Su-27 qırıcı təyyarə

Su-27 — sadəcə bir qırıcı təyyarə deyil, dünya aviasiyasının əsl əfsanəsidir. Soyuq müharibənin qızğın dövründə yaradılan bu təyyarə, SSRİ-nin Amerika F-15 Eagle qırıcılarına cavabı oldu və bu günə qədər Rusiya və bir çox digər ölkələrin hərbi hava qüvvələrinin simvollarından biri olaraq qalır. Onun unikal aerodinamikası, güclü mühərrikləri və qabaqcıl silahlanması ona təkcə havada üstünlük əldə etməyə deyil, həm də bir sıra dünya rekordları qurmağa imkan verdi.

Yaradılma tarixi və konstruktiv xüsusiyyətləri

Su-27-nin işlənib hazırlanması 1970-ci illərin əvvəllərində Suxoy Konstruktor Bürosunda mövcud olan bütün qərb analoqlarını üstələyə biləcək yeni nəsil qırıcı təyyarə yaratmaq məqsədi ilə başladı. Prototipin ilk uçuşu 1977-ci ildə baş tutdu. Xarici görünüşünə görə Su-27 özünəməxsus qanad çıxıntıları və ayrı-ayrı mühərrik gondolalarında yerləşən iki güclü mühərriki ilə eleqant, eyni zamanda aqressiv silueti sayəsində asanlıqla tanınır.

Su-27-nin əsas konstruktiv xüsusiyyətlərindən biri, füzelyaj və qanadın vahid daşıyıcı korpus əmələ gətirdiyi inteqral aerodinamik sxemdir. Bu, təyyarəyə kiçik və orta sürətlərdə müstəsna manevr qabiliyyəti təmin edir və "Puqaçov Kobrası" və "Zəng" kimi yüksək pilotaj fiqurlarını yerinə yetirməyə imkan verir ki, bunlar da "suşka"nın vizit kartına çevrilib.

Mühərrik və taktiki-texniki xarakteristikalar

Su-27-nin ürəyi — A.M. Lyulka Konstruktor Bürosunda işlənib hazırlanmış forsaj kameralı iki ikikanallı turboreaktiv AL-31F mühərrikidir. Hər mühərrik forsajda 12500 kqq-a qədər dartı gücü inkişaf etdirə bilir ki, bu da təyyarəyə heyrətamiz yüksəlmə sürəti və böyük yüksəklikdə 2500 km/saat sürət təmin edir. Qırıcının praktiki tavan hündürlüyü 18500 metr, dinamik tavan hündürlüyü isə 24000 metrə çatır. Bu xüsusiyyətlər Su-27-ni ideal müdaxiləçi edir.

• Uzunluğu: 21,9 m

• Qanad açıqlığı: 14,7 m

• Maksimum qalxış kütləsi: 30 000 kq

• Praktiki uçuş məsafəsi: 3680 km

• Maksimum sürət: 2500 km/saat

Silahlanma və bort avadanlığı

Su-27 hava və yerüstü hədəfləri məhv etmək üçün nəzərdə tutulmuş güclü silah kompleksi ilə təchiz edilib. Əsasını idarə olunan "hava-hava" raketləri təşkil edir. Qırıcı müxtəlif idarəetmə sistemləri ilə altı ədədə qədər orta mənzilli R-27 raketi, həmçinin istilik başlıqlı özünü hədəfə yönəldən altı ədədə qədər yüksək manevr qabiliyyətli yaxın döyüş R-73 raketləri daşıya bilər. Bundan əlavə, təyyarədə 150 mərmi ilə 30 mm-lik GŞ-301 aviasiya topu quraşdırılıb.

Bort avadanlığına güclü impuls-dopler radiolokasiya stansiyası və RLS-i işə salmadan hədəfləri aşkar edə bilən optik-elektron nişangah kompleksi daxildir ki, bu da qırıcını düşmən üçün demək olar ki, görünməz edir.

Modifikasiyalar və beynəlxalq status

Su-27-nin uğurlu konstruksiyası bütöv bir döyüş təyyarələri ailəsinin yaradılması üçün əsas oldu. Ən məşhur modifikasiyalar arasında:

• Su-27UB: iki nəfərlik təlim-döyüş variantı.

• Su-27SM: yerüstü hədəflərlə işləmək üçün genişləndirilmiş imkanlara malik modernləşdirilmiş versiya.

• Su-30: havada üstünlük əldə etmək və yerüstü və dəniz hədəflərinə zərbələr endirmək üçün nəzərdə tutulmuş iki nəfərlik çoxməqsədli qırıcı.

• Su-33: aviasiya gəmiləri üçün göyərtə qırıcısı.

• Su-34: iki nəfərlik cəbhə bombardmançısı.

• Su-35: dərindən modernləşdirilmiş 4++ nəsil çoxfunksiyalı qırıcı.

Su-27 Çin, Hindistan, Vyetnam, Efiopiya və digər ölkələr daxil olmaqla bir çox ölkələrə ixrac edilib ki, bu da onun dünya silah bazarında yüksək statusunu təsdiqləyir. Onun uzun və uğurlu xidmət tarixi, həmçinin unikal uçuş xüsusiyyətləri onu aviasiya tarixinin ən əhəmiyyətli döyüş təyyarələrindən birinə çevirir.