"Şamaxı Astrofizika Rəsədxanası" teqi üzrə xəbərlər
Şamaxı Astrofizika Rəsədxanası (ŞAR) — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) tərkibində fəaliyyət göstərən, Cənubi Qafqazın və Yaxın Şərqin ən mühüm astronomik mərkəzlərindən biridir. Dəniz səviyyəsindən 1435 metr hündürlükdə, Böyük Qafqaz dağlarının ətəyində yerləşən bu məkan həm elmi, həm də turistik baxımdan strateji əhəmiyyət kəsb edir.
Tarixi və Yaradılması
Rəsədxananın əsası 1959-cu ildə qoyulmuşdur. Onun yaradılmasında görkəmli Azərbaycan alimləri Həsən Əliyev və Yusif Məmmədəliyevin müstəsna xidmətləri olmuşdur. 1981-ci ildə rəsədxanaya dahi Azərbaycan astronomu və riyaziyyatçısı Nəsirəddin Tusinin adı verilmişdir.
2008-2013-cü illərdə Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə rəsədxanada əsaslı yenidənqurma və modernləşdirmə işləri aparılmış, avadanlıqlar tamamilə yenilənmişdir.
Elmi Potensial və Teleskoplar
ŞAR-ın əsas üstünlüyü onun unikal teleskop parkıdır. Burada müxtəlif ölçülü 4 əsas teleskop fəaliyyət göstərir.
2 Metrlik Teleskop
Rəsədxananın "ürəyi" sayılan bu cihaz Almaniyanın "Carl Zeiss" firması tərəfindən istehsal edilmişdir.
Xüsusiyyəti: Güzgüsünün diametri 2 metrdir.
Təyinatı: Ulduzların spektral analizi, qalaktikaların tədqiqi və zəif işıqlı göy cisimlərinin müşahidəsi.
Digər Teleskoplar:
Günəş teleskopları: Günəş ləkələrinin və partlayışlarının öyrənilməsi üçün.
Şmidt teleskopu: Göy qübbəsinin geniş sahələrini çəkmək üçün.
Əsas Elmi İstiqamətlər
Rəsədxana alimləri dünya astronomiya elminə mühüm töhfələr verirlər:
Ulduz fizikası: Maqnit ulduzlarının və dəyişən ulduzların tədqiqi.
Günəş fizikası: Günəş fəallığının Yerə və biosferə təsiri.
Günəş sistemi cisimləri: Planetlərin və kometlərin hərəkətinin və tərkibinin öyrənilməsi.
Turizm və Ekskursiya İmkanları
Şamaxı Rəsədxanası Azərbaycanın ən maraqlı turizm marşrutlarından biridir. Ziyarətçilər üçün burada xüsusi şərait yaradılmışdır:
Gündüz ekskursiyaları: Rəsədxananın tarixi, teleskopun iş prinsipi ilə tanışlıq və Astronomiya Muzeyinə ziyarət.
Gecə müşahidələri: Hava şəraiti imkan verdikdə, ziyarətçilər xüsusi teleskoplar vasitəsilə Ayı, planetləri (Yupiter, Saturn) və bəzi ulduz topalarını canlı izləyə bilərlər.
Niyə Şamaxı?
Şamaxının seçilməsi təsadüfi deyil. Pirqulu ərazisində atmosferin şəffaflığı (astroiqlim), tozun azlığı və şəhər işıqlarından uzaqlıq ulduzların daha aydın görünməsini təmin edir. Bu, rəsədxananı beynəlxalq elmi layihələr üçün cəlbedici edir.
Tövsiyə: Əgər rəsədxanaya gecə müşahidəsi üçün getməyi planlaşdırırsınızsa, mütləq öncədən hava proqnozunu yoxlayın və qalın geyinin – Pirquluda gecələr yayda belə sərin olur.
