"Tanzaniya" teqi üzrə xəbərlər
Tanzaniya: Kilimancaro, Serenqeti və ədviyyat adaları
Tanzaniya Şərqi Afrikada, ekvatordan cənubda yerləşir və Hind okeanına çıxışı var. Şimalda Keniya və Uqanda, qərbdə Ruanda, Burundi və Konqo Demokratik Respublikası, cənubda Zambiya, Malavi və Mozambikla həmsərhəddir. Ölkənin ərazisi təxminən 945 min kvadratkilometrdir, 2022-ci il siyahıyaalınmasına görə əhalisi 60 milyon nəfərdən çoxdur. Rəsmi adı Birləşmiş Tanzaniya Respublikasıdır. Ad Tanqanika ilə Zənzibarın birləşməsindən yaranıb.
Tanzaniya necə yarandı
Materik hissəsi olan Tanqanika Almaniya müstəmləkəsi idi, Birinci Dünya müharibəsindən sonra isə Britaniya idarəçiliyinə keçdi. Tanqanika 1961-ci il dekabrın 9-da müstəqillik qazandı. Uzun müddət Britaniya protektoratı altında sultanlıq olaraq qalan Zənzibar 1963-cü ildə müstəqil oldu, 1964-cü ilin yanvarında isə orada inqilab baş verdi. 1964-cü il aprelin 26-da iki dövlət birləşdi. İlk prezident Culius Nyerere idi, ölkədə onu bu gün də «Mvalimu», yəni «müəllim» adlandırırlar. Zənzibar öz hökumətini və parlamentini saxlayır.
Nələri görməli
Ölkənin əsas simvolu olan Kilimancaro dağı Afrikanın ən yüksək nöqtəsidir: Kibo zirvəsindəki Uhuru təpəsi təxminən 5900 metrə qalxır. Serenqeti Milli Parkı «böyük köç» ilə tanınır: hər il milyonlarla qu antilopu və zebra otlaq axtarışında savannalarla hərəkət edir. Yaxınlıqda vəhşi heyvanların sıx yaşadığı nəhəng kaldera olan Nqoronqoro krateri yerləşir, o, YUNESKO siyahısına daxil edilib. Olduvay dərəsində qədim hominidlərin mühüm qalıqları tapılıb.
Sahil və adalar
Zənzibarın qədim hissəsi Stoun-Taun YUNESKO siyahısındadır: dar küçələr, oyma qapılar, ədviyyat bazarları və əsrlər boyu Ərəbistan və Hindistanla ticarət gedən liman. Zənzibarı qərənfil və digər ədviyyatlara görə «ədviyyat adası» adlandırırlar. Sahildə Kilva-Kisivani orta əsr şəhərlərinin xarabalıqları qorunub. Ölkənin ən böyük şəhəri və ticarət mərkəzi olan Dar-es-Salam Hind okeanının sahilində yerləşir.
Göllər və qoruqlar
Ölkənin qərb sərhədini Tanqanika və Malavi gölləri təşkil edir, şimalda isə Afrikanın ən böyük gölü olan Viktoriya yerləşir. Tanqanika sahilindəki Qombe-Strim qoruğunda şimpanzelər öyrənilib. Cənubda nəhəng Selus qoruğu uzanır, şimal-şərqdə isə Meru dağı ucalır.
İnsanlar və dil
Ölkədə yüzdən çox etnik qrup yaşayır. Ən böyükləri sukuma, xaxa, nyamvezi və çaqqadır. Şimalda maldarlıqla məşğul olan masaylar tanınır. Svahili ölkədə milli dil kimi bütün xalqlar arasında ünsiyyət vasitəsidir, ingilis dili də rəsmi statusa malikdir. İnananlar arasında həm xristianlar, həm müsəlmanlar var, Zənzibarda isə müsəlmanlar çoxluq təşkil edir. Süfrədə adətən uqali (qarğıdalı sıyığı), qrildə bişmiş ət olan «nyama çoma», plov, sahildə isə hindistan cevizi südü ilə balıq və dəniz məhsulları olur.
İqtisadiyyat
İqtisadiyyatın əsasını kənd təsərrüfatı, qızıl hasilatı, turizm və ticarət təşkil edir. Ölkə yalnız burada çıxarılan qiymətli daş olan tanzanitlə tanınır. Valyuta Tanzaniya şillinqidir. Zənzibar qərənfil becərir, limanlar, ilk növbədə Dar-es-Salam isə dənizə çıxışı olmayan qonşu ölkələrə də xidmət göstərir.
Siyasət və hakimiyyət
Müstəqillikdən bəri ölkədə «Çama Ça Mapinduzi» (ÇÇM) partiyası hakimiyyətdədir. Prezidentlər Nyerere, Əli Həsən Mvinyi, Benjamin Mkapa, Cakaya Kikvete və Con Maqufuli olub. 2021-ci ilin martında Maqufulinin ölümündən sonra bu vəzifəni bu postda ilk qadın olan Samia Suluhu Həsən tutdu. Qanuna görə paytaxt Dodomadır, lakin əsas şəhər Dar-es-Salam olaraq qalır.
