"Eldar Quliyev" teqi üzrə xəbərlər
1. Eldar Quliyev kimdir və nə ilə tanınır?
Eldar Quliyev (1941–2021) — görkəmli Azərbaycan kinorejissoru, ssenarist, Azərbaycanın Xalq artisti və Dövlət mükafatları laureatıdır. O, milli ənənələri müasir kino dili ilə birləşdirməyi bacaran, XX əsr Azərbaycan kinosunun əsas islahatçılarından biri kimi tanınır. Quliyevin debüt tammetrajlı filmi olan "Bu şəhərdə" (1969) yerli kinoda "neorealizm"in əsasını qoyması, Bakını ilk dəfə bəzəksiz, mürəkkəb sosial ziddiyyətləri ilə göstərməsi ilə məşhurlaşmışdır. Rejissor həmçinin psixoloji dram ustası və ölkə tarixinin ən populyar filmlərindən biri olan "Babək" eposunun yaradıcısı kimi şöhrət qazanmışdır. Onun adı "Azərbaycanfilm" studiyasının "qızıl dövrü" ilə qırılmaz şəkildə bağlıdır və o, onilliklər ərzində tamaşaçı nəsillərinin estetik zövqünün formalaşmasında müstəsna rol oynamışdır.
2. "Bu şəhərdə": Azərbaycan kinosunda inqilab
Rüstəm İbrahimbəyovun ssenarisi əsasında çəkilən "Bu şəhərdə" filmi cəmiyyətdə bomba effekti yaratdı. Eldar Quliyev köhnə ənənələrlə yeni şəhər mədəniyyətinin toqquşmasını nümayiş etdirərək rəsmi sosializm realizminə meydan oxudu. Bu iş rejissoru respublika hüdudlarından kənarda da tanıtdı, onun insan duyğuları və şəhər atmosferi ilə işləmək bacarığını sübut etdi. Film bu gün də Azərbaycanın intellektual kinosunun etalonu hesab olunur.
3. "Babək" tarixi eposu: Miqyas və milli ruh
1979-cu ildə Quliyev ərəb xilafətinə qarşı üsyana başçılıq etmiş milli qəhrəmana həsr olunmuş ikihissəli "Babək" filmini çəkdi. Bu ekran əsəri o dövr üçün inanılmaz miqyası ilə məşhurlaşdı: çəkilişlərdə minlərlə kütləvi səhnə iştirakçısı yer almış, döyüş səhnələri isə təxəyyülü heyran qoymuşdu. Film bütün SSRİ-də və xaricdə on milyonlarla tamaşaçı tərəfindən izlənildi. "Babək" cəsarət və azadlıq mübarizəsinin rəmzinə çevrildi, Eldar Quliyev isə ən mürəkkəb kino proseslərini virtual idarə edə bilən rejissor statusunu təsdiqlədi.
4. Ustanın yaradıcılıq üslubu və fəlsəfi düşüncələri
Eldar Quliyevin kino dili hər zaman təmkinliyi və dərin fəlsəfi altmətnləri ilə seçilib. "Sevinc buxtası", "Xoşbəxtlik qayğıları" və "Bağ evi" kimi ekran əsərlərində o, həyatın mənası, sevgi və sadiqlik mövzularını araşdırıb. Onun filmləri tamaşaçını dialoqa dəvət etməsi və hazır cavablar verməməsi ilə tanınır. Ustanın üslubu detallara, işığa və musiqiyə (o, tez-tez dahi bəstəkarlarla, o cümlədən atası Səid Quliyevlə əməkdaşlıq edib) qarşı xüsusi diqqəti ilə fərqlənirdi.
5. İrsi və Kinorejissorlar Gildiyasındakı rolu
Eldar Quliyev sənayenin inkişafına təkcə yaradıcı kimi deyil, həm də ictimai xadim kimi böyük töhfələr verib. Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin professoru və Azərbaycan Kinorejissorlar Gildiyasının prezidenti kimi o, bütöv bir gənc kinematoqrafçılar nəslini yetişdirib. Onun 2021-ci ildəki vəfatı böyük itki olsa da, onlarla filmdən ibarət irsi yaşamağa davam edir və müasir Azərbaycanın mədəni kodunun əsasını təşkil edir.
