Beynəlxalq Prokurorlar Assosiasiyası: Fəaliyyəti, Missiyası

Beynəlxalq Prokurorlar Assosiasiyası (BPA, ingiliscə IAP — International Association of Prosecutors) dünya prokurorlarının fəaliyyət göstərən ilk və yeganə qlobal qeyri-hökumət təşkilatıdır. Onun yaranma zərurəti XX əsrin sonlarında transmilli cinayətkarlığın — narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsinin, çirkli pulların yuyulmasının və mürəkkəb fırıldaqçılıq sxemlərinin — sürətlə artması ilə bağlı ortaya çıxıb. Bu problemlərin həlli üçün ayrı-ayrı dövlətlərin prokurorluq orqanları arasında əlaqələndirilmiş əməkdaşlığa ehtiyac duyulub.

Assosiasiyanın əsası Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Cinayətin Qarşısının Alınması və Cinayət Mühakiməsi üzrə keçirilən konqresi çərçivəsində qoyulub, sonrakı hazırlıq mərhələsindən keçərək 1995-ci ildə Vyanada rəsmən təsis edilib. Bu gün təşkilatın baş qərargahı Niderland Krallığının Haaqa şəhərində yerləşir.

Üzvlük coğrafiyası və struktur

BPA hazırda dünyanın 170-dən çox ölkəsini əhatə edir və onlarla yüzlərlə korporativ və fərdi üzvü birləşdirir. Üzvlər arasında həm milli baş prokurorluqlar, həm də ayrı-ayrı prokurorlar, hüquqşünaslar və hüquq-mühafizə strukturları yer alır. Təşkilatın idarə olunmasında mühüm rol oynayan İcraiyyə Komitəsi müxtəlif qitələrdən olan üzv ölkələrin nümayəndələrindən formalaşır və bu, BPA-nın qərarlarının qlobal xarakter daşımasını təmin edir. Struktur daxilində, həmçinin korrupsiyaya qarşı mübarizə üzrə ixtisaslaşmış qruplar da fəaliyyət göstərir ki, bu da müasir cinayətkarlıq formalarına operativ reaksiya verməyə imkan yaradır.

Missiya və əsas fəaliyyət istiqamətləri

Assosiasiyanın əsas məqsədi qanunun aliliyinin təmin olunması, ədalət mühakiməsinin səmərəliliyinin artırılması və insan hüquq və azadlıqlarının müdafiəsidir. Bu məqsədlərə nail olmaq üçün BPA aşağıdakı istiqamətlərdə fəaliyyət göstərir:

- Dünya ölkələrinin prokurorluq orqanları arasında təcrübə mübadiləsinin təşkili;

- Transmilli cinayətkarlığa, o cümlədən korrupsiyaya, narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsinə və çirkli pulların yuyulmasına qarşı birgə mübarizə mexanizmlərinin işlənib hazırlanması;

- Prokurorların peşəkar hazırlığı və ixtisasartırma proqramlarının dəstəklənməsi;

- Prokurorluq fəaliyyətinin beynəlxalq standartlarının formalaşdırılması və təşviqi;

İllik konfranslar, seminarlar və İcraiyyə Komitəsinin sessiyaları vasitəsilə üzv dövlətlər arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi.

Azərbaycanın BPA ilə əməkdaşlığı

Azərbaycan Respublikasının Baş Prokurorluğu 1997-ci ildən Beynəlxalq Prokurorlar Assosiasiyasının təşkilati üzvüdür və bu əməkdaşlıq ölkənin beynəlxalq hüquqi əlaqələrində xüsusi yer tutur. İllər ərzində Azərbaycan nümayəndələri təşkilatın İcraiyyə Komitəsinin işində fəal iştirak edib, ölkə daxilində insan hüquqlarının qorunması və qanunun aliliyinin təmin olunması sahəsindəki xidmətlərinə görə BPA-nın yüksək mükafatları ilə təltif olunublar. Bakı şəhəri dəfələrlə Assosiasiyanın mötəbər tədbirlərinə, o cümlədən İcraiyyə Komitəsinin iclaslarına və illik konfranslara ev sahibliyi edib, bu da ölkənin bölgədə hüquqi əməkdaşlıq mərkəzlərindən birinə çevrildiyini göstərir.

Nəticə

Beynəlxalq Prokurorlar Assosiasiyası müasir dünyada sərhədləri aşan cinayətkarlığa qarşı birgə mübarizənin əsas platformalarından birinə çevrilib. Onun fəaliyyəti təkcə prokurorluq orqanları arasında əməkdaşlığı deyil, həm də ədalət mühakiməsinin keyfiyyətinin artırılmasını, qanunun aliliyinin möhkəmləndirilməsini və vətəndaşların hüquqlarının etibarlı müdafiəsini hədəfləyir. Azərbaycanın bu qlobal quruma üzvlüyü ölkənin beynəlxalq hüquq məkanına inteqrasiyasının mühüm göstəricilərindən biridir.