Payızda günlərin qısalması və təbii işığın azalması insanın bioloji saatına təsir göstərə bilər. Lakin payızda yaranan hər yuxu problemini günəş işığının çatışmazlığı ilə əlaqələndirmək düzgün deyil.
Oxu.Az xəbər verir ki, bunu həkim-somnoloq Maksim Novikov Gazeta.ru-ya açıqlamasında bildirib.
Novikov qeyd edib ki, işıq orqanizmin bioloji saatını tənzimləyən əsas amillərdən biridir. Səhər saatlarında parlaq işıq orqanizmə günün başladığını bildirir, axşam işığın azalması isə yuxuya hazırlıq prosesinə və melatonin hormonunun ifrazına kömək edir.
Gün işığının müddəti kəskin azaldıqda, xüsusilə də insan açıq havada az vaxt keçirdikdə, yuxu rejimi dəyişə bilər. Payızda fiziki aktivliyin azalması, vaxtın daha çox qapalı məkanlarda keçirilməsi, axşam saatlarında telefon və kompüterdən istifadə, iş və ya təhsil rejiminin dəyişməsi də yuxu problemlərinə səbəb ola bilər. Bəzi insanlarda isə mövsümi əhval dəyişiklikləri narahatlıq və yuxu pozuntuları ilə müşayiət olunur.
Həkim vurğulayıb ki, müvəqqəti yuxu pozuntusu ilə xroniki yuxusuzluq eyni deyil. Bir neçə gecə yuxuya getməkdə çətinlik çəkmək hələ xroniki yuxusuzluq hesab olunmur. Lakin problem müntəzəm xarakter alır, uzun müddət davam edir və gündəlik həyata təsir göstərirsə, buna diqqət yetirmək lazımdır. Belə hallarda əsəbilik, gündüz yuxululuğu və diqqətin zəifləməsi müşahidə oluna bilər.
"Yuxu çatışmazlığını zərərsiz mövsümi narahatlıq hesab etmək olmaz. Davamlı yuxusuzluq diqqət və yaddaşa mənfi təsir göstərir, emosiyaları idarə etməyi çətinləşdirir. Bundan əlavə, xroniki yuxu çatışmazlığı immun və ürək-damar sistemlərinin fəaliyyətində pozuntularla əlaqələndirilir. Mövsümi yuxu pozuntularının qarşısını almağın ən yaxşı yolu bahalı əlavələr və ya xüsusi cihazlar deyil, sabit gündəlik rejimdir", - deyə Novikov bildirib.
Mütəxəssis gün ərzində, xüsusilə səhər saatlarında kifayət qədər təbii işıq almağı, hər gün eyni vaxtda oyanmağı, fiziki aktivliyi artırmağı və axşamlar işıqlandırmanı azaltmağı tövsiyə edib. O, həmçinin pis yuxunu uzun müddət yataqda qalmaqla kompensasiya etməyə çalışmağın və yatma vaxtını tez-tez dəyişməyin məsləhət görülmədiyini bildirib.
Payızda yuxusuzluq yaranarsa, ilk növbədə gündəlik rejimi nəzərdən keçirmək, gün ərzində nə qədər təbii işıq alındığını və axşamlar parlaq ekran qarşısında nə qədər vaxt keçirildiyini qiymətləndirmək faydalıdır.
Yuxu problemi davam edərsə və normal həyata mane olarsa, yazın gəlməsini gözləmək lazım deyil. Həkimin sözlərinə görə, yuxu pozuntusuna erkən mərhələdə müdaxilə etmək onun davamlı vərdişə çevrilməsinin qarşısını almağa kömək edə bilər.
