İranın ali rəhbərinin beynəlxalq məsələlər üzrə müşaviri Əli Əkbər Vilayəti Tehranın Zəngəzur dəhlizinin açılmasına qarşı çıxacağını və buna ya Rusiya ilə birlikdə, ya da təkbaşına mane olacağını bəyan edib.
O bildirib ki, layihə bölgənin geosiyasi balansını dəyişəcək, sərhədlərin yenidən çəkilməsinə səbəb olacaq və Ermənistanın parçalanması planının bir hissəsi kimi nəzərdə tutulub. Trampın "başqa ölkədə dəhliz icarəyə götürmək" ideyasını "sadəlövhlük" adlandıran Vilayəti bunu Panama kanalının icarəyə götürülməsinə bənzədib.
Məsələ ilə bağlı Oxu.Az-a açıqlamasında deputat Tahir Mirkişili deyib ki, Vilayətinin bu açıqlaması, əslində, Tehranın uzun müddətdir davam edən Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı mövqeyinin ifadəsidir:
"İran prezidentinin və xarici işlər nazirinin açıqlaması da onu göstərir ki, İranda bu məsələ ilə bağlı fikirlər müxtəlifdir. Hökumətin mövqeyi daha praqmatik səslənir.
İqtisadi cəhətdən İran ali rəhbərliyi Zəngəzur dəhlizi açılarsa, Azərbaycanla Naxçıvan arasında birbaşa quru yolun yaranacağını, bunun isə İranın hazırda Naxçıvan-Azərbaycan yükdaşımalarında müstəsna tranzit rolunun zəiflədəcəyini yaxşı anlayır. Amma burada qeyd etmək lazımdır ki, Araz çayı üzərində tikilən körpü İran vasitəsilə Naxçıvana yolun açılmasını da mümkün edir. Daha əlverişli şərtlərlə İran bu yolun intensiv işlənməsini təmin edə bilər. Yəni, bu narahatlıq da əbəsdir. Eyni zamanda, Şərq və Qərb arasında yükdaşımalardan əldə olunacaq böyük gəlirlərdən kənarda qalmaq İran ali rəhbərliyini narahat edir. Yəni, bu, əslində rəqabət məsələsidir. Amma burada bir məsələni qeyd etmək lazımdır ki, onsuz da hazırda Şərq və Qərb arasında nəqliyyat daşımaları İrandan yan keçir. Bu narahatlıq da əbəsdir.
Siyasi cəhətdən Zəngəzur dəhlizi Türkiyənin Orta Asiya ilə quru əlaqəsini gücləndirəcək, bu isə Ankara-Bakı ittifaqının bölgədə təsirini artıracaq. Yolun ABŞ-nin nəzarətində olacağı da İran ali rəhbərliyini geosiyasi cəhətdən narahat edir".
Deputatın sözlərinə görə, İran ali rəhbərliyinin bu yolun açılmasını hüquqi baxımdan bloklama imkanı yoxdur, çünki layihə Azərbaycan, Ermənistan və ABŞ anlaşmaları çərçivəsində həyata keçiriləcəkdir:
"Eyni zamanda, Avropa ölkələrinin, Rusiyanın, Türkiyənin verdiyi bəyanatlar regionda kommunikasiyaların açılmasını dəstəkləyir.
Nəzərə alsaq ki, bu yol böyük güclərin - ABŞ, Avropa, Çin, Türkiyənin güclü siyasi və iqtisadi maraqları çərçivəsində reallaşır, onda İranın bu məsələyə təsir imkanları çox məhduddur. Amma eyni zamanda qeyd etmək istərdim ki, İranın bu narahatlığı əbəsdir. Azərbaycanın təşəbbüsü ilə regionda həyata keçirilən layihələr hər kəsə, o cümlədən İrana iqtisadi fayda gətirəcək, regionda sülhün və təhlükəsizliyin dayanıqlı olmasına xidmət edəcək".
Aygün Mirakif
