Qan Turalı yazır...
Bu il çox maraqlı hadisə ilə başladı. ABŞ qüvvələri Venesuela Bolivar Respublikasının (Venesuela 1999-cu ildən rəsmi şəkildə belə adlanır) prezidenti Nikolas Maduronun həyat yoldaşı Siliya Floresi həbs edərək Nyu-Yorka gətirdi və məhkəmə qarşısına çıxardı.
Məsələnin siyasi, iqtisadi tərəfləri haqqında çox danışılıb. Bu gün də bu müzakirələr davam edir. Məsələnin hüquqi tərəfi daha çox maraq doğurur. Xüsusilə qarşıdakı aylarda və illərdə məhkəmə istintaqı dövründə hüquqi detallar daha çox müzakirə ediləcək.
Hər şeydən qabaq qarşıda bir sual dayanır: Venesuela prezidenti öz xalqına qarşı cinayətləri olubsa belə, bu məsələ ilə bağlı qərarı Venesuela məhkəməsi verməlidir. Ancaq ABŞ-nin hüquq-mühafizə orqanları bu məqamı çox yaxşı bildiklərinə görə, başqa bir məqama istinad edirlər.
Şənbə günü keçirilən mətbuat konfransında da Dövlət katibi Marko Rubio və Baş Qərargah rəisi Dan Kein Maduronu saxlanılmasının ABŞ Ədliyyə nazirliyinin tələbi əsasında aparıldığını qeyd etdi. Söhbət Nyu-York Cənub bölgəsi prokurorluğunun apardığı cinayət işindən gedir. Belə ki, sözügedən cinayət işində Maduro və həyat yoldaşı transmilli narkotik və silah qaçaqmalçılığı ilə ittiham olunur. Ancaq bu ittihamlar məhkəmədə təsdiqlənməlidir.
Məsələ ilə bağlı ABŞ-də mübahisələndirilən başqa bir məqam isə Maduronun Venesuela prezidenti kimi toxunulmazlıq hüququdur. Ancaq ABŞ rəsmiləri Maduronun legitim prezident olmadığını əsas gətirirlər. Doğrudan da, Donald Tramp əvvəlki dövrlərdə dəfələrlə Maduronun legitim dövlət başçısı olmadığını vurğulayaraq əsl prezidentin Xuan Quaydo olduğunu bildirmişdi. Təkcə ABŞ yox, aralarında Almaniya, Fransa, Kanada, Braziliya da olan 50-dən çox ölkə legitim prezident kimi Quaydonu tanıyırdı. Çin, Rusiya, İran isə Maduronu prezident kimi tanıdı və dəstəklədi.
ABŞ və dünya mediası bu proseslər fonunda 1989-cu ildə eynən Maduro kimi öz ölkəsində-Panamada saxlanılaraq ABŞ-yə gətirilən və burada mühakimə olunan Manuel Norieqa işini xatırlayırlar. Bir çox epizodlar oxşar olsa da, narkobizneslə bağlı bir məqam mühüm əhəmiyyət daşıyır. Norieqa uzun illər Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin (CİA) agenti və ABŞ-nin yaxın tərəfdaşı olmuşdu. ABŞ-nin əlində onun narkobiznes fəaliyyəti haqqında əsaslı sübutlar var idi. Norieqa Kolumbiyanın məşhur Medellin və Kali kartellərindən milyonlarla dollar rüşvət alıb narkotikin ABŞ-yə keçirilməsində mühüm rol oynayırdı. Bir müddət ABŞ strateji tərəfdaşlıq naminə onun bu fəaliyyətinə göz yumurdu. Çünki Norieqa əsasən Kuba ilə bağlı ABŞ kəşfiyyatına qiymətli materiallar ötürürdü. Və eləcə də ölkəsində ABŞ maraqlarının gerçəkləşməsinə mühüm yardım göstərirdi.
Maduro Venesuela dövlətinin resurslarını narkoticarət üçün istifadə etməkdə, narkobaronlara diplomatik pasportlar verməkdə, yeni kokain marşrutları formalaşdırmaqda, Meksikanın Sineloa və Zetas narkokartelləri ilə əlaqədə, ABŞ-ın terror təşkilatı kimi tanıdığı Kolumbiyanın FARC təşkilatı ilə əməkdaşlıqda ittiham olunur.
Ona qarşı irəli sürülən əsas ittiham isə Venesuelada fəaliyyət göstərən "Cartel de los Soles"nin fəaliyyətinə dəstək verməkdir. Tərcümədə "Günəş karteli" adlanan bu təşkilatın Venesuala ordu generallarının poqonunda olan günəşdən götürülüb. Kokain ticarəti ilə məşğul olduğu deyilən bu təşkilatın əsas üzvlərinin də Venesuela ordusunun yüksəkrütbəli zabitləri olduğu bildirilir. Ancaq qanun-qaydanın möhkəm olmadığı Latın Amerikası ölkələrində generalların özfəaliyyətlə məşğul olması da az qala adi normadır.
Məhkəmədə bu ittihamların sübut olunduğu təqdirdə Maduronun ömürlük həbs alacağı dəqiqdir. Nyu-York şəhərinin daxil olduğu Nyu-York ştatında ölüm cəzası yoxdur. Hər bir halda isə bizi maraqlı məhkəmə prosesi gözləyir. ABŞ prokurorlarının əlində olan sübutlar xüsusi maraq doğurur. Bu məhkəmə prosesi həm də icra hakimiyyəti ilə məhkəmə hakimiyyəti arasında maraqlı bir qarşıdurmaya da səhnə ola bilər.
