Bakıxanov qəsəbəsi: tarixi və müasir simalı

Bakıxanov qəsəbəsi Bakı şəhərinin Sabunçu rayonunun tərkibinə daxil olan iri yaşayış massivlərindən biridir. Şəhərin mərkəzindən bir qədər aralıda yerləşən bu qəsəbə həm tarixi keçmişi, həm də sürətlə dəyişən müasir görünüşü ilə paytaxtın diqqətəlayiq ərazilərindən sayılır. Dəmiryol stansiyasından təxminən 10 kilometr məsafədə yerləşən qəsəbənin ümumi sahəsi 12 kvadrat kilometrə yaxındır və Bakının nisbətən yaşıl massivlərindən biri hesab olunur.

Adının tarixi və mənşəyi

Yerli sakinlərdən toplanan məlumatlara görə, ərazi bir əsr əvvəl "Kühüldağı" adlanırmış ki, bu da mağara mənasını verir. Tarixi qaynaqlara istinadən, XVII əsrdə - 1667-ci ildə Rusiyadan gələn qiyamçı dəstə başçısı Stepan Razinin Xəzər dənizi vasitəsilə Abşeron yarımadasına gəldiyi və dağ ətəyindəki mağarada düşərgə saldığı bildirilir. Bu tarixi hadisə sonradan ərazinin adlandırılmasına təsir göstərmişdir.

1936-cı ildə rəsmi qəsəbə statusu alan yaşayış məntəqəsi uzun müddət "Stepan Razin qəsəbəsi" adı ilə tanınıb. Sovet dövrünün sona çatması ilə əlaqədar 1992-ci ilin aprel ayında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə qəsəbəyə yeni ad verilib - məşhur Azərbaycan alimi, dövlət xadimi, tarixçi və şair Abbasqulu ağa Bakıxanovun (təxəllüsü Qüdsi) şərəfinə "Bakıxanov" adı təsdiqlənib. Bu addım təkcə formal ad dəyişikliyi deyil, həm də milli-mədəni kimliyin bərpası baxımından əhəmiyyətli hadisə kimi qiymətləndirilir.

Neft sənayesi dövründəki inkişaf

Qəsəbənin formalaşma tarixi Bakının neft sənayesi ilə sıx bağlıdır. XX əsrin əvvəllərində, xüsusilə 1920-ci illərin ortalarında neftçilər üçün ilk yaşayış binalarının tikintisinə start verilib. 1930-cu illərə gəlincə isə kiçik yaşayış məntəqəsi artıq şəhər tipli iri qəsəbəyə çevrilmişdi. Əhalinin sayı zaman keçdikcə xeyli artmışdır - əgər 1920-ci illərin sonunda bura cəmi bir neçə yüz nəfərin yaşadığı kiçik yaşayış sahəsi idisə, sonrakı onilliklərdə əhali sayı bir neçə on min nəfərə çatmışdır. Bu artım əsasən neft-sənaye müəssisələrinin genişlənməsi və şəhərə axının güclənməsi ilə izah olunur.

Coğrafi mövqeyi və infrastrukturu

Bakıxanov qəsəbəsi Bakının şimal-şərq istiqamətində yerləşir və Sabunçu rayonunun ən böyük yaşayış massivlərindən biridir. Ərazidə geniş yaşıllaşdırma işləri aparılıb, çoxsaylı bağça və park zonaları mövcuddur. Qəsəbənin mərkəzi hissəsindən uzanan geniş xiyaban yerli sakinlər üçün istirahət və gəzinti məkanı rolunu oynayır. Son illərdə burada abadlıq-quruculuq tədbirləri davam etdirilir, yeni yaşayış kompleksləri, sosial infrastruktur obyektləri və ictimai iaşə müəssisələri fəaliyyətə başlayıb.

Sosial və mədəni həyat

Bakıxanov qəsəbəsi təkcə yaşayış massivi kimi deyil, həm də sosial-mədəni fəallığı ilə seçilir. Ərazidə təhsil müəssisələri, tibb ocaqları və mədəniyyət obyektləri fəaliyyət göstərir. Qəsəbə sakinləri arasında müxtəlif ictimai tədbirlər, kitab təqdimatları və yaddaş gecələri mütəmadi keçirilir ki, bu da yerli icmanın birliyini və milli-mənəvi dəyərlərə bağlılığını əks etdirir. Abbasqulu ağa Bakıxanovun adı yalnız qəsəbənin adında deyil, həm də ərazidə qoyulmuş heykəldə əbədiləşdirilib.

Nəticə

Bakıxanov qəsəbəsi Bakının tarixi təkamülünü özündə əks etdirən, neft sənayesi dövründən bu günə qədər davamlı inkişaf yolu keçmiş əhəmiyyətli yaşayış massividir. Zəngin tarixi irsi, coğrafi əlverişliliyi və davam edən abadlıq işləri sayəsində qəsəbə paytaxtın perspektivli ərazilərindən biri kimi diqqəti cəlb etməkdə davam edir.