Azərbaycanla Türkiyə arasında qardaşlıq münasibətləri böyük siyasi zəhmət, qarşılıqlı etimad və ortaq maraqlar üzərində qurulub. Heç bir müşavirin, deputatın və ya media fəalının bu münasibətləri öz ideoloji mübarizəsinin alətinə çevirmək haqqı yoxdur.
Son həftələrdə baş verənlər isə göstərdi ki, Türkiyədə bəzi siyasi şəxslər bu məsuliyyəti daşımaqda çətinlik çəkirlər. Azərbaycanın daxili məsələsinə münasibət adı altında seçilən ittihamedici dil, geri çəkilmək tələbləri və üstünlük nümayiş etdirmək cəhdləri haqlı narazılıq doğurdu.
Bu şəxslərin adları və siyasi məsuliyyəti açıq göstərilməlidir. Qardaşlıq haqqında danışmaq onların dedikləri sözlərin nəticələrinə görə cavab vermək öhdəliyini aradan qaldırmır.
Oktay Saral: baş müşavirə yaraşmayan yanaşma
Türkiyə prezidentinin baş müşaviri Oktay Saralın Azərbaycanı məktəbli geyimi ilə bağlı mövqeyindən geri dönməyə çağırması müzakirəni siyasi təzyiq müstəvisinə daşıyan çıxışlardan biri oldu. Onun seçdiyi üslubun mahiyyəti aydın idi: Azərbaycanın qərarı yanlış elan edilir və dəyişdirilməsi gözlənilirdi.
Baş müşavir statusu daşıyan şəxs bilməlidir ki, onun sözləri iki ölkənin ictimaiyyətində adi şəxsi fikir kimi qarşılanmır. Vəzifə siyasi çəki verdiyi qədər məsuliyyət də yaradır.
Saral Azərbaycanın daxili qərarları barədə hökm vermək səlahiyyətini haradan alıb? Azərbaycan onun məsləhətçisi olduğu dövlətin tabeliyindədir? İki ölkənin bərabərhüquqlu müttəfiqliyində belə bir münasibətə harada yer var?
İlham Əliyev və Rəcəb Tayyib Ərdoğanın qurduğu etimada xidmət etməli olan vəzifəli şəxsin qarşı tərəfdə inciklik yaradan dil seçməsi ciddi siyasi uğursuzluqdur. Bunun nəticəsini də Azərbaycan ictimaiyyətindən unutmasını gözləmək olmaz.
Leyla Şahin Usta: siyasi baxışlarını Azərbaycana qəbul etdirmək cəhdi
AKP təmsilçisi Leyla Şahin Ustanın Azərbaycanı qərarından geri dönməyə çağıran mövqeyi də eyni problemi ortaya qoyur: başqa dövlətin daxili siyasətinə münasibətdə hökmverici üslub.
Usta öz siyasi və ideoloji baxışlarını müdafiə etməkdə sərbəstdir. Lakin Azərbaycan həmin baxışlara uyğun idarə olunmalı dövlət deyil. Onun öz dövlətçilik yolu, ictimai təcrübəsi və qərarvermə institutları var.
Azərbaycanla bağlı danışan siyasətçi əvvəlcə bu həqiqəti qəbul etməlidir. Qardaşlıq qarşı tərəfin müstəqil iradəsini öz siyasi gözləntilərinə tabe etdirmək imkanı yaratmır.
Saral və Ustanın yanaşmasında narazılıq doğuran əsas məsələ məhz budur. Azərbaycanın mövqeyini anlamaq və izahını dinləmək əvəzinə, ona hansı qərardan geri dönməli olduğu bildirilir. Belə üslubun qarşılıqlı hörmətə söykəndiyini söyləmək mümkün deyil.
Vəzifə məsuliyyətdən qoruyan sipər deyil
Bu çıxışlar cavabsız qalmadı. Yeni Azərbaycan Partiyası Türkiyə prezidentinin baş müşaviri və AKP-dən olan deputatların bəyanatlarına açıq münasibət bildirərək onları Azərbaycanın suverenliyinə və daxili işlərinə hörmətlə yanaşmağa çağırdı.
Hakim partiyalar arasında belə bir açıqlamaya ehtiyac yaranması özü siyasi nəticədir. Qardaşlıq münasibətlərinə xidmət etməli olan şəxslərin çıxışları qarşı tərəfi öz müstəqilliyinin sərhədlərini yenidən xatırlatmaq məcburiyyətində qoyub.
İndi həmin şəxslər özlərinə sual verməlidirlər: nə qazandılar? Hansı problemi həll etdilər? Azərbaycanda Türkiyəyə olan etimada hansı töhfəni verdilər?
Onların bəyanatlarının faydasını göstərmək çətindir. Yaratdığı narazılıq isə ortadadır.
Türkiyədə başqa siyasi nümunə də var
Eyni dövrdə Dövlət Bağçalı iki ölkə arasında qardaşlıq münasibətlərinə zərər verən yanaşmalara qarşı çıxaraq suverenliyə və müstəqilliyə qarşılıqlı hörmətin əhəmiyyətini vurğuladı.
Bu mövqe siyasi məsuliyyətin necə ifadə oluna biləcəyini göstərir. Deməli, Azərbaycana münasibətdə hörmətli və münasibətləri qoruyan dil seçmək mümkündür. Saral və Ustanın seçdiyi üslubun qaçılmaz olduğunu söyləmək üçün heç bir əsas yoxdur.
Türkiyənin sosial şəbəkə məkanında da Azərbaycanın daxili işlərinə müdaxiləni tənqid edən, ölkəmizin dünyəvi dövlət modelini müdafiə edən səslər yüksəldi. Bu reaksiyalar Azərbaycanı hədəfə alanların bütün Türkiyə adından danışmaq iddiasının əsassız olduğunu göstərdi.
Münasibətlər davam edəcək, məsuliyyət məsələsi də qalacaq
İki prezidentin müsbət telefon danışığı əməkdaşlığın inkişafına qarşılıqlı iradəni nümayiş etdirdi. Ancaq bundan münasibətlərə zərər vuran çıxışların siyasi məsuliyyətinin aradan qalxdığı nəticəsi çıxmır.
Kampaniyanın iştirakçıları arasında əlaqələrin olub-olmadığı, çıxışların necə genişləndiyi araşdırılmalı suallardır. Vahid sifariş barədə nəticə konkret sübut tələb edir. Açıq bəyanatların müəllifləri isə öz sözlərinə görə indidən cavabdehdirlər.
Azərbaycan ictimaiyyətinin gözləntisi aydındır: qardaşlıq haqqında bəyanatlar qarşılıqlı hörmətlə tamamlanmalıdır. Bu hörməti pozan şəxslərin davranışına siyasi qiymət verilməlidir.
Azərbaycanla qardaşlıqdan danışan hər kəs onun suveren iradəsinə hörmət etməyi bacarmalıdır. Bunu bacarmayanın vəzifəsi nə qədər yüksək olsa da, Azərbaycana dərs verməyə mənəvi haqqı yoxdur.
 (1):640.jpg)