Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrı

Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrı ölkənin ən böyük musiqi teatrıdır və Bakının mərkəzində, Nizami küçəsində yerləşir. Teatr binası 1910–1911-ci illərdə memar N. Q. Bayevin layihəsi əsasında tikilib. Tikinti Bakı milyonçusu Danil Mayılovun təşəbbüsü ilə başlanıb və xeyriyyəçi Hacı Zeynalabdin Tağıyevin maliyyə dəstəyi ilə tamamlanıb. Bina cəmi on ay ərzində hazır olub və 1911-ci il fevralın 28-də açılıb. Memarlıq baxımından qotik üslub elementləri ilə seçilir.

1920-ci ildə Birləşmiş Dövlət Teatrı kimi yaradılan kollektiv 1924-cü ildən müstəqil opera və balet teatrı kimi fəaliyyət göstərməyə başlayıb. 1928-ci ildə teatra Mirzə Fətəli Axundovun adı verilib, 1959-cu ildən isə Akademik statusu alıb.

Milli opera və balet sənətinin inkişafı

Azərbaycan milli opera sənətinin tarixi Üzeyir Hacıbəyovun 1908-ci ildə tamaşaya qoyulmuş “Leyli və Məcnun” operası ilə başlayır. Bu, Şərqdə müsəlman mövzusunda yazılmış ilk opera hesab olunur. Sonrakı illərdə Zülfüqar Hacıbəyovun “Aşıq Qərib” (1916) və Müslüm Maqomayevin “Şah İsmayıl” (1919) əsərləri səhnələşdirilib.

Teatrın repertuarı klassik forma daşıyan əsərlərlə zənginləşib: Reynqold Qlierin “Şahsənəm” (1927), Müslüm Maqomayevin “Nərgiz” (1935) və Üzeyir Hacıbəyovun “Koroğlu” (1937) operaları. 1940-cı ildə Əfrasiyab Bədəlbəylinin “Qız qalası” baleti ilə Azərbaycan milli balet sənətinin əsası qoyulub. Eyni dövrdə “Xosrov və Şirin” (Niyazi), “Vətən” (Qara Qarayev və Cövdət Hacıyev) və “Nizami” operaları tamaşaya qoyulub.

Teatrın müasir dövrü və repertuarı

1950-ci illərdən teatr yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyub. Fikrət Əmirovun “Sevil”, Cahangir Cahangirovun “Azad”, Rauf Mustafayevin “Vaqif” və digər əsərlər uğurla səhnələşdirilib. Balet repertuarında isə “Gülşən”, “Yeddi gözəl” və “Məhəbbət əfsanəsi” kimi əsərlər mühüm yer tutur.

Teatrda opera truppası, balet truppası, simfonik orkestr və xor fəaliyyət göstərir. Müxtəlif dövrlərdə səhnədə dünya şöhrətli sənətkarlar çıxış edib. 1985-ci ildə yanğından sonra bina əsaslı bərpa olunub və 1987-ci ildə yenidən açılıb.

Bu teatr Azərbaycan klassik musiqi mədəniyyətinin qorunması və inkişafında aparıcı rol oynayır. Milli və dünya klassikasını birləşdirən repertuarı ilə həm yerli, həm də beynəlxalq auditoriya üçün əhəmiyyətli mədəniyyət ocağı olaraq qalır.