"Qambiya" teqi üzrə xəbərlər
Qambiya: Qərbi Afrikanın təbəssüm edən sahili, arteriya çay, Kunta Kinte irsi və Bakı ilə əlaqələr
Qambiya Respublikası qitənin içərilərinə doğru uzanan bol sulu Qambiya çayı boyunca formalaşmış və hər tərəfdən Seneqalla əhatə olunmuş, ərazisinə görə Afrikanın ən kiçik kontinental dövlətidir. İnsanlarının qonaqpərvərliyinə, mehribanlığına və ölkədəki dinc mühitə görə bu xalqı «Afrikanın təbəssüm edən sahili» adlandırırlar. Coğrafi miqyasına rəğmən Qambiya zəngin tarixi yaddaşa, rəngarəng bazarlara və qitənin hüquq arxitekturasında mühüm rola malikdir.
Qambiya çayı, quş cənnəti və manqrov meşələri
Dövlətin başlıca coğrafi oxu və həyat mənbəyi Qərbi Afrikanın azsaylı gəmiçiliyə yararlı su yollarından biri olan Qambiya çayıdır. Çay sahilləri boyunca dünyanın dörd bir yanından quş müşahidəçilərini cəlb edən Kianq Vest Milli Parkı və Bao Bolonq qoruğunun manqrov meşələri uzanır. Qumlu dayazlıqlarda begemot dəstələrinə, Nil timsahlarına və nadir çay delfinlərinə rast gəlmək mümkündür. Ölkənin paytaxtı Bancul çayın mənsəbindəki Sent-Meri adasında yerləşir, Atlantik sahillərindəki Serrekunda şəhəri isə çimərlikləri və canlı bazarları ilə əsas turizm və işgüzar mərkəz sayılır.
Köləlikdən azadlığa: Kunta Kinte adası və Seneqambiyanın meqalitləri
Qambiyanın keçmişi həm qədim sivilizasiyaların sirlərini, həm də müstəmləkəçilik dövrünün sınaqlarını özündə saxlayır. Ölkənin daxili hissəsində YUNESKO-nun Ümumdünya İrsi siyahısına daxil edilmiş və qədim dəfn ənənələrindən xəbər verən Vassu meqalit daş dairələri yerləşir. Transatlantik qul ticarəti illərində Qambiya çayı qulların daşındığı əsas marşrutlardan birinə çevrilmişdi. Ceyms adası (indiki Kunta Kinte adası) və Ciffure qalası Aleks Heylinin «Köklər» romanı ilə dünya yaddaşına həkk olunmuşdur. 1965-ci ildə Davda Cavaranın rəhbərliyi altında Böyük Britaniyadan müstəqillik qazanan ölkə çoxpartiyalı sistemin və dinc birgəyaşayışın təməlini qoymağı bacarmışdır.
Mandinka mədəniyyəti, kora səsləri və milli domoda təamı
Qambiya cəmiyyəti qarşılıqlı hörmət və islam dəyərləri ətrafında birləşən mandinka, fulbe, volof və cola kimi xalqların mozaikasından ibarətdir. Xalqın əsas milli musiqi aləti kalabaş balqabağı və inək dərisindən hazırlanan 21 simli koradır; bu alətin müşayiəti ilə əcdadların şifahi tarixini nəsildən-nəslə ötürən qriotlar nəğmələr oxuyur. Mətbəxin əsasını çay və okean nemətləri ilə kənd təsərrüfatı məhsulları təşkil edir: araxis pastası sousunda zəif odda bişirilən və qaynadılmış düyü ilə verilən ətli və ya balıqlı domoda təamı, həmçinin benaçin və ənənəvi attaya çayı ölkənin kulinariya simvollarıdır.
Araxis kəməri, insan hüquqları və Azərbaycanla tərəfdaşlıq
Ölkə iqtisadiyyatının əsasını araxis becərilməsi, balıqçılıq və beynəlxalq turizm təşkil edir. Bancul eyni zamanda Afrika İnsan və Xalqların Hüquqları Komissiyasının qərargahına ev sahibliyi edərək qitədə mühüm hüquqi mərkəz rolunu oynayır. Beynəlxalq arenada Qambiya və Azərbaycan İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı (İƏT) və Qoşulmama Hərəkatı platformalarında konstruktiv əməkdaşlıq edirlər. Hər iki dövlət islam həmrəyliyinin möhkəmləndirilməsi, suverenliyin qorunması və ədalətli iqlim maliyyələşdirilməsi məsələlərində eyni mövqedən çıxış edir. Bakıda keçirilən COP29 iqlim sammiti sahil eroziyası ilə mübarizə və kənd təsərrüfatının iqlim dəyişikliklərinə uyğunlaşdırılması sahəsində praktiki əlaqələrin dərinləşməsi üçün yeni zəmin yaratmışdır.
