"Mavriki" teqi üzrə xəbərlər
Mavriki: Şamarel rəngli qumları, sualtı şəlalə illüziyası, dodo quşu və Bakı ilə ada dialoqu
Mavriki Respublikası — Hind okeanının cənub-qərb hissəsində, Maskaren arxipelaqının tərkibində, Madaqaskardan təxminən 900 kilometr şərqdə yerləşən ada dövlətidir. Tarixi «Hind okeanının ulduzu və açarı» şüarını daşıyan bu ölkə Afrikanın ən sabit, firavan və demokratik dövlətlərindən biri kimi tanınır. Mavriki vulkanik mənşəli təbiət fenomenlərini, firuzəyi mərcan laqunlarını, müxtəlif mədəniyyətlərin unikal qovuşuğunu və regionun aparıcı maliyyə-logistika mərkəzi statusunu ahəngdar şəkildə birləşdirir.
Şamarelin yeddirəngli qumları, Le-Morn bazaltları və sualtı şəlalə illüziyası
Mavriki adası hər tərəfdən mərcan rifləri ilə əhatə olunaraq kristal təmizliyə malik sakit, dayazsulu laqunlar yaradır. Qurunun başlıca geoloji möcüzəsi Şamarel geoparkının «Yeddirəngli qumları» sayılır — vulkan külünün təbii şəkildə qırmızı, bənövşəyi, sarı və mavi çalarlara ayrıldığı təpəciklərin yaxınlığında 100 metrlik Şamarel şəlaləsi çağlayır. Cənub-qərbdə qaçaq qulların (maronların) tarixi sığınacağı olmuş Le-Morn-Braban bazalt dağı (YUNESKO obyekti) ucalır. Məhz onun ətəklərində, okean sularında qum və lillərin okean çökəkliyinə axması nəticəsində yaranan və bütün dünyada məşhur olan «sualtı şəlalə» optik illüziyası müşahidə edilir. Adanın mərkəzində «Qara çay dərələri» Milli Parkının relikt yağış meşələri uzanır. Paytaxt Port-Lui müasir Kodan sahilyanı bulvarı, qədim Adelaida fortu və XIX əsrdə muzdlu fəhlələrin sahilə çıxdığı Aapravasi-Qxat kompleksi (YUNESKO obyekti) ilə diqqəti cəlb edir.
Niderland dənizçilərindən və Fransa İль-de-Fransından sabit demokratiyaya qədər
Müstəmləkə erasından əvvəl ada kimsəsiz idi. XVI əsrin sonunda niderlandlılar burada ilk məskunlaşmanı yaradaraq adanı şahzadə Moris Oranlının (Mauritsius) şərəfinə adlandırdılar; məhz bu dövrdə uça bilməyən dront (dodo) quşunun nəsli tamamilə kəsildi. XVIII əsrdə nəzarət Fransaya keçdi; ərazi İl-de-Frans adlandırılaraq Port-Lui donanma və şəkər qamışı bazasına çevrildi. 1810-cu ildə ada Britaniya imperiyası tərəfindən tutuldu. 1835-ci ildə quldarlığın ləğvindən sonra müstəmləkə hakimiyyəti plantasiyalarda işləmək üçün Hindistandan yüz minlərlə müqaviləli işçi gətirdi ki, bu da adanın demoqrafiyasını köklü şəkildə dəyişdi. 1968-ci il martın 12-də «millətin atası» Sivusaqur Ramqulamın rəhbərliyi ilə Mavriki müstəqilliyini elan etdi, 1992-ci ildə isə parlamentli respublika oldu. Ölkə dinc hakimiyyət dəyişikliyi ənənəsinə malik nümunəvi çoxpartiyalı demokratiya statusunu qoruyur.
Coşqun seqa ritmləri, dodo quşu kultu və küçə təamı dxol puri
Mavriki mədəniyyəti kreol, hind, fransız, afrikalı və çin ənənələrinin nadir vəhdətidir. Afrika köklərinə malik, ənənəvi ravan təbili, maravana və üçbucaq alətinin müşayiəti ilə ifa olunan coşqun seqa (Sega) incəsənəti milli musiqi və rəqs sərvəti kimi tanınmışdır (YUNESKO-nun qeyri-maddi mədəni irs siyahısına daxil edilib). Dövlət gerbində əks olunan və nəsli kəsilmiş dodo quşu vəhşi təbiətin həssaslıq rəmzi kimi adanın başlıca simvolu olaraq qalır. Mavriki qastronomiyası ədviyyatların ətri ilə zəngindir: küçə təamlarının tacı dxol puridir (Dholl Puri) — üyüdülmüş sarı noxuddan hazırlanan, içinə acı ruqay (Rougaille) tomat sousu, çatni və lobya karrisi bükülən nazik kökə. Qovrulmuş min frit əriştəsi, samosa və Bua-Şeri plantasiyalarının təbii vanilli çayı da olduqca populyardır.
Afrika «iqtisadi pələngi», maliyyə mərkəzi və Bakı ilə iqlim həmrəyliyi
Mavriki şəkər ixrac edən monokulturadan yüksək şaxələnmiş postindustrial iqtisadiyyata sürətli keçid etmişdir: burada premium turizm, beynəlxalq ofşor bankçılığı, İT-autsorsinq, əczaçılıq və balıq emalı («mavi iqtisadiyyat») inkişaf etmişdir. Ölkə biznesin aparılmasının asanlığı və insan inkişafı indeksi üzrə Afrikada ardıcıl olaraq lider mövqelər tutur.
Diplomatik müstəvidə Mavriki və Azərbaycan BMT, Afrika İttifaqı və Qoşulmama Hərəkatı platformalarında qarşılıqlı fəaliyyət göstərirlər. Hər iki ölkə suverenlik, sərhədlərin toxunulmazlığı və beynəlxalq hüququn aliliyi prinsiplərini ardıcıl müdafiə edir (o cümlədən Mavrikinin Çaqos arxipelaqı üzərində suverenliyini bərpa etmək uğrunda apardığı mübarizə kontekstində). Bakıda keçirilən COP29 qlobal iqlim sammiti çərçivəsində Mavriki həssas kiçik ada inkişaf etməkdə olan dövlət (SIDS) kimi mərcan ekosistemlərinin ağarmadan qorunması, dağıdıcı siklonlara qarşı mübarizə və ada dövlətləri üçün ədalətli iqlim maliyyələşdirilməsi təşəbbüslərinin təşviqi üçün mühüm platforma qazanmışdır.
