"Tramp və Putinin görüşü" teqi üzrə xəbərlər
15 avqust 2025-ci ildə son illərin ən gözlənilən diplomatik görüşlərindən biri - ABŞ prezidenti Donald Tramp və Rusiya prezidenti Vladimir Putin arasında Alyaskada danışıqlar keçiriləcək. Bu, iki ölkənin liderləri arasında dörd il ərzində ilk yüksək səviyyəli sammitdir ki, geosiyasi vəziyyəti köklü şəkildə dəyişə bilər.
Danışıqların keçirilmə yeri
Danışıqlar Alyaskanın ən böyük şəhəri olan Ankoricda keçiriləcək. Görüş Elmendorf-Riçardson birləşmiş hərbi bazasında baş tutacaq ki, bu da tədbirin yüksək təhlükəsizlik səviyyəsini vurğulayır. Sammitin keçirilmə yeri kimi Alyaskanın seçilməsi dərin simvolik məna daşıyır — vaxtilə Rusiyaya məxsus olan ştat, mümkün tarixi barışıq üçün meydana çevrilir.
Kreml qeyd edib ki, yerin seçilməsi Alyaska və Arktikada ölkələrin iqtisadi maraqlarının kəsişməsi və miqyaslı, qarşılıqlı faydalı layihələrin həyata keçirilməsi perspektivləri ilə bağlıdır. Bu, tərəflərin yalnız Ukrayna böhranını müzakirə etməklə kifayətlənməyib, daha geniş əməkdaşlıq məsələlərini əhatə etmək istəyini göstərir.
Görüşün əsas gündəliyi: Ukrayna münaqişəsinin həlli
Danışıqların mərkəzi mövzusu Rusiya-Ukrayna müharibəsinin başa çatdırılması yollarının axtarışı olacaq. Tramp ehtimal edib ki, Rusiya və Ukrayna arasında sülh sazişi hər iki tərəfin xeyrinə müəyyən ərazi mübadiləsini əhatə edəcək. Lakin bu mövqe Ukrayna tərəfindən sərt müqavimətlə qarşılanıb.
Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenski bəyan edib ki, Kiyev öz torpağını bağışlamaq və Rusiyaya ərazi güzəştləri vermək niyyətində deyil. Bu, tərəflərin mövqeləri diametral əks olduğundan, kompromisə nail olmaq üçün ciddi maneələr yaradır.
Ukrayna liderinin danışıqlarda mümkün iştirakı ilə bağlı qeyri-müəyyənlik qalmaqdadır. Hələ də iştirakçıların tərkibi haqqında ziddiyyətli məlumatlar dərc olunur, xüsusilə, Ukrayna prezidentinin danışıqlarda iştirak edib-etməyəcəyi məlum deyil.
Sammitə hazırlıq və ilkin razılaşmalar
Görüşdən əvvəl intensiv diplomatik hazırlıq aparılıb. ABŞ prezidenti 6 avqustda xüsusi elçi Stiv Uitkoffun Moskvada Vladimir Putinlə danışıqlarından sonra Avropa və Ukrayna liderlərini məlumatlandırıb. Bu, Amerika tərəfinin niyyətlərinin ciddiliyini və müttəfiqlərlə mövqeləri koordinasiya etmək istəyini göstərir.
Rusiya tərəfi də konstruktiv dialoqa hazır olduğunu təsdiqləyib. Rusiya prezidentinin köməkçisi Yuri Uşakov görüş barədə razılaşmanın əldə olunduğunu rəsmən təsdiqləyib və məhsuldar danışıqlara ümid etdiyini bildirib.
Beynəlxalq reaksiya və gözləntilər
Gözlənilən görüş beynəlxalq ictimaiyyətdə birmənalı olmayan reaksiya doğurub. Avropa liderləri Ukrayna maraqları hesabına sövdələşmə imkanından narahatlıqlarını ifadə ediblər. Tənqidçilər potensial razılaşmaları 1945-ci il Yalta konfransı ilə müqayisə edirlər, o zaman böyük dövlətlər digər ölkələrin taleyini onların iştirakı olmadan həll edirdilər.
Ukrayna rəsmiləri israr edirlər ki, istənilən saziş ərazi bütövlüyü və suverenlik prinsiplərini nəzərə almalıdır. Kiyev Rusiyaya ərazi güzəştləri nəzərdə tutan hər hansı variantı qəti şəkildə rədd edir.
Danışıqların iqtisadi aspektləri
Ukrayna münaqişəsinin həllindən əlavə, görüşdə iqtisadi məsələlərin və əməkdaşlıq imkanlarının müzakirəsi planlaşdırılır. Arktik region enerji layihələri və təbii sərvətlərin mənimsənilməsi kontekstində hər iki ölkə üçün xüsusi maraq kəsb edir.
İqtisadi sahədə potensial razılaşmalar sanksiyaların aradan qaldırılması, ticarət əlaqələrinin bərpası və birgə infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsinə aid ola bilər. Lakin belə planların reallaşdırılması siyasi fikir ayrılıqlarının həllində irəliləyişdən asılı olacaq.
Perspektivlər və çağırışlar
Alyaskadakı görüş Rusiya-Amerika münasibətlərində və qlobal təhlükəsizlikdə dönüş nöqtəsi ola bilər. Danışıqların uğuru əsasən tərəflərin kompromislərə hazır olmasından və müxtəlif maraqlar arasında balans tapmaq qabiliyyətindən asılı olacaq.
Əsas çağırışlar Ukrayna məsələsinə kökündən fərqli yanaşmalar, ölkələr arasında etimad problemi və müttəfiqlərin mövqelərinin nəzərə alınması zərurəti olaraq qalır. Görüşün nəticəsi yaxın illər üçün beynəlxalq münasibətlərin inkişaf trayektoriyasını müəyyən edəcək.
