Ənsar Allah (husilər)

Husilər, həmçinin Ənsar Allah ("Allahın Köməkçiləri") kimi tanınan, Yəmən ərazisində fəaliyyət göstərən carudiyyə təmayüllü zeydiyyə şiələrinin nüfuzlu hərbi qruplaşmasıdır. Onların təşkilatlanmış hərbi-siyasi hərəkat kimi tarixi 2004-cü ildə başladı, o zaman Hüseyn əl-Husinin rəhbərliyi altında Yəmən hökumətinə qarşı silahlı üsyan qaldırdılar.

Hərəkat Yəmən əhalisinin təxminən üçdə birinin etiqad etdiyi zeydiyyə şiəliyinin ənənəvi dayağı olan şimaldakı Saada əyalətində yaranmışdır. Tarixən zeydilər 1962-ci il inqilabına qədər əsrlər boyu Şimali Yəməni idarə etmişlər. Hərəkatın qurucusu dini lider və keçmiş parlament üzvü Hüseyn Bədruddin əl-Husi olmuşdur ki, o, 2004-cü ilin sentyabrında hökumət qüvvələri tərəfindən öldürülmüşdür. Onun ölümündən sonra hərəkata qardaşı Əbdül-Malik əl-Husi rəhbərlik etməyə başladı.

İlk olaraq şiə azlığına qarşı ayrı-seçkiliyə etiraz edərək və hökuməti ABŞ ilə əməkdaşlıqda tənqid edərək, husilər tədricən öz nüfuzlarını genişləndirərək ölkənin cənubunda əhəmiyyətli əraziləri nəzarət altına aldılar. Onların "Amerikaya ölüm, İsrailə ölüm, yəhudilərə lənət, islamın qələbəsi" şüarı ideoloji mövqelərinin simvoluna çevrildi.

Husilər ölkəni 30 ildən çox idarə edən prezident Əli Abdullah Salehin istefasına səbəb olan 2011-ci il Yəmən inqilabında əhəmiyyətli rol oynamışlar. Paradoksal olaraq, sonradan Saleh öz varisi Əbd-Rəbbu Mənsur Hadiyə qarşı husilər ilə taktiki ittifaq qurdu ki, bu da üsyançılara 2014-cü ilin sentyabrında paytaxt Sananı ələ keçirməyə kömək etdi.

2015-ci ildə Səudiyyə Ərəbistanının başçılıq etdiyi beynəlxalq koalisiya husilərə qarşı hərbi əməliyyata başladı ki, bu da 150 000-dən çox insanın həyatına son qoyan və müasir dövrün ən böyük humanitar fəlakətlərindən birinə səbəb olan uzunmüddətli münaqişəyə gətirib çıxardı. BMT-nin məlumatına görə, Yəmən əhalisinin təxminən 80%-i (24 milyondan çox insan) humanitar yardıma ehtiyac duyur. Beynəlxalq təzyiqə baxmayaraq, husilər təkcə paytaxt da daxil olmaqla Yəmənin əhəmiyyətli hissəsi üzərində nəzarəti saxlamağı deyil, həm də Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ-dəki hədəflərə zərbələr endirməyə imkan verən hərbi potensialı inkişaf etdirməyi bacardılar.

Son illərdə hərəkat Qəzza sektorundakı fələstinlilərlə həmrəylik əlaməti olaraq Qırmızı dənizdə beynəlxalq gəmiçiliyə hücumları ilə tanınmışdır.

Bu gün husilər sadəcə üsyançı qruplaşma deyil, eyni zamanda öz inzibati strukturları, məhkəmə sistemi və silahlı qüvvələri olan, nəzarət etdikləri ərazilərdə de-fakto hökumətdir ki, bu da onları Yəmən münaqişəsinin həlli üçün gələcək hər hansı sülh danışıqlarında əsas oyunçuya çevirir.