Valideyn qayğısından məhrum olan hər bir uşaq üçün ən böyük ehtiyac sadəcə sığınacaq tapmaq deyil, özünü təhlükəsiz hiss edəcəyi bir ailə mühitidir. Bir uşağın "evim" deyə biləcəyi yerə, "ana" və "ata" deyə müraciət edə biləcəyi insanlara qovuşması bəzən fərqli yollarla mümkün olur. Bu yollardan biri himayədar ailə modeli, digəri isə övladlığa götürmədir. Məqsəd eyni olsa da, bu iki sistemin hüquqi qaydaları və nəticələri bir-birindən fərqlənir.
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi uşaqların müəssisələrə yerləşdirilməsi, həmçinin onların övladlığa və ya himayədar ailələrə verilməsi istiqamətində mütəmadi iş aparır.
Nazirliyin övladlığa götürmə sahəsində idarəetməni öz üzərinə götürdüyü 1 noyabr 2019-cu il tarixindən bu günədək 895 uşaq övladlığa verilib. 2023-cü ildən tətbiq edilən himayədar ailə modeli çərçivəsində isə 83 uşaq ailələrə yerləşdirilib.
Oxu.Az "Xəzər" TV-yə istinadən xəbər verir ki, Sosial Xidmətlər Agentliyinin rəsmisi Əhməd Mansurov mövzu ilə bağlı açıqlama verib.
O bildirib ki, hər iki model üzrə namizədlər əvvəlcə müraciət edir, sənədlərini təqdim edir, daha sonra onların yaşayış şəraiti və sosial vəziyyəti qiymətləndirilir. Eyni zamanda, sosial işçilər uşağı da bu prosesə psixoloji olaraq hazırlayırlar. Himayədar valideyn olmaq istəyən evli şəxslər üçün aşağı yaş həddi 25, subay şəxslər üçün isə 30 yaşdır.
Ə.Mansurov qeyd edir ki, himayədar ailə olmaq istəyənlər uşaq inkişafı, psixoloji xüsusiyyətlər, yaş böhranları, uşaqların sağlamlığı və təhsili mövzularında 30 gündən çox olmayan təlimlərə cəlb edilirlər. Himayədar ailə modelində uşağın hüquqi statusu dəyişmir, bioloji valideynlərlə əlaqələr tam kəsilmir və dövlət ailəyə dəstək verməyə davam edir. Ailə uşağa baxsa da, onun qanuni valideyni sayılmır və uşaq ailənin varisi olmur.
Övladlığa götürmə isə fərqlidir. Bu halda uşaq məhkəmə qərarı ilə yeni ailənin daimi və tamhüquqlu üzvünə çevrilir, valideynlə övlad arasında doğma bağlar və hüquqi vəzifələr yaranır. Bu proses geri qaytarılmır.
Himayədar ailə xidməti isə çox vaxt müvəqqəti olur. Məsələn, bir ailə çətin vəziyyətə düşdükdə, uşağın müəssisəyə düşməsinin qarşısını almaq üçün o, müvəqqəti olaraq himayədar ailəyə verilir. Bioloji ailənin vəziyyəti düzəldikdən sonra uşaq yenidən doğma ailəsinə qaytarıla bilər.
Dövlət himayədar ailələrə maddi dəstək verir. Himayəyə götürülən sağlam uşaqlara görə yaşından asılı olaraq aylıq 355-395 manat, əlilliyi olan uşaqlara görə isə 500-650 manat müavinət ödənilir. Həmçinin geyim üçün hər rübdə bir dəfə uşaqbaşına 200 manat vəsait verilir. Övladlığa götürmədə isə 1 yanvar 2021-ci il tarixindən sonra 3-18 yaş arası sağlam uşağı övladlığa götürənlərə aylıq 240 manat, əlilliyi olan uşağı övladlığa götürənlərə isə 600 manat müavinət ödənilir.
