"Surət Hüseynov" teqi üzrə xəbərlər
Surət Hüseynov (1959–2023) Azərbaycanın müasir tarixində ən mübahisəli fiqurlardan biridir. Birinci Qarabağ Müharibəsində hərbi komandir, 1993-cü ildə Baş nazir və 1993-cü il Gəncə qiyamının lideri kimi tanınan Hüseynov, həm qəhrəman, həm də xain kimi qiymətləndirilib.
Həyatı və Erkən Karyerası
Surət Hüseynov 12 fevral 1959-cu ildə Gəncədə anadan olub. Azərbaycan Texnologiya İnstitutunu bitirən Hüseynov, 1980-ci illərdə tekstil sənayesində çalışaraq Yevlaxda yun emalı fabrikinin direktoru olub. Bu dövrdə topladığı sərvət ona Qarabağ Müharibəsində könüllü batalyon yaratmağa imkan verib. 1992-ci ildə 2-ci Ordu Korpusunun komandiri təyin edilən Hüseynov, Şaumyan, Ağdərə və Laçın rayonlarının bəzi hissələrini azad etməklə Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adına layiq görülüb.
Gəncə Qiyamı və Baş Nazirlik
1993-cü ilin əvvəlində Azərbaycan Xalq Cəbhəsi (AXC) hökuməti ilə ziddiyyətlər yaşayan Hüseynov, Prezident Əbülfəz Elçibəyin sərt hərbi əmrlərinə etiraz edib. Yanvar hücumunun uğursuzluğu və Kəlbəcərin işğalından sonra Gəncədəki 709-cu hərbi hissənin tərksilah edilməsi əmri qiyamın fitilini alovlandırıb. 4 iyun 1993-cü ildə Hüseynovun rəhbərliyi ilə Gəncədə hökumətə qarşı hərbi qiyam başlayıb. Tərəfdarları Bakıya yürüş edərək AXC iqtidarının devrilməsini tələb ediblər.
Bu qiyam nəticəsində Elçibəy hakimiyyəti tərk edib, Heydər Əliyev isə Hüseynovu Baş nazir təyin edib. 1994-cü ilin oktyabrında o, Rövşən Cavadovla birlikdə dövlət çevrilişinə cəhddə ittiham olunub. Bu cəhd uğursuzluğa düçar olub, Hüseynov vəzifəsindən azad edilib və Milli Qəhrəman adından məhrum edilib.
Sonrakı Həyatı və Ölücü
1994-cü ildə Azərbaycanı tərk edən Hüseynov, 1997-ci ildə Rusiyada saxlanılıb və 1999-cu ildə ömürlük həbs cəzasına məhkum edilib. 2004-cü ildə Prezident İlham Əliyevin əfvi ilə azadlığa buraxılan Hüseynov, siyasətdən uzaqlaşaraq Türkiyə və Rusiyada bizneslə məşğul olub. 31 iyul 2023-cü ildə İstanbulda ürək tutmasından vəfat edib.
Tarixi Rolu və Qiymətləndirmə
Surət Hüseynovun fəaliyyəti Azərbaycan cəmiyyətində müxtəlif şərhlərə səbəb olub. Bəziləri onu Qarabağda uğurları üçün qəhrəman, digərləri isə qiyam və çevriliş cəhdi səbəbiylə xain kimi görür. Onun Gəncə qiyamı ölkəni vətəndaş müharibəsi astanasına gətirib, lakin Heydər Əliyevin müdaxiləsi ilə sabitlik bərpa edilib
