Qaraçuxur qəsəbəsi: Bakının Suraxanı rayonundakı tarix

Qaraçuxur qəsəbəsi Bakı şəhərinin Suraxanı rayonu ərazisində yerləşən yaşayış məntəqəsidir. Qəsəbə həm də Qaraçuxur bələdiyyəsinin mərkəzini təşkil edir və bu bələdiyyənin tərkibinə Qaraçuxur qəsəbəsi ilə yanaşı Yeni Günəşli yaşayış sahəsi də daxildir. Abşeron yarımadasının şərq hissəsində, Bakının sənaye qurşağına yaxın ərazidə yerləşən Qaraçuxur, uzun illər ərzində şəhərin genişlənməsi nəticəsində formalaşmış qəsəbələrdən biridir.

Adının tarixi və dəyişmə mərhələləri

Qaraçuxurun adı zaman içində bir neçə dəfə dəyişikliyə uğrayıb. Ərazi 1923-cü ildən "Kaqanoviç qəsəbəsi" adlanıb, sonradan Kaqanoviç rayonuna çevrilib. 1955-ci ildə bu rayon ləğv edilərək Bakı şəhərinin Ordjonikidze rayonunun tərkibinə qatılıb. 1957-ci ildə isə Ordjonikidze rayonunun bir hissəsi rəsmi olaraq "Qaraçuxur qəsəbəsi" adını alıb. Maraqlıdır ki, 1964-cü ildə qəsəbənin adı bir müddət "Serebrovski" ilə əvəz olunsa da, sonradan tarixi ad geri qaytarılıb. Bu geniş adlandırma tarixi Bakının sovet dövründəki inzibati-ərazi bölgüsü siyasətini əks etdirir, belə ki, o dövrdə bir çox qəsəbə inqilabçıların və partiya xadimlərinin adları ilə adlandırılırdı.

Sosial infrastruktur və təhsil müəssisələri

Qaraçuxur qəsəbəsi zəngin sosial infrastruktura malikdir. Qəsəbədə Xarici Dillər Təmayüllü Gimnaziya da daxil olmaqla bir neçə orta məktəb fəaliyyət göstərir. Bundan əlavə, Kəlbəcər və Xocavənd rayonlarından olan məcburi köçkünlər üçün ayrıca məktəblər də təşkil olunub, bu da qəsəbənin Qarabağ münaqişəsi nəticəsində yerlərini tərk etmək məcburiyyətində qalan ailələrə ev sahibliyi etdiyini göstərir. Yeni Günəşli yaşayış sahəsi ilə birlikdə bu ərazidə əhali sıxlığı yüksək olduğundan təhsil müəssisələrinin sayı da artırılıb.

Mədəniyyət həyatı

Qəsəbənin mədəni həyatında mühüm rol oynayan obyektlərdən biri 1940-cı ildən fəaliyyət göstərən Mədəniyyət Sarayıdır. Bu mədəniyyət mərkəzi altı min kvadratmetrdən artıq ümumi sahəyə malikdir və yüzlərlə tamaşaçı tutan zalı ilə qəsəbə sakinlərinə müxtəlif tədbirlər üçün məkan yaradır. Burada rəqs ansamblı, təsviri sənət, bədii qiraət, musiqi alətləri üzrə dərnəklər və şahmat kimi bir çox yaradıcı və intellektual məşğuliyyət sahələri fəaliyyət göstərir. Bu tip mədəniyyət mərkəzləri sovet dövründən bəri qəsəbələrin ictimai həyatının mühüm hissəsi olub və bu gün də öz əhəmiyyətini qoruyub saxlayır.

Nəqliyyat və gündəlik həyat

Qaraçuxur qəsəbəsi Bakının ictimai nəqliyyat şəbəkəsinə inteqrasiya olunub, ərazidə müxtəlif avtobus marşrutları fəaliyyət göstərir. Qəsəbədə qəbiristanlıq, inzibati idarələr və digər məişət xidməti obyektləri də yerləşir. Suraxanı rayonunun digər qəsəbələri kimi, Qaraçuxur da Bakının şərq hissəsinin sənaye və yaşayış zonası kimi formalaşıb, əhalisi əsasən yerli sakinlərdən və ötən əsrin sonlarında bölgəyə köçmüş ailələrdən ibarətdir.

Yekun

Qaraçuxur qəsəbəsi öz zəngin tarixi, mürəkkəb adlandırma prosesi və inkişaf etmiş sosial infrastrukturu ilə Bakının Suraxanı rayonunun mühüm tərkib hissələrindən biridir. Sovet dövründən bu günə qədər keçdiyi yol qəsəbənin həm memarlıq, həm də ictimai həyat baxımından formalaşmasında iz qoyub. Bu gün Qaraçuxur təhsil, mədəniyyət və nəqliyyat imkanları ilə Bakı sakinləri üçün rahat yaşayış mühiti təqdim edir.