindən biri kimi qiymətləndirilir.
MTK-nın rəsmi açıqlaması
Komitənin məlumatına görə, 2026-cı il noyabrın 11-də MTK-nın Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Xidməti "Samruk-Kazına" ASC-nin idarə heyətinin sədri Nurlan Jakupovu, "Qazaxıstan Dəmir Yolları" ASC-nin idarə heyətinin sədri Yeljas Otenşiyevi və digər şəxsləri korrupsiya cinayəti törətməkdə şübhəli şəxs qismində saxlayıb.
Hazırda işin bütün hallarının müəyyənləşdirilməsi üçün istintaq tədbirləri aparılır. Komitə korrupsiyaya qarşı mübarizənin dövlət başçısının tapşırıqlarına uyğun olaraq, "Qanun və Qayda" prinsipi əsasında davam etdirildiyini vurğulayıb.
MTK bildirib ki, Qazaxıstanın Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 201-ci maddəsinə əsasən, məhkəməyədək istintaqın gedişi barədə əlavə məlumat açıqlana bilməz.
Astanada pəncərədən pul dolu çamadanların atıldığına dair görüntülər yayılıb
Noyabrın 12-də səhər saatlarında "102" xidmətinə Astananın mərkəzində yerləşən "Atlant-6" elit yaşayış kompleksinin yaxınlığında səkkiz çamadanın və ətrafa səpələnmiş dollar dəstələrinin aşkar edildiyi barədə məlumat daxil olub.
Sosial şəbəkələrdə yaşayış kompleksinin pəncərəsindən içərisində ABŞ dolları olan çamadan və çantaların atıldığını əks etdirən videolar yayılıb. Kadrlarda polisin ərazini mühasirəyə aldığı və əskinasların yerə səpələndiyi görünür.
Əskinasların həqiqi olub-olmadığı istintaq zamanı müəyyənləşdiriləcək. Qazaxıstanın bir sıra media orqanları hadisənin saxlanılan şəxslərlə birbaşa əlaqəli olduğunu yazıblar. Bu məlumat hələlik rəsmi təsdiqini tapmayıb.
Saxlanılan şəxslər nədə şübhəli bilinirlər?
"Ulysmedia" nəşri mənbələrinə istinadən yazır ki, saxlanılan rəhbərlər xüsusilə külli miqdarda rüşvət almağa cəhddə şübhəli bilinirlər.
Nəşrin məlumatına görə, iş Qazaxıstan Cinayət Məcəlləsinin 24-cü maddəsinin 3-cü hissəsi (cinayətə cəhd) və 366-cı maddəsinin 4-cü hissəsi (xüsusilə külli miqdarda və ya cinayətkar qrup tərəfindən rüşvət alma) üzrə araşdırılır.
Hər iki rəhbər müvəqqəti saxlama təcridxanasına yerləşdirilib. Təqsirləri sübuta yetirilərsə, onları rüşvət məbləğinin 70-80 misli həcmində cərimə və ya əmlakları müsadirə edilməklə 10 ildən 15 ilədək azadlıqdan məhrumetmə cəzası gözləyə bilər.
Nurlan Jakupov kimdir?
Nurlan Jakupov 1978-ci il martın 31-də anadan olmuş qazaxıstanlı maliyyəçi və idarəçidir. O, Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunu (MQİMO) bitirib.
Jakupov karyerası ərzində bir sıra iri investisiya və sənaye qurumlarında çalışıb. O, "Credit Suisse" beynəlxalq bankında işləyib, "Kazatomprom"un idarə heyətinin üzvü olub, "Tau-Ken Samruk" dağ-mədən şirkətinə və "Astana" sosial-sahibkarlıq korporasiyasına rəhbərlik edib.
Jakupov "Samruk-Kazına" fondunun rəhbəri təyin olunmazdan əvvəl xarici investorların cəlb edilməsinə dəstək göstərən "Kazakhstan Investment Development Fund" şirkətinə rəhbərlik edib.
O, 2023-cü il aprelin 3-də "Samruk-Kazına" fondunun rəhbəri təyin olunub və saxlanılanadək üç ildən çox müddət ərzində ölkənin ən böyük dövlət holdinqinə rəhbərlik edib.
Yeljas Otenşiyev kimdir?
Yeljas Otenşiyev Moskva Fizika-Texnika İnstitutunun məzunudur. O, karyerasına 2007-ci ildə başlayıb. Uzun müddət "Samruk-Kazına" fondunun strukturlarında və törəmə şirkətlərində çalışıb.
Otenşiyev 2023-cü ilin aprelindən "Samruk-Kazına" fondunun strategiya və aktivlərin idarə olunması üzrə idarəedici direktoru və idarə heyətinin üzvü kimi çalışıb. 2024-cü ilin fevralından isə KTJ-nin direktorlar şurasının üzvü olub.
O, 2026-cı il iyulun 20-də "Qazaxıstan Dəmir Yolları"nın idarə heyətinin sədri vəzifəsində Talgat Aldıbergenovu əvəz edib. Saxlanılanadək şirkətə dörd aydan az müddət rəhbərlik edib.
"Samruk-Kazına" və "Qazaxıstan Dəmir Yolları"
"Samruk-Kazına" Milli Rifah Fondu 2008-ci ildə Qazaxıstanın o zamankı prezidenti Nursultan Nazarbayevin fərmanı ilə yaradılıb.
Fond ölkənin strateji aktivlərini idarə edən ən böyük dövlət investisiya holdinqidir. Onun idarə etdiyi aktivlərin ümumi dəyəri on milyardlarla dollarla ölçülür. Bu aktivlər sırasına "KazMunayQaz", "Qazaxıstan Dəmir Yolları", "Kazatomprom", "Air Astana", "Kazakhtelecom" və KEGOC kimi şirkətlər daxildir. Fondun yeganə səhmdarı Qazaxıstan hökumətidir.
"Qazaxıstan Dəmir Yolları" isə ölkənin ən böyük nəqliyyat-logistika holdinqi və uzunluğu 16 min kilometrdən çox olan magistral dəmir yolu şəbəkəsinin operatorudur.
Şirkət Çinlə Avropanı birləşdirən beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinin əsas hissələrindən birinə xidmət göstərir. Bu fəaliyyət şirkətə Qazaxıstan hüdudlarından kənarda da strateji əhəmiyyət qazandırır.
2026-cı ildə KTJ-nin səhmlərinin ilkin kütləvi təklifə (IPO) çıxarılması planlaşdırılırdı. Son hadisələrdən sonra bu planın taleyi sual altına düşüb. Şirkətin yeganə səhmdarı "Samruk-Kazına" fondudur.
Baş nazir saxlanılmalardan bir həftə əvvəl rəhbərliyi tənqid etmişdi
Noyabrın 4-də Qazaxıstanın baş naziri Oljas Bektenov "Samruk-Kazına" fondunun və onun törəmə şirkətlərinin rəhbərliyini investisiya layihələrinin icra müddətlərinin mütəmadi pozulmasına görə açıq şəkildə tənqid edib.
Baş nazir iradlarını fondun doqquz aylıq fəaliyyətinin yekunlarına həsr olunmuş direktorlar şurasının iclasında bildirib.
Bektenov müəyyən edilmiş müddətlərə riayət olunmasına nəzarətin gücləndirilməsini, eləcə də satın alınan mallar, işlər və xidmətlər üzrə yerli istehsalın payının artırılması istiqamətində işin davam etdirilməsini tapşırıb.
İşin bütün təfərrüatları hələlik məlum deyil. İstintaq davam edir.
