"xarıbülbül" teqi üzrə xəbərlər
Xarıbülbül (lat. Ophrys caucasica) – Qarabağın simvoluna və Azərbaycanın milli qüruruna çevrilmiş unikal bitkidir. Yalnız Şuşa ətrafında yetişən bu nadir gül, xüsusilə 2020-ci il İkinci Qarabağ müharibəsində qazanılan qələbədən sonra mədəni və vətənpərvərlik rəmzi kimi daha böyük əhəmiyyət kəsb etmişdir.
Bioloji xüsusiyyətləri
Xarıbülbül Səhləbkimilər (Orchidaceae) fəsiləsinə aid çoxillik ot bitkisidir. Boyu 20–35 sm olur, kürəşəkilli kök yumrularına və uzunsov-lansetvari yarpaqlara malikdir. Çiçək qrupu 4–10 çiçəkdən ibarətdir; kənar ləçəkləri sarımtıl-yaşıl, daxili ləçəkləri isə bozumtul-qonur rəngdədir. Bitkinin adı çiçəyin quşa bənzəməsindən yaranıb: iki kənar ləçək qanadları, mərkəzi hissə isə dimdikli quş başını xatırladır. Bitki Azərbaycanın "Qırmızı Kitab"ına daxil edilmişdir və onun təbiətdən toplanması qadağandır.
Xarıbülbül fevraldan iyula qədər çiçəkləyir, lakin çox həssas olduğu üçün Qarabağdan kənarda çətinliklə bitir. 2021-ci ildə Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə Moskva Dövlət Universitetinin "Aptekarski oqorod" botanika bağına hədiyyə edilən tinglərin 2022-ci ildə çiçəkləməsi böyük sensasiya yaratmışdı.
Mədəni əhəmiyyəti
Xarıbülbül sadəcə bitki deyil, Vətən sevgisinin və Azərbaycan xalqının əyilməzlik rəmzidir. Müharibədən sonra bu gül Zəfər simvoluna və şəhidlərimizin xatirəsinə çevrilib. Əfsanəyə görə, Xarıbülbül bülbülün qızılgülə olan məhəbbətindən yaranıb. Digər bir hekayə isə Qarabağ xanının qızı Ağabəyim ağa ilə bağlıdır; o, İranda qürbət həyatı yaşayarkən Şuşa üçün darıxmış, onun üçün salınan "Vətən bağı"nda hər bitki bitsə də, Xarıbülbül kök salmamışdır.
Xarıbülbül 2025-ci ildə
2025-ci ildə də bu gül diqqət mərkəzindədir. Şuşada hər il dünya qonaqlarını cəlb edən "Xarıbülbül" Beynəlxalq Folklor Festivalı keçirilir. Hazırda bu simvol xalçalarda, zərgərlik məmulatlarında və moda dizaynlarında geniş istifadə olunur. Bakıda mağazalarda satılan Xarıbülbüllərlə bağlı araşdırmalar göstərir ki, xaricdən gətirilmiş toxumlarla yetişdirilən güllər qanuni ola bilər, lakin yabanı nümunələrin qorunması ciddi nəzarətdədir.
Beynəlxalq tanınma
Xarıbülbül xaricdə də maraq doğurur. 2014-cü ildə Vaşinqton Botanika Bağında, 2022-ci ildə isə Moskvada təqdim olunan bu çiçək zərifliyi ilə mütəxəssisləri valeh etmişdir.
Nəticə
Xarıbülbül Qarabağın ruhu, dözümlülük və birliyin təcəssümüdür. Onun unikallığı və zərifliyi onu Azərbaycanın ən qiymətli təbii və mədəni sərvətinə çevirir.
