Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Agentliyi: Fəaliyyət İstiqamətləri və Əhəmiyyəti

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Agentliyi ölkədə bazar iqtisadiyyatının şəffaf və qanunauyğun fəaliyyət göstərməsini təmin edən mərkəzi icra hakimiyyəti orqanlarından biridir. Qurumun tarixi 1992-ci il 23 iyun tarixli fərmanla Antiinhisar Siyasəti və Sahibkarlığa Kömək Komitəsinin yaradılmasından başlayır. Sonrakı illərdə struktur dəfələrlə islahat edilib: 2009-cu ildə İlham Əliyevin imzaladığı fərmanla Antiinhisar Siyasəti və İstehlakçıların Hüquqlarının Müdafiəsi Dövlət Xidməti təsis olunub. 

Növbəti mərhələdə qurumun səlahiyyətləri genişləndirilib. 2016-cı il yanvarın 15-də imzalanan fərmanla dövlət satınalmaları sahəsində fəaliyyət göstərən Satınalmalar üzrə Dövlət Agentliyi ləğv edilərək onun funksiyaları İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Antiinhisar İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidmətinə verilib. Sonda 2024-cü ildə imzalanan fərmanla Agentliyə yeni hüquqi status verilib — o, İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Xidmətin hüquqi varisi kimi bütün hüquq, öhdəlik və əmlaka sahib olub. 

Struktur və İşçi Heyəti

Təsdiqlənmiş struktura əsasən Agentliyin Aparatının işçilərinin say həddi 214 ştat vahidi, regional bölmələrinin isə 105 ştat vahidi təşkil edir. Bu, qurumun ölkə ərazisində geniş şəbəkə vasitəsilə fəaliyyət göstərməsinə imkan yaradır və regional səviyyədə də bazar nəzarətinin həyata keçirilməsini təmin edir.

Əsas Fəaliyyət İstiqamətləri

Agentliyin səlahiyyət dairəsi çoxşaxəlidir və iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrini əhatə edir. Rəsmi əsasnaməyə görə qurum aşağıdakı istiqamətlərdə dövlət tənzimlənməsini həyata keçirir:

- Antiinhisar nəzarəti və haqsız rəqabətin qarşısının alınması — bazarda inhisarçılıq meyillərinin qarşısının alınması, sağlam rəqabət mühitinin formalaşdırılması;
- Dövlət satınalmaları — dövlət vəsaitləri hesabına həyata keçirilən mal, iş və xidmət alışlarının şəffaflığının təmin edilməsi;
- Reklam sahəsində nəzarət — açıq məkanda reklam istisna olmaqla, reklam qanunvericiliyinə əməl olunmasının izlənməsi;
- İstehlakçı hüquqlarının müdafiəsi — vətəndaşların istehlakçı kimi hüquqlarının qorunması və istehlak bazarına nəzarətin həyata keçirilməsi;
- Keyfiyyət infrastrukturu — standartlaşdırma, metrologiya, texniki tənzimləmə, uyğunluğun qiymətləndirilməsi və akkreditasiya sahələrində dövlət siyasətinin icrası.

Qurumun maliyyələşdirilməsi haqqında əsasnamədə qeyd olunur ki, Agentliyin saxlanılma xərcləri dövlət büdcəsi, büdcədənkənar vəsait və qanunda nəzərdə tutulan digər mənbələr hesabına təmin edilir. 

Regional Şəbəkə və Beynəlxalq Əməkdaşlıq

Agentliyin fəaliyyəti təkcə paytaxtla məhdudlaşmır — qurumun ölkə üzrə fəaliyyət göstərən regional şöbə və bölmələri mövcuddur, bu da bazar nəzarətinin bütün regionlarda bərabər şəkildə həyata keçirilməsinə şərait yaradır. Bundan əlavə, qurum beynəlxalq təşkilatlarla da sıx əməkdaşlıq qurub və MDB, COOMET, RCC, CEN/CENELEC, TDT kimi regional strukturların, həmçinin OECD, ICPEN, ICN, ILAC kimi qlobal təşkilatların işində iştirak edir.

Vətəndaşlar Üçün Əhəmiyyəti

İstehlakçılar üçün bu qurum bazarda baş verən pozuntular — qiymət manipulyasiyası, keyfiyyətsiz məhsul satışı, aldadıcı reklam və digər halqarşı müraciət ünvanı rolunu oynayır. Vətəndaşlar müvafiq çağrı mərkəzi vasitəsilə şikayət və müraciətlərini bildirə bilirlər. Bu mexanizm istehlakçı hüquqlarının real müdafiəsini təmin etməklə yanaşı, sahibkarlıq mühitinin sağlamlaşdırılmasına da töhfə verir.

Nəticə

Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Agentliyi Azərbaycanda bazar iqtisadiyyatının qanunauyğun inkişafını, rəqabət mühitinin qorunmasını və istehlakçı maraqlarının müdafiəsini təmin edən mühüm dövlət qurumudur. Onun genişlənən səlahiyyətləri və struktur islahatları ölkədə şəffaf, rəqabətli və istehlakçı yönümlü bazar mühitinin formalaşdırılmasına xidmət edir.