Bakı Dövlət Universitetinin Fizika Fakültəsinin Astrofizika Kafedrası

Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin Astrofizika kafedrası universitetin ən cavan kafedralarından biridir. Kafedra 1975-ci ildə yaradılmışdır və Azərbaycanda astrofizika sahəsində kadr hazırlığı və elmi tədqiqatların inkişafında mühüm rol oynayır.

Kafedranın yaradılması və tarixi inkişafı

Astrofizika kafedrası 1975-ci ildə Ulu Öndər Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə təsis olunmuşdur. İlk illərdə kafedraya Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor Rəhim Əyyub oğlu Hüseynov rəhbərlik etmişdir. 1992–1997-ci illərdə rəhbərliyi fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, dosent İngilab Əsəd oğlu Aslanov həyata keçirmişdir. 1997–2019-cu illərdə isə kafedraya fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor Cəfər Müseyib oğlu Quluzadə rəhbərlik etmişdir. 2019-cu ildən etibarən kafedra müdiri vəzifəsini fizika-riyaziyyat elmləri namizədi, dosent Kəmalə İlyas qızı Alışeva yerinə yetirir.

Kafedranın fəaliyyəti dövründə dörd elmlər namizədi və bir elmlər doktoru hazırlanmışdır. 2017-ci ildən N.Tusi adına Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasında kafedranın filialı fəaliyyət göstərir. Filiala fizika-riyaziyyat elmləri namizədi, dosent Bayram Nizam oğlu Rüstəmov rəhbərlik edir.

Kafedranın strukturu və əməkdaşları

Kafedrada bir AMEA müxbir üzvü, bir elmlər doktoru, beş elmlər namizədi, bir laboratoriya müdiri və iki laborant çalışır. Əməkdaşlar arasında dosentlər Bayram Rüstəmov, Xıdır Mikayılov, Zahir Səmədov, Zəminə Əliyeva və digər mütəxəssislər yer alır. Kafedrada astronomiya, astrofizika, spektroskopiya və Günəş fizikası laboratoriyaları fəaliyyət göstərir.

Elmi tədqiqat istiqamətləri

Astrofizika kafedrasında iki əsas istiqamət üzrə elmi-tədqiqat işləri aparılır. Birinci istiqamət Günəş fizikasıdır və rəhbərliyi professor Cəfər Quluzadə həyata keçirir. Bu sahədə Günəşin Fraunhofer spektri, hidrogenin Balmer seriyası və digər kimyəvi elementlərin spektral xətlərinin tədqiqi aparılır. İkinci istiqamət isə ulduzlar və dumanlıqlar fizikasıdır; bu istiqamətə dosent Zahir Səmədov rəhbərlik edir. Planetar dumanlıqların məsafəsi, şüalanma selinin və mərkəzi ulduzların parametrlərinin təyini üzrə yeni üsullar işlənib hazırlanmışdır.

Kafedra əməkdaşları beynəlxalq və respublika elmi jurnallarında məqalələr dərc etdirmiş, dərsliklər və monoqrafiyalar hazırlamışlar. Xarici elmi əlaqələr Rusiya, Türkiyə, İran və Ukrayna rəsədxanaları və universitetləri ilə saxlanılır.

Tədris fəaliyyəti və kadr hazırlığı

Kafedra Fizika fakültəsinin bakalavr səviyyəsində “Fizika” və “Fizika müəllimliyi” ixtisaslarında Astronomiya, Ümumi astrofizika, Nəzəri və praktik astrofizika fənlərini tədris edir. Coğrafiya fakültəsində isə “Coğrafiya”, “Geodeziya və xəritəçilik”, “Hidrometeorologiya” ixtisaslarında Fizika və astronomiya fənni üzrə dərslər aparılır. Magistratura səviyyəsində “Astrofizika” ixtisası üzrə mütəxəssis hazırlığı həyata keçirilir. Tədris olunan fənlər arasında Astrospektroskopiya, Ulduz atmosferləri, Günəş fizikası, Planetar dumanlıqlar, Kosmologiya və digər ixtisaslaşdırılmış kurslar yer alır.

Kafedra həmçinin ictimaiyyəti astronomik hadisələr, fəsillərin daxilolma vaxtları, meteor yağışları və digər kosmik hadisələr barədə məlumatlandırır. Bu fəaliyyət elmi biliklərin geniş auditoriyaya çatdırılmasına xidmət edir.

Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin Astrofizika kafedrası Azərbaycanda astrofizika elminin inkişafına, yüksəkixtisaslı kadrların hazırlanmasına və beynəlxalq elmi əməkdaşlığa mühüm töhfə verir. Kafedra həm tədris, həm də elmi tədqiqat istiqamətində fəaliyyətini davam etdirir.