İngiltərə futbolu hazırda Premyer Liqanın gətirdiyi yüksək temp, fiziki güc və taktiki zənginliyin qızıl dövrünü yaşayır. Heyətdəki, demək olar ki, hər bir futbolçunun öz klubunda lider olması komandaya inanılmaz bir hücum potensialı və rotasiya genişliyi qazandırır. İntizamlı və hücumameyilli futbol fəlsəfəsi ilə turnirin bir nömrəli favoritlərindən sayılan "Üç aslan" üçün qrup mərhələsində xal itkisi böyük sürpriz hesab oluna bilər.
Avropa nəhəngi futbolda 60 illik çempionluq həsrətinə son qoymağı hədəfləyir. Qeyd edək ki, "Üç aslan" sonuncu dəfə bu nüfuzlu kuboku 1966-cı ildə, öz doğma meydanında - "Uembli" stadionunda Qərbi Almaniyanı 4:2 hesabı ilə məğlub edərək başı üzərinə qaldırıb. O vaxtdan bəri komanda 1990-cı və 2018-ci illərdə iki dəfə yarımfinala yüksəlib, eyni zamanda, beş dəfə dörddəbir finalda mübarizə aparıb. Qitə miqyasında isə İngiltərə son iki Avropa Çempionatında gümüş medallarla kifayətlənib.
Oxu.Az İngiltərə futbolunun keçmişinə, bu gününə və 2026-cı il gözləntilərinə nəzər salır.
Qaret Sautgeytin gedişindən sonra 2024-cü ilin oktyabrında Tomas Tuhel İngiltərə millisinin yeni baş məşqçisi təsdiqlənib, lakin o, vəzifəsinin icrasına növbəti ilin yanvarında başlayıb. "Üç aslan"ı çalışdıran üçüncü əcnəbi mütəxəssis olan almaniyalı futbolçu kimi təvazökar bir karyera yaşadıqdan sonra erkən yaşda butslarını mismardan asaraq məşqçiliyə keçid edib.
Həmyerlisi Yurgen Klopp kimi, Tuhel də məşqçilik karyerasına "Maynts"da başlayıb və daha sonra "Borussiya Dortmund"la böyük uğurlara imza atıb. İngiltərə yığmasının sükanı arxasına keçməzdən əvvəl o, PSJ, "Çelsi" və "Bavariya" klublarına titullar qazandırıb.
İngiltərənin ilk dünya çempionatı
1946-cı ildə yenidən FIFA-ya üzv olan İngiltərə, Dünya Kuboku həyəcanını ilk dəfə Braziliyada DÇ-1950-də yaşamışdı. Çili üzərində 2:0 hesablı qələbə debüt turniri üçün mükəmməl başlanğıc olmuş, lakin ardınca ABŞ və İspaniyaya qarşı 0:1 hesablı ardıcıl məğlubiyyətlər "Üç aslan"ın 2-ci qrupu ikinci sırada başa vuraraq yarışla erkən vidalaşması ilə nəticələnmişdi.
İngiltərənin son dünya çempionatı
İngiltərə DÇ-2022-də dörddəbir finalda gələcək vitse-çempion Fransaya məğlub olaraq böyük xəyal qırıqlığı yaşamışdı. "Üç aslan" turnirə Ər-Rayyanda İranın qapısından altı top keçirərək fırtına kimi başlamışdı. Bu nəticənin ardınca ABŞ ilə heç-heçə və Uels üzərində 3:0 hesablı qələbə gəlmişdi ki, bu da onlara B qrupunun zirvəsini təmin etmişdi. Qaret Sautgeytin komandası daha sonra Seneqalı üç cavabsız qolla məğlub edərək DÇ-2002-dən bəri pley-off mərhələsindəki ən böyük qələbəsini qazanmışdı.
Fransa ilə keçirilən dörddəbir final qarşılaşmasının ilk hissəsində Orelyen Çuameni "Xoruzlar"ı önə keçirmişdi. Fasilədən dərhal sonra Harri Keyn penalti ilə hesabı bərabərləşdirsə də, matçın bitməsinə 12 dəqiqə qalmış Olivye Jiru yenidən Fransanı üstün duruma gətirmişdi.
Oyunun sonuna beş dəqiqə qalmış Keyn penaltidən fərqlənmək üçün daha bir şans əldə etmiş, lakin onun zərbəsi qeyri-dəqiq olmuş və top qapı tirinin üstündən keçmişdi, beləliklə İngiltərə turnirlə vidalaşmışdı.
İngiltərənin ən yaxşı dünya çempionatı
İngiltərənin dünya çempionatlarındakı ən məşhur çıxışı 1966-cı ildə öz doğma meydanında qeydə alınıb. O zaman Alf Remsi Bobbi Çarlton, Bobbi Mur və Qordon Benks kimi ulduzların yer aldığı komandanı zəfərə daşımışdı. Dar 4-3-3 taktiki sxeminə görə "qanadsız möcüzələr" adlandırılan komanda Uruqvayla heç-heçə etmiş, ardınca Meksika və Fransanı məğlub edərək 1-ci qrupun lideri olmuşdu.
Argentinaya qarşı gərgin keçən matçda qələbədən sonra Portuqaliya üzərində 2:1 hesablı zəfər İngiltərəni "Uembli"də Qərbi Almaniya ilə unudulmaz finala çıxarmışdı. Son dərəcə gərgin keçən həlledici matçda İngiltərə iki dəfə hesabda geri düşsə də, Ceff Hörstün əlavə vaxtda vurduğu iki qol sayəsində həm final oyunları tarixində ilk het-trikə imza atmış, həm də komandasına 96 mindən çox azarkeş qarşısında möhtəşəm çempionluq qazandırmışdı.
İngiltərə DÇ-2026-ya vəsiqəni necə qazanıb?
İngiltərə 2025-ci ilin oktyabrında, seçmə mərhələnin bitməsinə iki tur qalmış qlobal turnirə biletini rəsmiləşdirən ilk Avropa ölkəsi kimi tarixə düşmüşdü. Tuhelin yetirmələri Serbiya, Albaniya, Latviya və Andorranın yer aldığı qrupda asanlıqla irəliləyərək, ilk altı oyunun hamısında qapılarını toxunulmaz saxlayıb qələbə qazanmışdılar və vəsiqəni rekord müddətdə təmin etmişdilər.
İngiltərə DÇ-2026-da L qrupunda Qana, Xorvatiya və Panama millilərinə qarşı mübarizə aparacaq.
L qrupu:
18 iyun, 00:00, İngiltərə - Xorvatiya (Dallas stadionu);
24 iyun, 00:00, İngiltərə - Qana (Boston stadionu);
28 iyun, 01:00, Panama - İngiltərə (Nyu-Cersi stadionu).
İngiltərənin dünya çempionatlarında ən çox qol vuran oyunçuları
Qari Lineker 1986-cı ildən bəri on qolla İngiltərənin dünya çempionatlarında ən çox qol vuran oyunçusu rekordunu əlində saxlayır. O, Meksikada keçirilən turnirdə altı dəfə, o cümlədən Polşaya qarşı het-trik edərək fərqlənmiş və "Adidas"ın "Qızıl buts" mükafatına sahib çıxmışdı. DÇ-1990-da daha dörd qol vursa da, o, komandasını gələcək çempion Qərbi Almaniyaya qarşı yarımfinal məğlubiyyətindən xilas edə bilməmişdi. DÇ-2018-də ən sərrast oyunçu adını qazanan Harri Keyn isə səkkiz qolla Linekerdən yalnız iki top geri qalır.
Xorvatiyanın dünya çempionatlarında ən çox oyun keçirən futbolçusu
Aktivində rekord sayda - 125 oyun olan Piter Şiltonun dünya kuboku matçlarında hər hansı digər ingilisdən daha çox iştirak etməsi heç də təəccüblü deyil. Lakin maraqlıdır ki, o, qlobal turnirdəki 17 matçından birincisinə 32 yaşında, İngiltərənin DÇ-1982-nin açılış oyununda Fransanı 3:1 hesabı ilə məğlub etdiyi görüşdə çıxmışdı.
Şilton daha sonra Meksika və İtaliyada keçirilən turnirlərdə "Üç aslan"ın qapısını qorumuşdu. Onun millidəki sonuncu matçı 1990-cı ildə, 40 yaşında olarkən turnirin ev sahiblərinə qarşı üçüncü yer uğrunda oyundakı məğlubiyyətə təsadüf etmişdi.
İngiltərənin ən böyük dünya çempionatı qələbəsi
DÇ-2018-də Tunislə matçın sonunda qazanılan 2:1 hesablı qələbədən sonra komandada özünəinam yüksək səviyyədə idi. İngiltərə DÇ-2006-dan bəri ilk dəfə açılış oyununda qələbə qazanmışdı. Onlar bu əminliyi Nijni Novqorodda Panama ilə növbəti qarşılaşmaya da daşımışdılar. Con Stounzun başla vurduğu iki qol, Harri Keynin iki penaltisi və Cessi Linqardın uzaq məsafədən möhtəşəm zərbəsi ilə İngiltərə fasiləyə 5:0 öndə yollanmışdı.
Bu, 1974-cü ildə Polşanın Haitiyə qarşı oyunundan bəri qrup mərhələsində qeydə alınan ilk belə nəticə idi. Keyn 60-cı dəqiqədən bir qədər sonra het-trikini rəsmiləşdirərək hesabı daha da böyütmüşdü.
Felipe Baloy sonda təsəlliverici qola imza atsa da, 6:1 hesablı zəfər İngiltərənin qlobal turnirlərdəki ən böyük qələbəsi olaraq qalır.
İngiltərənin unudulmaz dünya çempionatı anları
"Üç aslan"ın 1966-cı il finalında Qərbi Almaniya üzərindəki tarixi qələbəsi şübhəsiz ki, ölkənin futbol tarixinin zirvəsidir, xüsusilə də matçın son iki qolu xüsusi diqqətə layiqdir.
Əlavə vaxtın ilk hissəsinin bitməsinə dörd dəqiqə qalmış hesab 2:2 olarkən, Alan Boll sağ cinahla sürətlə irəliləyərək topu birbaşa Hörstə ötürmüşdü.
Top ondan bir qədər geridə idi və onu təqib edən alman müdafiəçi Volfqanq Veber hücumçunun topa çata bilməyəcəyini düşünmüşdü. Lakin Hörst bədənini tənzimləyərək topu qəbul etmiş və yıxılarkən qapıya güclü zərbə endirmişdi. Zərbə Hans Tilkovskini keçərək qapı tirinin alt hissəsinə çırpılmışdı. İsveçrəli baş hakim Qottfrid Dinst yan xətt hakimi Tofiq Bəhramovun köməyi ilə topun qapı xəttini keçdiyinə qərar vermişdi.
Almanlar oyuna qayıtmaq üçün ümidsizcə mübarizə aparsalar da, son dəqiqələrdə hər şey həll olunmuşdu. Mur topu müdafiə zonasında ələ keçirmiş və sürətlə irəliləyən Hörstün önünə atmışdı. Volfqanq Overatın davamlı təqibinə baxmayaraq, Hörst cərimə meydançasına daxil olmuş və topa sol ayağı ilə mükəmməl zərbə endirərək onu yuxarı sol küncə göndərmişdi. Bu onu Dünya Kuboku finalında het-trik edən yeganə oyunçuya çevirmişdi. Yalnız 56 il sonra, DÇ-2022-nin finalında Kilian Mbappe üç qol vuraraq bu rekorda şərik olacaq.
İngiltərənin digər unudulmaz anları sırasına Bobbi Robsonun DÇ-1982-də Fransaya qarşı 27-ci saniyədə vurduğu qol, Devid Plattın DÇ-1990-da Belçikaya qarşı əlavə vaxtın sonunda vurduğu qələbə qolu və DÇ-2018-in səkkizdəbir finalında Kolumbiya üzərindəki ilk penalti seriyası qələbəsi daxildir.
İngiltərə millisi kağız üzərində bu turnirin ən güclü heyətlərindən birinə sahibdir. "Üç aslan", nəhayət, arzuladığı dünya çempionluğuna yetişə biləcəkmi?
