"Kamboca" teqi üzrə xəbərlər
Kamboca: Anqkorun daş simaları, Tonlesap suları, khmer ipəyi və Bakı ilə dialoq
Hind-Çin yarımadasının cənub hissəsində yerləşən və Siam körfəzinin suları ilə əhatə olunan Kamboca Krallığı minillik tarixə, qədim memarlığın əzəmətli abidələrinə və özünəməxsus mənəvi mədəniyyətə malik dövlətdir. Tailand, Laos və Vyetnamla həmsərhəd olan bu ölkə XX əsrin sonlarındakı ən ağır sınaqlardan sonra yenidən dirçələrək Cənub-Şərqi Asiyanın dinamik inkişaf edən beynəlxalq turizm, toxuculuq istehsalı və mədəni irs mərkəzinə çevrilmişdir.
Anqkor-Vat qüllələri, axarı dəyişən Tonlesap və Pnompenin cazibəsi
Kambocanın əsas rəmzi və khmer dühasının zirvəsi Siemreap şəhəri yaxınlığındakı möhtəşəm Anqkor-Vat məbəd kompleksidir — bura planetin ən böyük dini tikilisi və YUNESKO-nun Ümumdünya İrsi obyektidir. Müqəddəs Meru dağını təcəssüm etdirən onun beş qülləsi ölkənin dövlət bayrağını bəzəyir. Bodhisattvanın yüzlərlə nəhəng müəmmalı daş siması ilə zəngin Bayon məbədi və nəhəng ağac kökləri ilə sarılmış Ta-Prom da bir o qədər heyrətamizdir. Ölkənin su sisteminin ürəyi Tonlesap («Daxili dəniz») gölüdür — bura axın istiqamətini ildə iki dəfə dəyişən və dirəklər üzərindəki üzən kəndləri ilə məşhur olan unikal biosfer qoruğudur. Mekonq və Tonlesap çaylarının qovuşduğu yerdə qərarlaşan paytaxt Pnompen Gümüş paqodalı Kral sarayının parıltısını, Fransa müstəmləkə memarlığını və canlı sahilboyu xiyabanlarını özündə birləşdirir.
Khmer imperiyasının əzəməti, müstəmləkə protektoratı və krallığın dirçəlişi
Hind-Çinin böyük hissəsinə nəzarət edən və qabaqcıl irriqasiya sistemləri quran Khmer imperiyasının dövrü (IX–XV əsrlər) ölkə tarixində qızıl əsr olmuşdur. 1863-cü ildən ölkə Fransa protektoratlığı altında qalmış, 1953-cü il noyabrın 9-da kral Norodom Sianukun dövründə tam müstəqilliyini bərpa etmişdir. Kamboca tarixinin ən faciəli səhifəsi 1970-ci illərin ikinci yarısında milyonlarla insanın həyatına son qoyan və iqtisadiyyatı dağıdan «qırmızı khmerlər» rejimi oldu. Beynəlxalq birliyin və BMT-nin dəstəyi ilə 1993-cü ildə ölkədə konstitusiyalı monarxiya bərpa edildi. Müasir Kamboca sabitlik, milli barışıq və qlobal iqtisadi proseslərə inteqrasiya yolu ilə inamla irəliləyir.
Apsara Kral baleti, Kampot istiotu və ədviyyatlı balıq amoku
Khmerlərin mədəni kodu txeravada buddizmi və qədim incəsənətlə dərindən bağlıdır. Kambocanın Kral baleti dünya miqyasında şöhrət qazanmışdır: rəqqasələrin jestlərlə mifoloji süjetləri çatdırdığı zərif «Apsara» ritual rəqsləri YUNESKO tərəfindən bəşəriyyətin qeyri-maddi irsi kimi tanınmışdır. Əsrlər boyu xoul ipəyinin toxunması və gümüşdən oyma məmulatların hazırlanması ənənələri yaşadılır. Qastronomik mədəniyyətdə ədviyyatların, göyərtilərin və çay nemətlərinin harmoniyası hökm sürür: mətbəxin vizit kartı banan yarpağında bişirilən, təzə üyüdülmüş kruenq pastası, kokos südü və kaffir-laym yarpaqları ilə zəngin balıq filesindən hazırlanan balıq amokudur (Fish Amok). Cənubdakı Kampot əyalətində isə unikal çiçək və istiot ətrinə malik, yüksək qastronomiyanın etalonu sayılan dünyaca məşhur Kampot istiotu yetişdirilir.
Aqrar ixracat, toxuculuq yüksəlişi və Azərbaycanla tərəfdaşlıq
Kamboca iqtisadiyyatı tikiş və ayaqqabı sənayesinə, turizmə, tikintiyə və aqrar sektora əsaslanır; ölkə «Jasmin» sortlu elit uzunsov düyü, təbii kauçuk və keşyu qozunun ixracı üzrə qabaqcıl mövqelərdə dayanır. Beynəlxalq diplomatik arenada Kamboca və Azərbaycan Birləşmiş Millətlər Təşkilatı və Qoşulmama Hərəkatı çərçivəsində, eləcə də Azərbaycanın ASEAN ilə əlaqələri xətti üzrə konstruktiv dialoq qururlar. Paytaxtlar beynəlxalq hüquq normalarını, dövlətlərin suverenliyini və ərazi bütövlüyünü ardıcıl şəkildə dəstəkləyirlər. Bakıda keçirilən COP29 iqlim sammitinin qərarları fonunda Kamboca və Azərbaycan su ehtiyatlarının səmərəli idarə olunması, Mekonq subasar meşələrinin qorunması və inkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatlarda yaşıl standartların tətbiqi üzrə məsləhətləşmələri intensivləşdirmişlər.
