Qan Turalı yazır...
2025-ci ili cəmi bir sözlə ifadə etmək lazım gəlsəydi bu söz şübhəsiz ki, müharibə olardı. Doğrudan da, bu il son dərəcə qanlı və qadalı oldu. İsrail-İran müharibəsi, Rusiya-Ukrayna müharibəsi... Suriyadakı ələvi qırğınları, indi isə druzlarla müharibə... Pakistan və Hindistan məsələsini də unutmayaq. Nə yaxşı ki, Qafqazda sülh gündəliyi müzakirə olunur və qanlı-qadalı ilin ən fərəhli hadisəsi də budur. Bir də PKK-nın tərksilah edilməsi...
İran-İsrail müharibəsi cəmi 12 gün davam etdi. ABŞ-nin də qoşulduğu bu müharibə sürətlə yekunlaşsa da Ukrayna-Rusiya müharibəsi 41 aydır ki, davam edir. Böyük Britaniya Müdafiə Nazirliyinin hesablamalarına görə 2025‑də ilin əvvəlindən iyula qədər Rusiyanın itkiləri təqribən 138 min nəfər olub. "The Economist" Ukraynanın itkilərinin bundan daha az- 100 min olduğunu güman edir. Dəqiq rəqəmlər isə yəqin ki, onilliklər ərzində üzə çıxacaq.
Müharibənin bu günlərində ABŞ tərəfindən Ukraynaya yeni silahlar verilməsi gündəmə gəlir. Ağ Evdəki kameralar qarşısında tarixin ən böyük deyişməsindən sonra belə bir addımın atılması bir çox cəhətlər üzrə maraq doğurur. Doğrudur, Trampın Ukraynaya "Patriot" raket sistemlərini verməsi ABŞ-də heç də birmənalı qarşılanmır. Respublikaçı konqresmen Taylor Qrin və Trampın keçmiş müşaviri Stiv Bennon silah yardımının Trampın seçki kampaniyasındakı çıxışları ilə ziddiyyət təşkil etdiyini və MAGA (Amerikanı Yenidən Güclü Et) yanaşması ilə üst-üstə düşmədiyini bəyan edir. Ağ Ev sözçüsü isə bu etirazların seçicilərin iradəsini əks etdirmədiyini bildirir.
Bu gündən etibarən Ukraynaya "Patriot" zenit-raket komplekslərinin ilk tədarükünə başlanıb. Raket batareyaları Almaniyadan Ukraynaya göndərilir. Bunların əvəzində isə Almaniyanın ABŞ-dən yeni "Patriot" batareyaları almağı planlaşdırdığı bildirilir. Tramp ödənişlərin Almaniya tərəfindən tam şəkildə yerinə yetirildiyini də bildirib.
ABŞ-nin Ukraynaya yardımının yeni xətti bu cür olacaq: ABŞ silahları Avropa İttifaqı ölkələrinin maliyyəsi ilə alınıb Ukraynaya veriləcək. Prezident bu mexanizmdən son dərəcə məmnun görünür. Elə Ukrayna da...
Qarşıda duran əsas sual isə "Patriot" sistemlərinin Rusiya-Ukrayna müharibəsinin taleyinə necə təsir edəcəyidir. Hər şeydən əvvəl, Ukrayna Rusiya qarşısında hava hakimiyyəti qazanmış olacaq, Rusiyanın dron, raket və aviasiya zərbələrinə qarşı Ukraynanı qoruyacaq. Eləcə də Ukraynanın enerji infrastrukturu, komanda mərkəzləri və əsas şəhərlərinin qorunmasını əhəmiyyətli dərəcədə güclənəcək.
Doğrudur, Ukraynanın əlində altı "Patriot" raket sistemi var idi. Onlar əvvəlki ABŞ administrasiyası tərəfindən Ukraynaya verilmişdi. Bu raket sistemlərindən əsas etibarı ilə Kiyev, Xarkov, Lvovun müdafiəsi üçün istifadə olunur. Yeni "Patriot" sistemləri Ukrayna səma suverenliyini təmin etməkdə xüsusi rol oynayacaq. Bu raket sistemləri ilə Ukrayna Rusiyanın hərbi infrastrukturuna zərbə endirmək imkanı qazanacaq. Ancaq yeni sistemin də öz problemləri var. Belə ki, raketlərin qiyməti xeyli bahadır: 3-5 milyon dollar. Digər tərəfdən isə raketlərin istehsalında problemlər mövcuddur. İlk mərhələdə 17 "Patriot"un veriləcəyi bildirilir.
Hərbi ekspertlər isə "Patriot" sisteminin müharibənin gedişatında həlledici olmayacağını ancaq Ukraynanın müdafiə qüdrətini əsaslı şəkildə gücləndirəcəyini bildirir. Bu, həm də müharibənin uzanması deməkdir.
