Dövlət Vergi Xidməti: fəaliyyəti və əhəmiyyəti

Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti ölkədə vergilərin, məcburi dövlət sosial sığorta, işsizlikdən sığorta və icbari tibbi sığorta haqlarının tam və vaxtında yığılması sahəsində dövlət nəzarətini həyata keçirən əsas qurumdur. Xidmət İqtisadiyyat Nazirliyinin strukturuna daxildir və vahid maliyyə-büdcə siyasətinin tərkib hissəsi kimi fəaliyyət göstərir.

Tarixi kökləri

Azərbaycanda vergi xidmətinin ilk təşkilati addımları 1919-cu ilə təsadüf edir. Həmin dövrdə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin qərarı ilə Maliyyə Nazirliyi nəzdində Vergi Müfəttişliyi yaradılmış və bununla ölkədə mütəşəkkil vergi idarəçiliyinin bünövrəsi qoyulmuşdur. Sonrakı onilliklərdə struktur dəfələrlə islahat edilərək müasir dövlət qurumuna çevrilmişdir.

Əsas vəzifə və səlahiyyətlər

Dövlət Vergi Xidmətinin fəaliyyət istiqamətləri əsasnamə ilə müəyyən edilib. Qurumun başlıca vəzifələrinə aşağıdakılar daxildir:

- Vergi qanunvericiliyinin tətbiqinə nəzarət və müvafiq normativ-hüquqi bazanın təkmilləşdirilməsi;
- Vergilərin, sosial sığorta, işsizlikdən sığorta və icbari tibbi sığorta haqlarının tam yığılmasının təmin olunması;
- Vergi ödəyicilərinin uçotunun aparılması və vergi bazasının genişləndirilməsi;
- Risklərə əsaslanan nəzarət mexanizmlərinin tətbiqi;
- Sahibkarlıq mühitinin inkişafına dəstək məqsədilə şəffaf xidmət göstərilməsi.

Struktur islahatları və müasirləşmə

Son illərdə ölkə iqtisadiyyatının davamlı inkişafı, aktiv vergi ödəyicilərinin sayının artması, eləcə də işğaldan azad olunmuş ərazilərdə iqtisadi və sahibkarlıq fəaliyyətinin canlanması vergi orqanlarının idarəetmə sistemində yeni dəyişikliklərə zərurət yaratmışdır. Bu səbəbdən Dövlət Vergi Xidmətinin strukturunda optimallaşdırma tədbirləri həyata keçirilib. Dəyişikliklərin əsas hədəfi vergi daxilolmalarının müsbət dinamikasının artırılması, azad edilmiş ərazilərdə vergi ekosisteminin formalaşdırılması, orada yaşayan vətəndaşlar və fəaliyyət göstərən sahibkarlar üçün vergi xidmətlərinin əlçatanlığının təmin edilməsidir.

Elektron xidmətlər və vətəndaş yönümlü yanaşma

Dövlət Vergi Xidməti son illər rəqəmsallaşma prosesini prioritet istiqamət kimi müəyyənləşdirib. Rəsmi internet portalı vasitəsilə vergi ödəyiciləri onlayn qeydiyyat, bəyannamə təqdimatı, vergi borcları barədə məlumat əldə etmə, e-Kassa sistemi və digər elektron xidmətlərdən istifadə edə bilirlər. Bundan əlavə, sadələşdirilmiş vergi rejimləri — o cümlədən mədən vergisi, nağd pul vəsaitlərinin çıxarılmasına görə vergi və daşınmaz əmlakın təqdim edilməsi ilə bağlı sadələşdirilmiş vergi — kimi mexanizmlər sahibkarlıq subyektləri üçün əlverişli şərait yaradır.

Rəhbərlik

Dövlət Vergi Xidmətinin rəisi vəzifəsini 2021-ci ildən Orxan Nəzərli icra edir. O, beynəlxalq vergi təşkilatlarında da təmsilçilik edərək Azərbaycanın vergi sistemi barədə təcrübə mübadiləsinə töhfə verir.

Nəticə

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti Azərbaycanın maliyyə-büdcə sisteminin əsas dayaqlarından biridir. Struktur islahatları, rəqəmsal xidmətlərin genişləndirilməsi və risk əsaslı nəzarət yanaşmasının tətbiqi qurumun fəaliyyətini daha şəffaf və effektiv edir, eyni zamanda sahibkarlıq mühitinin inkişafına töhfə verir.