"Avropa Siyasi Birliyinin sammiti" teqi üzrə xəbərlər
Avropa Siyasi Birliyi (ASB) sammiti Avropa ölkələri arasında siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik məsələlərində əməkdaşlığı gücləndirmək üçün mühüm platformadır. 2025-ci ildə keçiriləcək sammitlər, xüsusilə də Avropa İttifaqı (Aİ) və Mərkəzi Asiya ölkələri arasında ilk dəfə təşkil olunacaq görüş, regional və qlobal çağırışlara cavab olaraq əməkdaşlığın yeni istiqamətlərini müəyyənləşdirəcək.
ASB-nin məqsədləri və tarixi
Avropa Siyasi Birliyi 2022-ci ildə Praqada keçirilən ilk sammitlə fəaliyyətə başlamışdır. Bu təşəbbüs Avropa qitəsində sülh, sabitlik və rifahı təmin etmək məqsədi ilə yaradılıb. ASB, Aİ üzvləri ilə yanaşı, qonşu ölkələri də əhatə edərək, 44 dövləti bir araya gətirir. Sammitlər iqtisadi inteqrasiya, enerji təhlükəsizliyi, iqlim dəyişikliyi və geosiyasi məsələlər kimi mühüm mövzuları müzakirə etmək üçün platforma yaradır. 2025-ci ildə keçiriləcək sammitlər, xüsusilə Aİ-Mərkəzi Asiya sammiti, bu əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsinə xidmət edəcək.
2025-ci il sammitinin əsas mövzuları
2025-ci ilin ən diqqətçəkən hadisələrindən biri 3-4 aprel tarixlərində Özbəkistanda keçiriləcək Aİ-Mərkəzi Asiya sammitidir. Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyevin ev sahibliyi ilə təşkil olunacaq bu sammitdə Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan və Türkmənistan liderləri də iştirak edəcək. Avropa Şurası Prezidenti Antonio Kosta və Avropa Komissiyası Prezidenti Ursula fon der Lyayenin də qatılacağı sammitdə aşağıdakı mövzular müzakirə olunacaq:
Enerji təhlükəsizliyi: Cənub Qaz Dəhlizi kimi layihələr vasitəsilə Aİ-nin enerji idxalının şaxələndirilməsi və Mərkəzi Asiya ölkələri ilə əməkdaşlıq.
İqtisadi əməkdaşlıq: İkili ticarət və investisiya imkanlarının genişləndirilməsi.
Təhlükəsizlik və sabitlik: Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsi və Əfqanıstandakı hadisələr fonunda regional təhlükəsizlik.
İqlim dəyişikliyi: Davamlı inkişaf və yaşıl enerjiyə keçid strategiyaları.
Bu sammit Aİ-nin Mərkəzi Asiya ilə münasibətlərini strateji səviyyədə gücləndirmək üçün mühüm fürsət hesab edilir.
Azərbaycanın rolu
Azərbaycan ASB sammitlərində fəal iştirak edir və Cənub Qaz Dəhlizi kimi strateji layihələrdə mühüm rol oynayır. Aİ ilə Azərbaycan arasında 1999-cu ildə imzalanmış Tərəfdaşlıq və Əməkdaşlıq Sazişi ticarət, enerji və mədəni əlaqələri dəstəkləyir. Azərbaycan Aİ-nin ən böyük ticarət tərəfdaşıdır və təxminən 7 milyard avro birbaşa investisiya ilə ölkənin ən böyük sərmayədarıdır. 2025-ci il sammitində Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyi və nəqliyyat bağlantıları sahəsindəki təcrübəsi müzakirələrdə önəmli yer tutacaq.
Avropa Siyasi Birliyinin 2026-cı il Sammiti
2026-cı il mayın 4-də İrəvanda keçirilən Avropa Siyasi Birliyinin (ASB) 8-ci sammiti bütün beynəlxalq diplomatiya sistemi üçün əlamətdar hadisəyə çevrildi. Ermənistanın paytaxtı ilk dəfə 40-dan çox dövlətin liderini öz meydançasında qəbul edərək, regional sabitlik və təhlükəsizlik məsələlərində mühüm mediator statusunu təsdiqlədi.
Gündəlik və Əsas Mövzular Görüşün əsas şüarı olan “Gələcəyi quraq: Avropada birlik və sabitlik” qlobal geosiyasi transformasiyalar şəraitində iştirakçıların prioritetlərini əks etdirdi. Müzakirələrin mərkəzində üç əsas istiqamət dayanırdı:
Demokratik dayanıqlığın gücləndirilməsi: təsisatların hibrid təhdidlərdən və dezinformasiyadan qorunması.
Enerji və iqtisadi təhlükəsizlik: nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı və resursların diversifikasiyası.
Nəqliyyat əlaqələri (Connectivity): Cənubi Qafqaz vasitəsilə Avropa və Mərkəzi Asiyanı birləşdirən layihələrin müzakirəsi.
Formatın Xüsusiyyətləri 2026-cı il sammitinin unikallığı onun tarixdəki ilk Ermənistan-Aİ ikitərəfli sammiti ilə sinxronlaşdırılmasında idi. Strateji dialoq üçün çevik platforma kimi yaradılan ASB formatı öz effektivliyini bir daha sübut etdi: Avropa İttifaqına daxil olmayan ölkələrin liderləri ümumi Avropa təhlükəsizliyi məsələləri üzrə birbaşa qarşılıqlı əlaqə imkanı əldə etdilər.
Ekspertlər qeyd edirlər ki, İrəvan görüşü kritik infrastruktur və kiber-təhlükəsizlik sahəsində uzunmüddətli tərəfdaşlığın təməlini qoyub. Bu isə 2026-cı ilin payızında İrlandiyada keçiriləcək növbəti mərhələ müzakirələrinin əsasını təşkil edəcək.
