O, futbol meydanında rəqiblərini sanki rəqsə dəvət edirdi. Top ayağına gələndə müdafiəçilər onun növbəti hərəkətini təxmin edə bilmirdilər. Amma Cey-Cey Okoçanın hekayəsi təkcə fintlərdən, gözəl qollardan və alqışlardan ibarət deyil. Nigeriyanın küçələrində ayaqyalın futbol oynayan uşaq bir gün Avropanın böyük klublarında çıxış edəcək, dünyanın ən istedadlı futbolçularından biri kimi tanınacaqdı.
Oxu.Az-ın "İdmandan kənar" rubrikasında bu dəfə futbolu sadəcə nəticə deyil, həm də tamaşa və sevincə çevirən nigeriyalı əfsanə Cey-Cey Okoçadan bəhs edəcəyik.
Top onun uşaqlıq oyuncağı idi
Avqustin Azuka Okoça 1973-cü il avqustun 14-də Nigeriyanın Enuqu şəhərində dünyaya gəlib. Ailəsi imkanlı deyildi. Uşaqlıq illərində onun üçün ən böyük əyləncə futbol oynamaq idi. Okoça sonralar xatırlayırdı ki, böyüdüyü mühitdə futbol topu uşaqların əsas oyuncağı sayılırdı. Onlar çox vaxt ayaqqabısız, küçələrdə və uyğun olmayan meydançalarda futbol oynayırdılar.
Məhz bu şərait onun oyun üslubuna təsir göstərdi. Okoça rəsmi məşq sistemində öyrədilməyən, sərbəst və yaradıcı futbolu küçələrdə mənimsədi. Topa qeyri-adi nəzarəti, sürətli fintləri və gözlənilməz hərəkətləri onun fərqləndirici xüsusiyyətlərinə çevrildi.
O, futbola yalnız peşə kimi baxmırdı. Bu oyun onun üçün sevinc, azadlıq və özünü ifadə etmək vasitəsi idi.
Almaniyaya bir səfər həyatı dəyişdi
Okoçanın Avropa karyerası əvvəlcədən hazırlanmış böyük planın nəticəsi deyildi. 1990-cı ildə Almaniyaya səfəri zamanı "Borussiya Neynkirhen" klubunda məşq etmək imkanı qazandı. Bu fürsət onun həyatında dönüş nöqtəsinə çevrildi.
Ancaq Avropaya gəlmək uğurun dərhal qazanılması demək deyildi. Gənc futbolçu yeni dilə, mədəniyyətə və həyat tərzinə uyğunlaşmalı idi. Maddi imkanları da məhdud idi. Okoça sonralar Almaniyadakı ilk dövrünü həyatının ən çətin mərhələlərindən biri kimi xatırlayıb.
O, səhərlər işləyir, günün qalan hissəsində isə futbol məşqlərinə gedirdi. Peşəkar futbolçu olmaq arzusu onu çətinliklər qarşısında dayanmağa qoymurdu.
Sonra "Ayntraxt Frankfurt"a keçdi və Almaniya futbolunda tanınmağa başladı. Okoça burada təkcə texnikası ilə deyil, gözlənilməz qərarları ilə də diqqət çəkdi.
Bir fintlə milyonların yaddaşında qaldı
Okoçanın futbolunu fərqləndirən əsas cəhət onun meydanda özünü sərbəst hiss etməsi idi. O, rəqibin qarşısında yalnız topu qorumağa çalışmır, eyni zamanda oyuna gözəllik qatırdı.
1994-cü il dünya çempionatında Nigeriya millisinin heyətində çıxış edən Okoça İtaliya ilə qarşılaşmada da driblinq bacarığı ilə diqqət çəkdi. FIFA-nın məlumatına görə, həmin oyunda o, 15 uğurlu driblinq edərək dünya çempionatları tarixində bir matç üzrə rekord göstəriciyə imza atdı.
Onun Avropadakı karyerası "Fənərbağça" və PSJ kimi klublarda davam etdi. Lakin Okoçanın ən çox sevildiyi ünvanlardan biri İngiltərənin "Bolton" klubu oldu.
"O qədər yaxşıdır ki, adını iki dəfə qoyublar"
2002-ci ildə "Bolton"a keçən Okoça qısa müddətdə azarkeşlərin sevimlisinə çevrildi. Onun texnikası, meydandakı enerjisi və oyuna gətirdiyi əyləncə komandaya xüsusi rəng qatırdı.
Klubun azarkeşləri arasında məşhurlaşan "Jay-Jay - so good they named him twice" ifadəsi də onun adının iki dəfə təkrarlanmasına əsaslanan söz oyunu idi: "Cey-Cey - o qədər yaxşıdır ki, adını iki dəfə qoyublar".
Okoça "Bolton"da kapitanlıq sarğısını da daşıdı. Komanda ilə İngiltərə Liqa Kubokunun finalına qədər yüksəldi. O, artıq yalnız texniki bacarığı ilə seçilən futbolçu deyil, meydanda liderlik edən təcrübəli oyunçu idi.
Nigeriyanın tarixi qızıl medalı
Okoçanın karyerasının ən yaddaqalan səhifələrindən biri milli komanda ilə bağlıdır. 1994-cü ildə Nigeriya Afrika Millətlər Kubokunu qazandı. İki il sonra isə Atlanta Olimpiadasında Nigeriya yığması futbol turnirinin finalında Argentinanı 3:2 hesabı ilə məğlub edərək qızıl medal qazandı.
Bu, Afrika ölkəsinin futbol üzrə Olimpiya çempionu olduğu ilk hadisə idi. Okoça həmin tarixi komandanın üzvlərindən biri idi.
Ancaq bu qələbənin arxasında ciddi çətinliklər dayanırdı. Okoçanın sonralar danışdığına görə, Olimpiadaya hazırlıq zamanı komanda maliyyə problemləri ilə üzləşmişdi. Nəqliyyat, qidalanma və yaşayışla bağlı çətinliklər futbolçuların üzərinə əlavə yük qoyurdu. Bəzi oyunçular komandanın düşərgədə qalmasına kömək etmək üçün öz vəsaitlərindən istifadə etməli olmuşdular.
Belə şəraitdə Olimpiya qızılını qazanmaq onlar üçün sadəcə idman uğuru deyildi. Bu, bütün çətinliklərə baxmayaraq, bir məqsəd ətrafında birləşməyin nəticəsi idi.
Futbolu gözəlləşdirən miras
Cey-Cey Okoça 2008-ci ildə peşəkar karyerasını başa vurdu. O, heç vaxt futbolu yalnız statistika və kuboklarla ölçən oyunçu olmadı. Onun adını xatırlayan azarkeşlərin çoxu ilk növbədə qeyri-adi fintlərini, müdafiəçiləri çaş-baş salan hərəkətlərini və topa hakimiyyətini yada salır.
Okoçanın hekayəsi həm də istedadın necə formalaşdığını göstərir. Küçələrdə ayaqyalın futbol oynayan, Almaniyada dil və maddi çətinliklərlə üzləşən gənc öz fərqli üslubundan imtina etmədi. O, başqalarına bənzəmək əvəzinə öz oyununu yaratdı.
Bəlkə də Cey-Cey Okoçanın futbola ən böyük töhfəsi yalnız qazandığı titullar deyil. O, milyonlarla insana futbolun təkcə qalib gəlməkdən ibarət olmadığını xatırlatdı. Bəzən bir fint, gözlənilməz ötürmə və ya meydanda sərgilənən cəsarətli hərəkət də insanları bu oyuna aşiq edə bilər.
Nigeriyanın küçələrindən Avropanın böyük stadionlarına uzanan yolun sonunda Okoça sadəcə futbolçu kimi deyil, futbolun sehrini yaşadan sənətkar kimi qaldı.
