Cənubi Afrikalı alimlər insanlar arasında hədiyyə mübadiləsi ənənəsinin tarixi və sosial köklərinə həsr olunmuş maraqlı bir araşdırma aparıblar.
Oxu.Az-ın məlumatına görə, tədqiqatın nəticələri "The Conversation" elmi portalında dərc edilib.
Mütəxəssislərin fikrincə, hədiyyə vermək ənənəsi təxminən 200 min il əvvəl Afrikada ilk müasir insanların meydana gəlməsi ilə eyni vaxtda yaranıb. Zaman keçdikcə bu ənənə inkişaf edib və müxtəlif mədəniyyətlərə uyğunlaşıb. Ən erkən məlum nümunələrdən biri qruplar arasında münasibətləri möhkəmləndirmək üçün mal-qara və ya qadınların verilməsini əhatə edib.
Əvvəlki araşdırmalar göstərib ki, insanlarda üç növ sosial-iqtisadi davranış paralel inkişaf edib: eqoist, kooperativ və təmənnasız. Birlikdə tətbiq edildikdə, bunlar ovçu-yığıcı qrupların sağ qalmasına, böyüməsinə və inkişafına imkan verib. Maraqlıdır ki, bu nisbət bu gün də qorunur: təxminən 20% eqoist, 63% kooperativ və 13% təmənnasız davranış.
Hədiyyə vermək əməkdaşlıq instinktinə bənzəyir, lakin mütləq qarşılığında nəsə gözlənilmir. Başqa sözlə, hədiyyə vermək təmənnasızlığı nümayiş etdirən paylaşma üsulu kimi başlayıb. İnsanlar dünya boyunca miqrasiya etdikcə, onların cəmiyyətləri yeni şəraitə uyğunlaşıb və eqoizm, əməkdaşlıq və təmənnasızlığın qarışığı müxtəlif mədəniyyətlərə hopub.
Məhdud ərazi məkanlarında insan cəmiyyətlərinin inkişafı ilə daha mürəkkəb sosial münasibətlər inkişaf edib. Afrikada qruplar klanlara, klanlar tayfalara çevrilib, krallıqlara və təşkil olunmuş ərazilərin digər növlərinə inkişaf edib.
Burada hədiyyələr iki səbəbdən vacib olub.
Birincisi, qruplar daxilində hədiyyələr qarşılıqlı rifahı təmin edərək bir-birinə qayğı göstərməyin strukturlaşdırılmış üsullarına çevrilib. İkincisi, ayrı-ayrı identik qruplar arasında hədiyyələr həmçinin danışıqlar aparmaq və əks təqdirdə düşmənçilik münasibətlərinə çevrilə biləcək halların qarşısını almaq üçün simvolik vasitə kimi mövcud olub.
