Kəskin respirator virus infeksiyaları (KRVİ) tez-tez burun axması, öskürək və temperaturla müşayiət olunan yüngül xəstəlik kimi qəbul edilir. Lakin praktikada istənilən tənəffüs yolu infeksiyası - həm viruslu, həm də bakterial - ciddi fəsadlara səbəb ola bilər.
Oxu.Az xəbər verir ki, tibb elmləri namizədi Lyubov Stankeviç bu barədə "İzvestiya"ya danışıb.
Onun sözlərinə görə, cari mövsümdə qrip A (H3N2) keçirən xəstələr tez-tez orta qulaq iltihabı və eşitmə itkisi ilə üzləşiblər. Oxşar şikayətlər ölkənin müxtəlif regionlarından daxil olub və söhbət tək hallardan getmir. Ekspert izah edib ki, bu, konkret ştamın unikal xüsusiyyəti deyil, ümumi qanunauyğunluğun təzahürüdür: düzgün olmayan müalicədə, ağır törədici amilin nəzərə alınmamasında və ya xəstəliyin uzanmasında fəsad riski infeksiyanın virus və ya bakteriya tərəfindən törədilməsindən asılı olmayaraq artır.
"Fəsadlar müxtəlif istiqamətlərdə inkişaf edə bilər. Yollardan biri - infeksiyanın burun-udlaqdan aşağı tənəffüs yollarına yayılması ki, bu da pnevmoniyaya gətirib çıxarır. Uzun müddət onu əsasən bakterial xəstəlik hesab edirdilər, lakin COVID-19 pandemiyası göstərdi ki, virus pnevmoniyaları daha az rast gəlmir və eyni şəkildə ağciyərlərin ağır zədələnməsinə səbəb ola bilir", - deyə Stankeviç bildirib.
Həkimlər tərəfindən daha təhlükəli hesab edilən başqa bir yol infeksiyanın yuxarıya doğru - beyin qişalarına doğru hərəkət etməsidir. Bu cür ağırlaşmalar ya virus, ya da bakterial təbiətə malik ola bilər. Uşaqlarda neyroinfeksiyaların əhəmiyyətli hissəsi viruslarla, o cümlədən adətən KRVİ kimi başlayan, sonra isə ensefalit və sinir sisteminin digər ağır zədələnmələrinə səbəb olan enterovirruslarla bağlıdır.
Bakterial törədicilər arasında xüsusi təhlükə meninqokok, hemofilik çöp, pnevmokok və listeriya təşkil edir - məhz onlara qarşı peyvəndlər hazırlanıb, çünki onlar ən çox meningitlərə səbəb olur. Bu zaman ilkin simptomlar soyuqdəymə üçün standart ola bilər: burun axması, boğaz ağrısı və yüksək temperatur. Bu mərhələdə təhlükəni yalnız laborator diaqnostika müəyyən etməyə kömək edir.
Ekspert qeyd edib ki, məsələn, hemofilik çöp tez-tez yalnız meningit deyil, həm də qulaq infeksiyalarına səbəb olur. Burun-udlağın orta qulaq strukturları ilə anatomik əlaqəsi infeksiyanın yayılmasını asanlaşdırır, buna görə də iltihabi proses orada yayıla və burunətrafı sinuslara da təsir edə bilər. Belə hallarda eşitmə itkisi çox vaxt müvəqqəti olur və şişkinliklə əlaqələndirilir, lakin irinli ağırlaşmalar inkişaf edərsə, daimi eşitmə itkisi mümkündür.
Stankeviçə görə, KRVİ-nin müəyyən bir insanda necə inkişaf edəcəyini əvvəlcədən proqnozlaşdırmaq mümkün deyil. Buna görə də, səbəbkarı müəyyən etmək çox vacibdir. Bəzi mikroorqanizmlərin ağır fəsadlar riski yüksək olduğu məlumdur. Məsələn, pnevmokok pnevmoniya və ya meningitə səbəb ola bilər, mikoplazma və xlamidiya isə tez-tez ağciyər zədələnməsinə səbəb olur və əvvəlcə soyuqdəymə simptomları ilə müşayiət olunur. Uşaqlarda enterovirus infeksiyaları da mərkəzi sinir sisteminin zədələnməsi riski səbəbindən xüsusi diqqət tələb edir.
Lokal ağırlaşmalarla yanaşı, viruslar və ya bakteriyalar qan dövranına daxil olduqda və bədənə yayıldıqda sistemli ağırlaşmalar da mümkündür. Bu, xüsusilə bakterial infeksiyalar üçün təhlükəlidir, çünki sepsisə səbəb ola bilər. Mikroorqanizmlərin qan dövranında qısamüddətli dövranı belə uzaq orqanlara zərər verə bilər.
Ekspert vurğulayıb ki, müəyyən şərtlər altında istənilən patogen otit və pnevmoniyadan meningit və sistemli zədələnmələrə qədər ağır və hətta həyati təhlükə yarada biləcək nəticələrə səbəb ola bilər. Buna görə də, tənəffüs yoluxucu xəstəliklərdə səbəbi mümkün qədər tez müəyyən etmək və müvafiq müalicə strategiyasını seçmək vacibdir. Stankeviçin sözlərinə görə, bunun üçün dəqiq laborator diaqnostika, o cümlədən onlarla virus və bakterial törədiciləri eyni vaxtda aşkar edə bilən multipleks PZR testləri vacibdir.
