"Antoniu Koşta" teqi üzrə xəbərlər
Hind əsilli portuqaliyalı siyasətçi Antoniu Koşta 1 dekabr 2024-cü ildə Şarl Mişelin yerinə Avropa Şurasının prezidenti vəzifəsini tutdu. Sosialist fəaldan Avropa İttifaqının əsas liderlərindən birinə qədər olan yolu səbr, kompromis və qalmaqalların öhdəsindən gəlmə hekayəsidir. Antoniu Koşta kimin olduğunu, Avropada necə nüfuzlu bir fiqur olduğunu və qarşıda hansı çağırışların dayandığını populyar elektron resurslardan əldə edilən məlumatlar əsasında izah edirik.
Erkən illər və karyera başlanğıcı
Antoniu Luiş Santuş da Koşta 17 iyul 1961-ci ildə Lissabonda anadan olub. Atası, goan əsilli yazıçı və kommunist Orlando da Koşta Salazar diktaturası dövründə təqiblərə məruz qalıb. Anası Mariya Antoniya Palla tanınmış jurnalist və feminist olub. Solçu baxışları olan ailədə böyüyən Koşta 14 yaşında Portuqaliya Sosialist Partiyasının “Gənc Sosialistlər” təşkilatına qoşulub. Lissabon Universitetinin hüquq fakültəsini bitirib, vəkil və müəllim kimi çalışıb, tələbə və ictimai həyatda fəal iştirak edib.
Koştanın siyasi karyerası 1991-ci ildə Sosialist Partiyasından parlamentə deputat seçilməsi ilə başlayıb. 1995–1997-ci illərdə parlament işləri üzrə dövlət katibi, 1999–2002-ci illərdə ədliyyə naziri, 2005–2007-ci illərdə isə daxili işlər naziri olub. 2007–2015-ci illərdə Lissabonun meri vəzifəsini tutaraq effektiv idarəçi kimi tanınıb.
Portuqaliyanın baş naziri
2014-cü ildə Koşta Sosialist Partiyasının lideri seçilib və partiya qurultayında 96% səs toplayıb. 2015-ci ildə sosialistlər parlament seçkilərində ikinci yeri (32,3%) tutsa da, Koşta sol partiyalarla “Geringonça” (“saxsı mexanizm”) adlanan koalisiya quraraq 26 noyabrda baş nazir oldu. Bu, sağ-mərkəzçi Paşuş Koelyu hökumətini kənarlaşdırmağa imkan verdi.
Koşta 2011-ci il böhranından sonra tətbiq edilən sərt iqtisadi tədbirləri ləğv etdi və bu, Portuqaliyanın iqtisadi artımına səbəb oldu. İşsizlik 12,4%-dən 6,1%-ə düşdü, minimum əmək haqqı 505 avrodan 887 avroya qaldırıldı. COVID-19 pandemiyası zamanı onun hökuməti biznes və işçiləri dəstəkləmək üçün 9,2 milyard avro ayırdı. Lakin Koştanın üçüncü dövrü korrupsiya qalmaqalı ilə kölgələndi. 2023-cü ilin noyabrında litium və hidrogen hasilatı layihələrində qanunsuzluq şübhəsi ilə onun iqamətgahında axtarış aparıldı. Koşta ilə bağlı ittihamların səhv olduğu (prokurorluq onu iqtisadiyyat naziri Antoniu Koşta Silva ilə səhv saldığı) ortaya çıxsa da, o, 7 noyabr 2023-cü ildə istefa verdi və 2024-cü ilin aprelinə qədər vəzifəsini icra etdi.
Avropa Şurasının prezidenti
27 iyun 2024-cü ildə Aİ liderləri Koştanı Avropa Şurasının sədri seçdi və o, 1 dekabrdan vəzifəsinə başladı. Onun iş tərzi liderlərlə qeyri-rəsmi görüşlər və strateji müzakirələri birləşdirir ki, bu da analitiklərə görə onu kompromis ustası edir. Koşta Ukraynadakı müharibə, Avropa Komissiyası ilə gərgin münasibətlər və ABŞ-da Donald Trampın siyasətindən qaynaqlanan qeyri-müəyyənlik kimi mürəkkəb çağırışlarla üzləşib. O, Ukraynanı fəal dəstəkləyir, lakin Aİ-nin yardım müqabilində bu ölkənin resurslarına iddialı olmadığını vurğulayır. Koşta həmçinin 2025-ci ilin aprelində Bolqarıstanın “Arsenal” zavoduna səfəri zamanı Avropanın müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsinin tərəfdarı olduğunu bildirdi.
Şəxsi həyat və mükafatlar
Koşta 1987-ci ildən Fernanda Mariya Gonsalviş Tadeu ilə evlidir, onların iki övladı var: oğlu Pedru və qızı Katarina. O, fransız və ispan dillərini bilir, siyasət və tarixlə maraqlanır. Mükafatları arasında İnfant don Enrike ordeninin Böyük Xaçı (2006), İspaniyanın III Karlos ordeni (2016) və Hindistanın Pravasi Bharatiya Samman mükafatı (2017) var.
Perspektivlər
Konsensus tapmaq bacarığı ilə tanınan Antoniu Koşta qlobal böhranlar şəraitində Aİ-nin birliyini möhkəmləndirmək vəzifəsi ilə üz-üzədir. Onun Portuqaliyadakı idarəetmə təcrübəsi və diplomatik bacarıqları uğurlu liderlik üçün ümid verir, lakin uğur 27 üzv ölkənin maraqlarını balanslaşdırmaq qabiliyyətindən asılı olacaq
