Hafiz Paşayev

Hafiz Mir Cəlal oğlu Paşayev (2 may 1941, Bakı) – Azərbaycanın tanınmış diplomati, fizika elmləri doktoru və ADA Universitetinin qurucu rektorudur. Ölkənin xarici siyasətində mühüm rol oynamış, elmi və pedaqoji fəaliyyəti ilə də tanınan Paşayev Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun yüksəldilməsinə böyük töhfələr verib. 

Erkən həyatı və təhsili

Hafiz Paşayev 1941-ci il mayın 2-də Bakı şəhərində, görkəmli Azərbaycan yazıçısı və alimi Mir Cəlal Paşayevin ailəsində anadan olub. O, Azərbaycanın birinci xanımı Mehriban Əliyevanın əmisidir. 1963-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) fizika fakültəsini bitirib. 1971-ci ildə Moskvada Kurçatov adına Atom Enerjisi İnstitutunun aspiranturasını tamamlayıb və fizika üzrə namizədlik dərəcəsi alıb. 1984-cü ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək fizika elmləri doktoru adına layiq görülüb. 1975–1976-cı illərdə ABŞ-ın İrvayn şəhərindəki Kaliforniya Universitetində tədqiqatlarını davam etdirib.

Paşayevin elmi karyerası 1964-cü ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunda başlayıb. 1971–1992-ci illərdə burada elmi işçi və laboratoriya müdiri kimi çalışıb. Onun 100-dən çox elmi məqaləsi, iki monoqrafiyası və çoxsaylı ictimai-siyasi yazıları yerli və beynəlxalq mətbuatda dərc olunub.

Diplomatik fəaliyyəti

Hafiz Paşayev 1992–2006-cı illərdə Azərbaycan Respublikasının ABŞ-dakı (eyni zamanda Meksika və Kanadada) fövqəladə və səlahiyyətli səfiri vəzifəsində çalışıb. Bu dövrdə o, Azərbaycanın müstəqillik illərində beynəlxalq aləmdə mövqelərinin möhkəmləndirilməsi, xüsusilə Qərb ölkələri ilə əlaqələrin qurulması üçün mühüm addımlar atıb. Onun səfirlik dövrü Azərbaycanın enerji siyasətinin və geosiyasi maraqlarının beynəlxalq səviyyədə təşviqi ilə yadda qalıb.

2006-cı il avqustun 14-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Hafiz Paşayev Xarici İşlər Nazirinin müavini və Azərbaycan Diplomatik Akademiyasının (indiki ADA Universiteti) rektoru təyin edilib. 2019-cu ilə qədər bu vəzifədə çalışan Paşayev diplomatik kadrların hazırlanmasında və Azərbaycanın xarici siyasət strategiyasının formalaşmasında əhəmiyyətli rol oynayıb.

ADA Universiteti və təhsilə töhfələri

Hafiz Paşayev 2006-cı ildən ADA Universitetinin qurucu rektoru kimi fəaliyyət göstərir. Universitet Azərbaycanda müasir təhsil standartlarına uyğun kadrların hazırlanması üçün əsas mərkəzlərdən birinə çevrilib. Paşayev təhsilin beynəlxalq səviyyədə rəqabətədavamlı olması üçün innovativ metodların tətbiqinə önəm verib. Onun rəhbərliyi ilə ADA Universiteti xarici universitetlərlə əməkdaşlıq əlaqələri qurub, ingilis dilində təhsil proqramlarını genişləndirib və gənclərin qlobal liderlər kimi yetişməsinə dəstək olub.

Paşayev 2018-ci ildə ADA Universitetində Qazax Mərkəzinin yaradılmasını təşəbbüs edib. Bu mərkəz Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illik yubileyi münasibətilə gənclərə tarixi irs haqqında məlumat vermək və pedaqoqların peşəkar səviyyəsini artırmaq məqsədi daşıyır. O, təhsilin ölkə inkişafının əsası olduğunu vurğulayaraq, “hər kəs öz işində şəhidlərin vəzifələrini yerinə yetirərkən göstərdikləri ehtirasla çalışmalıdır” deyib.

Mükafatlar və tanınma

Hafiz Paşayev Azərbaycanın elmi, təhsil və diplomatik sahələrdəki xidmətlərinə görə çoxsaylı mükafatlarla təltif olunub:

• 2011: “Şöhrət” ordeni – səmərəli ictimai-siyasi fəaliyyətinə və elmi-pedaqoji xidmətlərinə görə.

• 2016: “Şərəf” ordeni – təhsilin inkişafındakı xidmətlərinə görə.

• 2019: 2-ci dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordeni.

• 2021: 1-ci dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordeni.

Bu mükafatlar Paşayevin Azərbaycanın dövlətçilik və təhsil sisteminə verdiyi töhfələrin yüksək qiymətləndirildiyini göstərir.

Şəxsi həyatı və irsi

Hafiz Paşayev ingilis və rus dillərini sərbəst bilir, evlidir, iki övladı və dörd nəvəsi var. O, həm elmi, həm də diplomatik fəaliyyətində təvazökarlığı və peşəkarlığı ilə tanınır. Paşayevin təşəbbüsləri sayəsində ADA Universiteti Azərbaycanda təhsilin modernləşdirilməsinin simvoluna çevrilib. Onun 2024-cü ildə xaricdə yaşayan azərbaycanlı alimlərin forumunda çıxışında vurğuladığı kimi, “Azərbaycan elminin və təhsilinin nüfuzu daha da artırılmalıdır”. Bu, onun gələcək nəsillər üçün qoyduğu missiyanın əsasını təşkil edir.

Nəticə

Hafiz Paşayev Azərbaycanın müasir tarixində dərin iz qoymuş şəxsiyyətdir. Fizika elmləri doktoru kimi başladığı karyerasını diplomat və təhsil islahatçısı kimi zirvələrə çatdıran Paşayev, ölkənin beynəlxalq aləmdə təmsil olunmasında və gənclərin təhsilində mühüm rol oynayıb. Onun rəhbərliyi ilə ADA Universiteti Azərbaycanın gələcək liderlərini yetişdirməyə davam edir. Hafiz Paşayev həm elmi, həm də dövlət xidmətləri ilə Azərbaycanın inkişafına töhfə verən nadir şəxsiyyətlərdən biridir.