Lerik Rayon Məhkəməsi: fəaliyyəti və yurisdiksiyası
Lerik Rayon Məhkəməsi Azərbaycan Respublikasının məhkəmə sisteminin birinci instansiya həlqəsinə daxildir. O, Lerik rayonunun ərazisində ədalət mühakiməsini həyata keçirir və vətəndaşların, hüquqi şəxslərin hüquq və qanuni maraqlarının qorunmasını təmin edir. Məhkəmə fəaliyyətində müstəqildir və yalnız Konstitusiyaya, qanunlara və Azərbaycanın tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrə əsaslanır.
Rayon məhkəməsi qanunvericiliklə onun səlahiyyətinə aid edilmiş işlərə birinci instansiya qaydasında baxır. Bura aşağıdakılar daxildir:
- mülki işlər: ailə, miras, əmlak, əmək və digər mülki mübahisələr;
- cinayət işləri: qanunvericiliyə uyğun olaraq rayon məhkəməsinin yurisdiksiyasına aid cinayətlər üzrə işlər;
- inzibati xətalar haqqında işlər: səlahiyyət daxilində olan inzibati xəta işləri;
- xüsusi icraat işləri: hüquqi əhəmiyyət daşıyan faktların müəyyən edilməsi və digər oxşar məsələlər.
Mürəkkəbliyinə və ağırlığına görə başqa məhkəmələrin səlahiyyətinə aid işlərə (məsələn, ağır cinayətlər, iqtisadi mübahisələr, inzibati mübahisələr) bu məhkəmə baxmır. Belə işlər ixtisaslaşdırılmış məhkəmələrdə həll olunur.
Lerik Rayon Məhkəməsində proseslər aşağıdakı prinsiplər əsasında aparılır:
- qanun və məhkəmə qarşısında bərabərlik;
- işlərə açıq və ədalətli baxılması;
- tərəflərin çəkişməsi və bərabərhüquqluluğu;
- günahsızlıq prezumpsiyası (cinayət işlərində);
- ana dilində və ya başa düşülən dildə proses aparılması hüququ.
Qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda iclaslar qapalı keçirilə bilər.
Məhkəməyə müraciət etmək üçün aşağıdakı addımlar atılır:
- Mübahisənin Lerik Rayon Məhkəməsinin yurisdiksiyasına aid olduğu müəyyənləşdirilir.
- Qanunun tələblərinə uyğun iddia ərizəsi hazırlanır.
- Tələb olunan sənədlər əlavə edilir və dövlət rüsumu ödənilir (qanunla güzəşt nəzərdə tutulmayıbsa).
- Ərizə məhkəmənin kargüzarlığına təqdim edilir və ya qanunvericiliyin icazə verdiyi elektron formada göndərilir.
Hüquqi mövqeyi düzgün qurmaq üçün vəkildən məsləhət almaq tövsiyə olunur.
Rayon məhkəməsinin qərarından qanunda göstərilən müddətdə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Apellyasiya instansiyası kimi bölgəyə aid Apellyasiya Məhkəməsi çıxış edir. Sonrakı mərhələdə kassasiya şikayəti Ali Məhkəməyə verilir.
Lerik kimi dağlıq rayonda məhkəmənin mövcudluğu əhalinin ədalət mühakiməsinə əlçatanlığını təmin edir. Vətəndaşlar hüquqi mübahisələrini yaşayış yerinə yaxın məhkəmədə həll edə, məhkəmə qərarlarının icrası ilə bağlı məsələləri də oradan izləyə bilərlər.