Polşada Baş nazir Donald Tuskun hökuməti ilə Prezident Karol Navrotski arasında Konstitusiya Tribunalına nəzarət uğrunda münaqişə kəskin şəkildə gərginləşib. Qurumun rəhbərliyini dəyişdirmək cəhdi tribunalın binası önündə etirazlara, polislə toqquşmalara və prezidentin hakimlərlə qarşıdurmasına gətirib çıxarıb. Baş verənlər artıq qarşılıqlı dövlət çevrilişi cəhdi ittihamları ilə müşayiət olunur.
Böhranın səbəbi hakim Anna Korvin-Petrovskanın sərəncamları olub. O, tribunalda ən uzun staja malik olduğunu əsas gətirərək qurumun sədri Bogdan Svençkovskini və onun müavini Bartlomey Soxanskini müvəqqəti olaraq vəzifələrinin icrasından kənarlaşdırdığını elan edib. Güman edilirdi ki, tribunalın müvəqqəti rəhbərliyi Korvin-Petrovskaya keçəcək.
Çox keçmədən Konstitusiya Tribunalının rəsmi səhifəsində qurumun saytının qanunsuz ələ keçirilməsi barədə bəyanat yayıldı. Bəyanatda Svençkovskinin sədr vəzifəsini icra etməyə davam etdiyi, Korvin-Petrovskanın isə tribunalın hakimi olmadığı iddia edilirdi. Bəyanatın müəllifləri baş verənlərin iştirakçılarını dövlət çevrilişinə cəhddə ittiham etdilər. Korvin-Petrovskanın statusu və onun atdığı addımların qanunauyğunluğu isə mübahisə mövzusu olaraq qalır.
Ayrıca, Baş prokuror və Ədliyyə naziri Valdemar Jurek məhkəmə toxunulmazlığının götürülməsi ilə bağlı müraciətlər göndərib. Bu addımlar Konstitusiya Tribunalının rəhbərliyi və tərkibi ətrafında daha geniş qarşıdurmanın bir hissəsinə çevrilib.
Oktyabrın 30-da axşam məhkəmə binasının önünə etirazçılar toplaşıb. Bir neçə nəfər içəri keçməyə cəhd edib, polis pozuntuçuları saxlayıb və binaya əlavə qüvvələr göndərib. Hüquq-mühafizə orqanlarının istiqamətinə müxtəlif əşyalar atılıb. Bundan sonra polislər müdafiə mövqeyi tutub, daha sonra isə Konstitusiya Tribunalının ərazisinə daxil olublar.
Gücləndirilmiş təhlükəsizlik tədbirləri hakim Anna Korvin-Petrovskanın müraciətindən sonra görülüb. O, hakimlərin və qurum əməkdaşlarının həyatı və sağlamlığı üçün təhlükə olduğu barədə xəbərdarlıq edib. Bundan əlavə, polis Baş prokuror Jurekdən tribunalın mühafizəsinə xüsusi diqqət yetirilməsi xahişi ilə məktub alıb.
Vəziyyətin kəskinləşməsi fonunda Prezident Karol Navrotski Seneqala səfərini yarımçıq qoyub Varşavaya qayıdıb və belə bir məqamda ölkədə olmalı olduğunu bildirib. Qayıdandan sonra o, Ali Məhkəmənin birinci sədri Zbiqnev Kapinski ilə görüşüb, oktyabrın 31-nə keçən gecə isə Konstitusiya Tribunalının binasına gəlib.
Binaya daxil olarkən prezident ilə qapıda dayanan hakimlər arasında çəkişmə baş verib. Hakim Maçey Berekin yaydığı video çəkilişdə Navrotskinin girişdə duran şəxslərin, o cümlədən Korvin-Petrovskanın yanından keçməyə çalışdığı görünür. Tərəflər baş verənləri fərqli qiymətləndirirlər: prezidentin nümayəndələri onun toxunulmazlığının pozulduğunu bildirib, Berek isə dövlət başçısını hakimlərə qarşı fiziki güc tətbiq etməkdə ittiham edib. Hadisə zamanı polis ilə prezidentin mühafizə əməkdaşları arasında da qarşıdurma yaranıb.
Prezidentin mətbuat katibi Rafal Leskeviç Navrotskinin binaya keçməsinə mane olmaq cəhdlərini onun toxunulmazlığının pozulması və cinayət adlandırıb, hadisənin iştirakçılarını isə qəsbkar kimi xarakterizə edib. Keçmiş ədliyyə naziri Zbiqnev Zyobro baş verənləri dövlət çevrilişi adlandırıb.
Baş nazir Donald Tusk Konstitusiya Tribunalı ətrafındakı vəziyyəti şərh edərək bildirib ki, «Hüquq və Ədalət» (PiS) partiyasının, onun qiymətləndirməsinə görə, uzun illər davam edən qanunsuzluğundan sonra hüququn aliliyinin bərpası çətin və bəzən ağrılı prosesdir, qətiyyətli addımlar tələb edir. «Başqa yol yoxdur», – hökumət başçısı vurğulayıb.
Beləliklə, siyasi qarşıdurmanın iştirakçıları baş verənlərə diametral şəkildə əks qiymət verirlər. Hökumət hüququn aliliyinin bərpası və məhkəmə sisteminin müstəqilliyi zərurətindən danışır, prezident və tərəfdarları isə rəqiblərini dövlət qurumunun qanunsuz ələ keçirilməsində ittiham edir.
Böhran diplomatik sahəyə də təsir edib. Polşanın Çindəki səfiri Yakub Kumox və Rumıniyadakı səfiri Pavel Solox vəzifələrindən ayrıldıqlarını elan edib, qərarlarını Konstitusiya Tribunalı ətrafındakı vəziyyətlə əlaqələndiriblər. Hər iki diplomat bu barədə X sosial şəbəkəsində məlumat verib.