Binəqədi rayonu: tarixi, müasirliyi və ərazisinin xüsusiyyətləri

Binəqədi rayonu - Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərinin ən böyük və dinamiк inkişaf edən inzibati-ərazi vahidlərindən biridir. Abşeron yarımadasının şimal-qərb hissəsində strateji cəhətdən vacib mövqe tutan bu rayon zəngin tarixi irsi, sənaye əhəmiyyətini və sürətlə genişlənən yaşayış, eləcə də sosial-məişət infrastrukturunu özündə harmonik şəkildə birləşdirir.

Coğrafi mövqeyi və inzibati quruluşu

Binəqədi rayonunun ərazisi təxminən 170 kvadratkilometr sahəni əhatə edir, əhalisinin sayı isə 300 mindən çoxdur. Rayonun tərkibinə həm Bakı şəhərinin hüdudları daxilindəki şəhər tipli məhəllələr, həm də irimiqyaslı şəhər tipli qəsəbələr daxildir. Bunların arasında aşağıdakılar xüsusilə fərqlənir:

- Biləcəri qəsəbəsi - iri nəqliyyat-logistika qovşağı;

- Binəqədi qəsəbəsi;

- Mehdiabad qəsəbəsi və M. Ə. Rəsulzadə qəsəbəsi;

- Xocasən, Sulutəpə və «28 May» qəsəbələri.

Rayonun əlverişli mövqeyi yüksək nəqliyyat əlçatanlığını və həm Bakının mərkəzi hissəsi, həm də ölkənin şimal və qərb istiqamətlərinə aparan əsas avtomobil magistralları ilə birbaşa əlaqəni təmin edir.

Tarixi irsi və sənaye potensialı

Binəqədi rayonunun tarixi Bakı neft sənayesinin yaranması dövrü ilə qırılmaz şəkildə bağlıdır. Məhz bu torpaqlarda XIX əsrin ikinci yarısında ilk mexaniki neft quyuları fəal şəkildə qazılmağa başlanmışdır. Sənaye bumu keçmiş kənd yaşayış məskəninin qüdrətli bir sənaye mərkəzinə çevrilməsinin təməlini qoydu.

Sovet və postsovet illərində burada iri istehsalat klasterləri formalaşdı: maşınqayırma, metal və ağac emalı müəssisələri, tikinti materialları istehsalı zavodları və toxuculuq sənayesi. Bu gün rayon onlarca müasir kommersiya və sənaye obyektinin yerləşdiyi nəzərəçarpan bir sənaye zonası olaraq qalmaqda davam edir.

Unikal təbiət abidələri və görməli yerləri

Ərazinin xüsusi fəxr mənbəyi dünya əhəmiyyətli unikal tarix və təbiət abidələridir:

- Binəqədi qır gölü (fauna qəbiristanlığı): ümumdünya şöhrətli paleontoloji təbiət qoruğu. Gölün bitum çöküntülərində Dördüncü dövrün nümayəndələrinin - qədim kərgədanların, mağara şirlərinin, quşların və cücülərin mükəmməl şəkildə qorunub saxlanılmış sümük qalıqları tapılmışdır. Elmi dəyərinə görə bu abidəni tez-tez məşhur Kaliforniya Ranço La-Brea abidəsi ilə müqayisə edirlər.

- Palçıq vulkanları: rayon ərazisində «Keyrəki» vulkanı, həmçinin Abşeron palçıq vulkanlarının nadir sisteminə daxil olan Abix və Ziyilpəri təpələri yerləşir.

- Memarlıq irsi: qədim su anbarları (ovdanlar), qədim hamamlar, Xocasən və Biləcəri qəsəbələrində XVII–XX əsrlərə aid məscidlər, eləcə də XVII əsrə aid karvansaray.

İnfrastruktur, nəqliyyat və yaşam üçün rahatlıq

Müasir Binəqədi rayonu yaşayış üçün inkişaf etmiş şərait təklif edir. Rayon ərazisində fəal şəkildə mənzil tikintisi aparılır, yeni yaşayış kompleksləri, park zonaları, tibb mərkəzləri, məktəblər və idman qurğuları inşa edilir.

Nəqliyyat şəbəkəsinə mühüm yol qovşaqları, iri dəmir yolu stansiyaları və Bakı metropoliteninin stansiyaları daxildir ki, bu da sakinlərin paytaxtın istənilən rayonuna rahat gediş-gəlişini təmin edir. Yolların daim modernləşdirilməsi və ictimai məkanların abadlaşdırılması sayəsində Binəqədi rayonu Bakının cazibədar və perspektivli bir ərazisi statusunu saxlayır.