İngiltərənin "Moys-Holl" muzeyində nadir və qorxunc bir artefakt - insan dərisindən hazırlanmış bir kitab aşkar edilib. Araşdırmalar nəticəsində məlum olub ki, bu dəri Viktoriya dövrünün ən məşhur qatillərindən biri olan Uilyam Korderə məxsusdur.
Oxu.Az-ın verdiyi məlumata görə, onun törətdiyi amansız cinayət və bu cinayətin arxasında dayanan faciəli sevgi hekayəsi haqqında bir çox mahnılar, kitablar və pyeslər yazılıb, XX əsrdə isə filmlər çəkilib.
1827-ci ildə sakit Polstead şəhərini sarsıdan bu dəhşətli hadisə yerli fermerin oğlu, fırıldaqçı və qadın düşkünü kimi tanınan Uilyam Korderin adı ilə bağlıdır. O, sevgilisi Mariya Marteni qaçmaq və gizli nikah bəhanəsi ilə "Qırmızı anbar" adlanan kirəmitli yerə aparıb.
Korder qıza evlənmək üçün İpsviçə gedəcəklərini vəd etsə də, əslində onun başqa planları var idi. Uilyam sevgilisinin başına atəş açaraq onu qətlə yetirib və cəsədi anbarda basdırıb.
Cinayətdən sonra Maria Martenin ailəsi Uilyam Korderdən məktublar almağa başlayıb. Qatil bu məktublarda Mariya ilə hər şeyin qaydasında olduğunu, onların evləndiyini və xoşbəxt yaşadıqlarını yazsa da, qızın analığı bu yalanlara inanmayıb. Qadın yuxularında "Qırmızı anbar"da basdırılmış bir qız gördüyünü və bu qızın Mariya olduğunu iddia edirdi.
Həqiqəti öyrənmək üçün Mariyanın atası axtarışlara başlayıb və nəhayət, dəhşətli bir tapıntı ilə üzləşib. Taxıl anbarlarından birini qazarkən torpaqda bir kisə tapılıb və bu kisənin içində Mariya Martenin artıq çürüməyə başlamış, lakin hələ də tanına bilən cəsədi olub. Ən təsirli dəlillərdən biri isə qızın boynuna dolanmış yaşıl şərf idi. Məhz bu şərf cinayətkarı ifşa etməyə kömək edib, çünki o, Uilyam Korderə məxsus idi.
Edama 20 minə qədər tamaşaçı toplaşmışdı
Qatil həbs edildi. O, artıq Londonda məskunlaşmış və başqa bir qadınla evlənməyə macal tapmışdı. İstintaq zamanı Uilyam günahını etiraf etməkdən imtina etdi. Lakin məhkəmə onu edama məhkum etdi və 11 avqust 1828-ci ildə Korder hər kəsin gözü qarşısında asıldı.
Yeri gəlmişkən, işə ictimai maraq o qədər böyük idi ki, məhkəmə bir neçə gün təxirə salındı. İclasın keçirildiyi Beri Sent Edmunds şəhərindəki mehmanxanalar artıq iyulda dolmağa başlamışdı. Dinləmələrdə iştirak etmək istəyənlərin çox olması səbəbindən məhkəməyə yalnız biletlə buraxılırdı. Uilyam Korderin edamı zamanı isə toplaşan izdiham 20 min tamaşaçıdan ibarət idi.
Şok edən kitablar
Lakin qatil üçün hekayə bununla bitmədi. Edamdan sonra onun cəsədi qarın boşluğu boyunca açılaraq məhkəmə zalında nümayiş etdirildi. Təxminən beş min tamaşaçı edam edilmiş insanın daxili orqanlarına baxmaq üçün növbəyə düzüldü.
Uilyam Korderin cəsədi təşrih edildi və dərisinin bir hissəsi... məhz onun özü və törətdiyi cinayət haqqında danışan kitabın cildlənməsi üçün istifadə edildi!
Bu dəhşətli artefakt 1933-cü ildən Suffolk qraflığındakı "Moys-Holl" muzeyində saxlanılırdı.
Lakin yaxınlarda muzeyin kuratorları daha bir tapıntı etdilər. Kataloqu nəzərdən keçirərkən onlar "Korder işi" ilə bağlı daha bir kitab aşkar etdilər. Məlum oldu ki, o, onilliklər boyu muzey ofisində rəfdə, digər qədim foliantlar arasında olub. Ehtimal olunur ki, o, cinayətkarın yarılmasını aparan cərrahla tanış olan bir ailəyə məxsus idi. Bu ailə kitabı muzeyə hədiyyə etmiş, bundan sonra o, bir müddət unudulmuşdu.
Birinci kitabdan fərqli olaraq, ikinci kitab tamamilə insan dərisi ilə cildlənməyib - yalnız kitabın arxa qapağı və künclərində istifadə edilib. Lakin ekspertlər hesab edirlər ki, material birinci kitabla eyni olub - Uilyam Korderin dərisi.
XIX əsr üçün adi təcrübə
Yeri gəlmişkən, antropodermik cildləmə kimi tanınan təcrübə XIX əsrdə o qədər də nadir deyildi. Həkimlər və antikvarçılar ölənlərin (xüsusilə cinayətkarların) dərisindən kitabların, ilk növbədə tibbi kitabların cildlənməsi üçün istifadə edirdilər. O zaman bunda utanılacaq bir şey görmürdülər.
Lakin bu gün belə artefaktlar mütəxəssislər arasında mübahisələrə səbəb olur. Belə ki, 2024-cü ilin martında Harvard Universiteti etik mülahizələrə istinad edərək XIX əsrə aid kitabdan insan dərisindən hazırlanmış cildi çıxarmağa qərar verdi. Bu, fransız yazıçısı Arsen Hussenin "Ruhun taleyi haqqında" fəlsəfi traktatı idi. 2014-cü ildə alimlər DNT analizi apararaq müəyyən etdilər ki, onun üzlüyü adətən olduğu kimi dana dərisindən deyil, həqiqi insan dərisindən hazırlanıb.
Lakin "Moys-Holl" muzeyində fərqli qərar verdilər: indi orada hər iki kitab birlikdə nümayiş etdirilir.
"Bu, keçmişin qaranlıq təcrübələrini xatırladır. Həmin vaxtlar edam edilmiş cinayətkarların cəsədləri sadəcə dəfn edilmirdi - onlar təşrih edilir, bəzən isə qorxutmaq və ya dərs vermək üçün nəzərdə tutulmuş əşyaların yaradılmasında istifadə olunurdu", - deyə onun əməkdaşları bildirirlər.
Tarixçilər isə qeyd edirlər ki, o dövrün bir çox cinayətkarları ölümdən sonra cəsədlərinin təşrih ediləcəyindən və dərilərinin cildləmə üçün istifadə olunacağından qorxurdular.
Ancaq belə görünür ki, bu, onları cinayətlərdən çəkindirmirdi.
