"Sübh azanı" teqi üzrə xəbərlər
Hər səhər dan yeri sökülərkən, dünyanın müsəlman ölkələrində bir səs eşidilir - sübh azanı. Bu çağırış, əsrlər boyu islamın ən görünən simvollarından biri olmuş və milyonlarla insanın gündəlik həyatının ritmini müəyyən etmişdir. Sübh azanı sadəcə namaz vaxtının gəldiyini bildirmir, eyni zamanda yeni günün başlanğıcını, təbiətin oyanışını və həyatın davamlılığını da simvolizə edir.
Sübh azanının tarixi və əhəmiyyəti
İslam tarixində azan, Peyğəmbər Məhəmmədin (s.ə.s.) Mədinəyə hicrətindən sonra təsis edilmişdir. Rəvayətə görə, müsəlmanları namaza çağırmaq üçün ən yaxşı üsul barədə müzakirələr aparılarkən, Peyğəmbərin səhabələrindən biri olan Abdullah ibn Zeyd yuxusunda azanın sözlərini eşitmiş və bunu Peyğəmbərə çatdırmışdır. Sonra Bilal ibn Rabah, İslamın ilk müəzzini olaraq təyin edilmiş və onun gözəl səsi ilə oxuduğu azan müsəlmanları namaza çağırmışdır.
Sübh azanı, beş vaxt namaz içərisində xüsusi bir yerə malikdir. Bu, günün ilk azanıdır və dan yerinin söküldüyü, gecənin qaranlığının dağılmağa başladığı an oxunur. Qurani-Kərimdə "Fəcr" (Dan yeri) surəsində də səhər vaxtının müqəddəsliyinə işarə edilir.
Sübh azanının məzmunu və mənası
Sübh azanı, digər vaxtların azanları kimi, aşağıdakı sözlərdən ibarətdir:
"Allahu Əkbər" (Allah ən böyükdür) - dörd dəfə təkrarlanır. "Əşhədu ən-la ilahə illəllah" (Şahidlik edirəm ki, Allahdan başqa məbud yoxdur) - iki dəfə təkrarlanır. "Əşhədu ənnə Muhammədən Rəsulullah" (Şahidlik edirəm ki, Məhəmməd Allahın elçisidir) - iki dəfə təkrarlanır. "Həyyə aləs-səlah" (Namaza gəlin) - iki dəfə təkrarlanır. "Həyyə aləl-fəlah" (Qurtuluşa gəlin) - iki dəfə təkrarlanır. "Əs-səlatu xeyrun minən-nəum" (Namaz yuxudan xeyirlidir) - yalnız sübh azanında iki dəfə təkrarlanır. "Allahu Əkbər" (Allah ən böyükdür) - iki dəfə təkrarlanır. "La ilahə illəllah" (Allahdan başqa məbud yoxdur) - bir dəfə təkrarlanır.
Sübh azanında əlavə olaraq "Əs-səlatu xeyrun minən-nəum" ifadəsinin olması diqqətəlayiqdir. Bu ifadə, səhər erkən vaxtda insanları yuxudan oyanmağa və ibadət üçün qalxmağa çağırır, namaz və Allah qarşısında durmağın yuxunun rahatlığından daha xeyirli olduğunu xatırladır.
Sübh azanının ruhaniyyəti
Sübh azanının səsləndiyı an, mistik və ruhani bir atmosferlə əhatə olunur. Gecənin sakitliyi hələ davam edərkən, müəzzinin səsi səmaya yüksəlir və bütün kainatın sanki bu çağırışla oyandığı hiss edilir. Sufilər və digər islami mistiklər bu anı, insanın Allah ilə ən yaxın əlaqə qura biləcəyi vaxt kimi dəyərləndirirlər.
Sübh azanı, təbiətin canlanması, quşların oxumağa başlaması və günəşin ilk şüalarının görünməsi ilə eyni vaxtda səsləndiyi üçün, təbiətlə ruhaniyyətin birləşməsini də təmsil edir. Bu, insanların həm fiziki, həm də mənəvi olaraq yeni bir günə başlamasını simvolizə edir.
Müasir həyatda sübh azanı
Texnologiyanın inkişafı ilə müəzzinlərin canlı olaraq oxuduğu azanlar artıq çox vaxt səsucaldıcılar vasitəsilə yayımlanır. Lakin bu, azanın əhəmiyyətini və təsirini azaltmır. Əksinə, müasir həyatın sürətli tempində sübh azanı, insanlara dayanıb düşünmək, mənəvi dəyərlərini xatırlamaq və günün gərginliyindən əvvəl bir an sakinlik tapmaq imkanı verir.
Müasir cəmiyyətlərdə bəzən sübh azanının erkən saatlarda səslənməsi ilə bağlı müzakirələr olsa da, milyonlarla müsəlman üçün bu çağırış, həyatlarının ayrılmaz bir parçasıdır və onların gündəlik rutinlərini nizamlayır.
Sübh azanı, yalnız dini bir ritual deyil, eyni zamanda mədəni bir miras və islami cəmiyyətlərin həyat tərzini formalaşdıran bir amildir. Bu müqəddəs çağırış, əsrlər boyu müsəlmanların həyatında ruhani bir kompas rolunu oynamış və müasir dövrdə də bu funksiyanı yerinə yetirməyə davam edir.
