Sənaye Təhlükəsizliyi Nəzarəti: tarixi və hüquqi statusu

Fövqəladə Hallar Nazirliyinin (FHN) tabeliyində fəaliyyət göstərən Sənayedə İşlərin Təhlükəsiz Görülməsi və Dağ-Mədən Nəzarəti Dövlət Agentliyi (SƏTƏM) Azərbaycanda sənaye və mədən sahələrində texniki təhlükəsizliyin təmin olunmasına cavabdeh olan əsas dövlət qurumudur. Agentlik Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2007-ci il dekabr ayı tarixli fərmanı ilə təsdiq edilmiş Əsasnaməyə uyğun fəaliyyət göstərir. Bu sənəd Agentliyin hüquqi statusunu, səlahiyyətlərini və məsuliyyət dairəsini müəyyən edir, onun dövlət nəzarət funksiyalarını hansı çərçivədə həyata keçirdiyini əks etdirir.

Əsas fəaliyyət istiqamətləri

Agentliyin fəaliyyəti təhlükə potensiallı obyektlərdə istehsal olunan və istifadə edilən texniki qurğuların, avadanlıqların, maşın və mexanizmlərin müvafiq təhlükəsizlik norma və qaydalarına uyğunluğunun yoxlanılmasına yönəlib. Bu qurumun nəzarət etdiyi sahələrə neft-qaz sənayesi, dağ-mədən işləri, kimya sənayesi, tikinti-karxana işləri, hidrotexniki qurğular və digər təhlükə potensialı yüksək olan istehsalat obyektləri daxildir. Müfəttişlər müntəzəm olaraq planlı və plandankənar yoxlamalar aparır, aşkarlanan pozuntular barədə müəssisələrə göstərişlər verir və zəruri hallarda inzibati tədbirlər görürlər.

Texniki təhlükəsizlik bəyannamələri və ekspertiza xidmətləri

Agentliyin əhəmiyyətli fəaliyyət sahələrindən biri təhlükə potensiallı obyektlər üçün texniki təhlükəsizlik bəyannamələrinin işlənilməsinə texniki dəstək göstərməkdir. Bundan əlavə, qurum dağıdıcı olmayan diaqnostika üsulları — maqnit tozu, ultrasəs və nüfuzedici mayelər metodları — vasitəsilə avadanlıqların vəziyyətini qiymətləndirir. Elektrik ölçü işləri, torpaqlama qurğularının yoxlanılması və təhlükəli yük daşıyan nəqliyyat vasitələrinin texniki müayinəsi də Agentliyin təqdim etdiyi xidmətlər sırasındadır.

Elmi-Tədqiqat İnstitutunun rolu

SƏTƏM Dövlət Agentliyinin strukturunda fəaliyyət göstərən Azərbaycan Dövlət Əməyin Mühafizəsi və Təhlükəsizlik Texnikası Elmi-Tədqiqat İnstitutu sənaye təhlükəsizliyi sahəsində elmi araşdırmalar aparır, yeni texnologiyaların tətbiqi zamanı yarana biləcək təhlükələri əvvəlcədən proqnozlaşdırır və profilaktik tədbirlər hazırlayır. İnstitutun əməkdaşları mütəmadi olaraq elmi məqalələr dərc edir, seminar-müşavirələr təşkil edir və beynəlxalq konfranslarda iştirak edirlər. Bu fəaliyyət əməyin mühafizəsi mədəniyyətinin formalaşmasına töhfə verir.

Beynəlxalq standartlara uyğunluq

Agentlik şəffaflıq və qanunçuluq prinsiplərinə əməl etdiyini təsdiqləmək məqsədilə beynəlxalq sertifikatlaşdırmadan keçib. Belə ki, qurum "Rüşvətə qarşı idarəetmə sistemi" adlanan ISO 37001 beynəlxalq standartına uyğunluğunu təsdiqləyən sertifikata layiq görülüb. Bu, Agentliyin fəaliyyətində korrupsiyaya qarşı mübarizə mexanizmlərinin tətbiqini və beynəlxalq təcrübəyə inteqrasiyasını göstərir.

Nəticə

Sənayedə İşlərin Təhlükəsiz Görülməsi və Dağ-Mədən Nəzarəti Dövlət Agentliyi Azərbaycanda istehsalat və mədən sahələrində insan həyatının və sağlamlığının qorunmasında mühüm rol oynayır. Onun apardığı yoxlamalar, texniki ekspertiza xidmətləri, elmi-tədqiqat fəaliyyəti və profilaktik tədbirlər sənaye müəssisələrində qəza risklərinin azaldılmasına xidmət edir. Bu qurumun fəaliyyəti həm işçilərin təhlükəsizliyinin təmin olunması, həm də sənaye obyektlərinin dayanıqlı və etibarlı işləməsi baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır.