"Apellyasiya Məhkəməsi" teqi üzrə xəbərlər
Apellyasiya Məhkəməsi nədir və necə fəaliyyət göstərir?
Apellyasiya Məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qərarının qanunauyğunluğunu və əsaslılığını yoxlayan ikinci pilləli məhkəmə orqanıdır. Azərbaycanda məhkəmə sistemi üç pillədən ibarətdir: birinci instansiya, apellyasiya və kassasiya instansiyası. Apellyasiya məhkəmələri ortada dayanır və tərəflərə ilk qərarla razı olmadıqda işin yenidən araşdırılması imkanı verir.
Apellyasiya Məhkəməsinin əsas vəzifələri
Apellyasiya məhkəməsi işi yeni baxışla qiymətləndirir. Məqsəd ilk instansiyada buraxılmış səhvlərin düzəldilməsidir. Məhkəmə aşağıdakıları yoxlayır:
- faktların düzgün müəyyən edilib-edilmədiyini;
- maddi hüquq normalarının düzgün tətbiqini;
- prosessual qaydalara əməl olunmasını;
- verilmiş qərarın əsaslandırılmasını.
Bu mərhələ ədalət mühakiməsinin keyfiyyətini artırır və insanların hüquqlarının qorunmasına xidmət edir.
Hansı işlərə baxılır?
Apellyasiya instansiyası rayon (şəhər) məhkəmələrinin, Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin, Hərbi Məhkəmənin, İnzibati və Kommersiya məhkəmələrinin hələ qanuni qüvvəyə minməmiş qərarlarına baxır. Bura cinayət, mülki, iqtisadi və inzibati işlər daxildir. Hansı apellyasiya məhkəməsinin işə baxacağı ərazi və iş kateqoriyası üzrə qanunla müəyyən olunur.
Apellyasiya şikayəti necə verilir?
Şikayəti işin tərəfləri, onların nümayəndələri, cinayət işlərində isə həmçinin təqsirləndirilən şəxs, müdafiəçi və prokuror verə bilər. Şikayət qərar çıxarmış birinci instansiya məhkəməsi vasitəsilə təqdim olunur. Əsas qaydalar bunlardır:
- Şikayət yazılı formada hazırlanır.
- Qərarın hansı hissəsindən narazılıq olduğu və səbəbləri göstərilir.
- Dövlət rüsumu ödənilir (qanunla nəzərdə tutulan hallar istisna olmaqla).
- Şikayət qanunda göstərilən müddətdə təqdim edilir. Bu müddət adətən qərarın elan olunmasından və ya təqdim edilməsindən hesablanır və iş növündən asılıdır. Dəqiq müddəti müvafiq prosessual məcəllədən yoxlamaq lazımdır.
Müddət buraxılıbsa, səbəbi əsaslandırmaqla onun bərpası barədə vəsatət vermək olar.
Apellyasiya məhkəməsi hansı qərarları çıxara bilər?
İşə baxdıqdan sonra məhkəmə aşağıdakı qərarlardan birini verir:
- birinci instansiyanın qərarını dəyişdirmədən qüvvədə saxlayır və şikayəti təmin etmir;
- qərarı tamamilə və ya qismən ləğv edib yeni qərar çıxarır;
- qərarı dəyişdirir;
- işi yenidən baxılması üçün birinci instansiyaya qaytarır;
- bəzi hallarda icraatı xitam edir və ya şikayətə baxmadan qaytarır.
Apellyasiya instansiyasının qərarından kassasiya qaydasında Ali Məhkəməyə şikayət vermək olar. Bu mərhələdə yalnız hüquqi məsələlər, yəni qanunun düzgün tətbiqi yoxlanılır.
Apellyasiya prosesinin əhəmiyyəti
Apellyasiya hər kəsin işinin ikinci dəfə, fərqli tərkibdə araşdırılması hüququnu təmin edir. Bu hüquq ədalətli məhkəmə araşdırmasının əsas təminatlarından biridir. Şikayət verməzdən əvvəl qərarın məzmununu diqqətlə öyrənmək, sübutları və hüquqi arqumentləri hazırlamaq, mümkünsə vəkilin köməyindən istifadə etmək tövsiyə olunur.
