Moldova ilə Rumıniya arasında yaxınlaşma prosesi artıq birgə infrastruktur və enerji layihələri sayəsində praktiki mərhələyə qədəm qoyub. Bununla bağlı Moldovanın Baş nazirinin müavini, xarici işlər naziri Mixay Popşoy məlumat verib. Onun sözlərinə görə, iki ölkənin birləşməsi prosesi artıq faktiki olaraq baş verir.
Bildirilir ki, Birləşmə avtomagistralı tikilir, Prut çayı üzərində körpülər salınır, enerji bağlantıları və digər infrastruktur layihələri çayın hər iki sahilini praqmatik şəkildə bir-birinə yaxınlaşdırır. Nazir bildirib ki, Moldova cəmiyyəti ənənəvi olaraq Rumıniya ilə birləşmək ideyasına müəyyən dərəcədə açıq yanaşıb. Onun fikrincə, konkret birgə layihələrin həyata keçirilməsi belə bir addımın üstünlüklərinə vətəndaşları siyasi bəyanatlardan daha effektiv şəkildə inandıra bilər.
Xatırladaq ki, Moldova Konstitusiyasına əsasən, ölkə neytral dövlət statusunu saxlayır. Bununla belə, 2022-ci ildən etibarən Kişineu Avropa İttifaqı və Rumıniya ilə yaxınlaşma siyasətini fəallaşdırıb. 2023-cü ildə isə Moldova parlamenti qanunvericilik və normativ sənədlərdə dövlət dilinin adının "rumın dili" kimi təsbitini təsdiqləyib.
Mövzu ilə bağlı Oxu.Az-a danışan siyasi şərhçi Azər Niftiyev bildirib ki, Rumıniya və Moldova arasında mümkün birləşməni yalnız iki ölkənin tarixi və mədəni yaxınlığı kontekstində qiymətləndirmək düzgün olmaz.
O qeyd edib ki, burada söhbət daha geniş geosiyasi, təhlükəsizlik və iqtisadi maraqlardan gedir:
"İlk növbədə, iki müstəqil dövlətin vahid siyasi, hüquqi və institusional sistem daxilində birləşməsi nəzərdə tutulur. Bu, sadəcə iqtisadi inteqrasiya və ya siyasi əməkdaşlıq deyil, dövlətlərin suverenlik statusuna təsir edən fundamental prosesdir. Rumıniya və Moldova nümunəsində isə bu ideya tarixi reunifikasiya, yəni yenidən birləşmə xarakteri daşıyır. Çünki hər iki ölkəni ortaq tarix, dil və mədəniyyət birləşdirir. 1918-ci ildə Bessarabiya Rumıniya ilə birləşib, 1940-cı ildə Sovet İttifaqının nəzarətinə keçib, Moldova isə 1991-ci ildə müstəqillik qazanıb. Moldova üçün mümkün birləşmənin əsas üstünlüyü təhlükəsizlik və institusional inteqrasiyadır. Nəzərə alaq ki, Moldova Ukrayna müharibəsinin yaratdığı geosiyasi risklərin yaxınlığında yerləşir. Dnestryanı problemi ilə üzləşir və konstitusion neytrallıq statusuna malikdir. Rumıniya ilə birləşmə baş verərsə, Moldova bu ölkənin üzv olduğu Avropa İttifaqı və NATO sisteminin hüquqi-siyasi çərçivəsinə daxil ola bilər. Bu, ölkənin təhlükəsizlik şəraitini köklü şəkildə dəyişər. Eyni zamanda, iqtisadiyyat, investisiya, enerji, nəqliyyat və sosial təminat sahələrində daha geniş imkanlar formalaşa bilər".
A.Niftiyev qeyd edib ki, məsələ yalnız Moldovanın qazancı ilə məhdudlaşmır:
"Rumıniya da Qara dəniz hövzəsində geosiyasi mövqeyini genişləndirə, siyasi və iqtisadi çəkisini artıra bilər. Belə bir proses Şərqi Avropada təhlükəsizlik balansına, xüsusilə NATO-nun şərq cinahına və Rusiyanın regiondakı təsir imkanlarına təsirsiz ötüşməz. Moskva bunu postsovet məkanında geosiyasi mövqelərinin zəifləməsi kimi qiymətləndirəcək. Bununla belə, birləşmənin qarşısında ciddi maneələr mövcuddur. Dnestryanı münaqişəsi, Qaqauziyanın muxtar statusu, iki ölkənin hüquqi və institusional sistemlərinin uyğunlaşdırılması, eləcə də iqtisadi fərqlər bu prosesi kifayət qədər mürəkkəbləşdirir. Moldova Konstitusiyasına görə, dövlətin suverenliyi, müstəqilliyi və neytrallığı ilə bağlı dəyişikliklər xüsusi referendum və konstitusion prosedurlar tələb edir. Deməli, bu, yalnız iki siyasi rəhbərin razılaşması ilə həyata keçirilə biləcək məsələ deyil".
Onun fikrincə, Moldova üçün Rumıniya ilə birləşmək yeganə Avropa inteqrasiyası yolu deyil:
"Ölkə müstəqil dövlət kimi qalaraq da Avropa İttifaqına üzv ola, Rumıniya ilə iqtisadi və siyasi münasibətlərini daha da dərinləşdirə bilər. Prezident Maya Sandunun açıqlamasında da bu fərq aydın görünür. O, mümkün referendumda birləşməyə səs verəcəyini bildirsə də, hazırda cəmiyyətdə bunun üçün kifayət qədər dəstəyin olmadığını və əsas prioritetin Avropa İttifaqına üzvlük olduğunu vurğulayıb. Məsələnin mahiyyəti yalnız iki dövlətin birləşib-birləşməyəcəyində deyil. Əsas məsələ 21-ci əsrdə kiçik dövlətlərin öz suverenliyini, təhlükəsizliyini və iqtisadi dayanıqlılığını hansı siyasi model əsasında təmin edə bilməsidir. Rumıniya-Moldova müzakirəsi də məhz bu baxımdan Avropanın dəyişən geosiyasi reallıqlarının mühüm göstəricisidir. Yekun qərarı isə geosiyasi mərkəzlər deyil, Moldova xalqının azad və demokratik iradəsi müəyyən etməlidir".
