Naxçıvan Şəhər Məhkəməsi: ümumi məlumat
Naxçıvan Şəhər Məhkəməsi Naxçıvan Muxtar Respublikasında fəaliyyət göstərən birinci instansiya məhkəməsidir. O, Azərbaycan Respublikasının vahid məhkəmə sisteminin tərkib hissəsidir və ədalət mühakiməsini Konstitusiyaya, qanunvericiliyə və məhkəmə proses qaydalarına uyğun həyata keçirir.
Azərbaycanda məhkəmə sistemi üç pillədən ibarətdir: birinci instansiya, apellyasiya və kassasiya instansiyası. Şəhər və rayon məhkəmələri birinci pilləyə aiddir. Burada işlərin böyük hissəsi ilk dəfə baxılır. Naxçıvan Şəhər Məhkəməsinin qərarlarından qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş müddətdə və qaydada apellyasiya şikayəti verilə bilər. Apellyasiya şikayətlərinə Naxçıvan Apellyasiya Məhkəməsi baxır. Kassasiya instansiyası isə Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsidir.
Birinci instansiya məhkəməsi kimi Naxçıvan Şəhər Məhkəməsi öz yurisdiksiyası daxilində aşağıdakı işlərə baxır:
- Mülki işlər: əmlak mübahisələri, miras, mülkiyyət və istifadə hüququ ilə bağlı iddialar, öhdəliklərin icrası, kirayə və digər mülki-hüquqi münasibətlər.
- Ailə mübahisələri: nikahın pozulması, alimentin tutulması, uşaqların yaşayış yeri və tərbiyəsi ilə bağlı məsələlər.
- Əmək mübahisələri: işə bərpa, əmək haqqının ödənilməsi və əmək münasibətlərindən yaranan digər iddialar.
- Cinayət işləri: qanunla ağır cinayətlər məhkəməsinin səlahiyyətinə aid edilməyən işlər.
- İnzibati xəta işləri: qanunvericilikdə məhkəmə qaydasında baxılması nəzərdə tutulan işlər.
İşlərin konkret yurisdiksiyası prosessual qanunvericiliklə müəyyən edilir. Buna görə müraciət etməzdən əvvəl işin hansı məhkəməyə aid olduğunu dəqiqləşdirmək lazımdır.
Məhkəmə fəaliyyəti bir sıra prinsiplərə əsaslanır:
- hakimlərin müstəqilliyi və yalnız qanuna tabe olması;
- qanun və məhkəmə qarşısında hamının bərabərliyi;
- tərəflərin çəkişməsi və bərabərhüquqluluğu;
- məhkəmə iclaslarının açıqlığı (qanunla nəzərdə tutulmuş istisnalar xaric);
- təqsirsizlik prezumpsiyası cinayət işlərində;
- məhkəmə proseslərinin dövlət dilində aparılması və dil bilməyən şəxsə tərcüməçi təmin edilməsi.
Məhkəməyə necə müraciət etməli?
Müraciət qaydası işin növündən asılıdır. Ümumi addımlar bunlardır:
- İşin yurisdiksiyasını və ərazi aidiyyatını müəyyən edin.
- Qanunun tələblərinə uyğun iddia ərizəsi və ya şikayət hazırlayın.
- Sübutları və lazımi sənədləri əlavə edin.
- Dövlət rüsumunu ödəyin. Qanunla güzəşt nəzərdə tutulan hallar istisnadır.
- Ərizəni məhkəməyə təqdim edin və iş üzrə iclasın vaxtı barədə məlumatı izləyin.
Mürəkkəb mübahisələrdə vəkil yardımından istifadə etmək məsləhətdir.
Məhkəmənin ünvanı, iş saatları, qəbul qrafiki, əlaqə nömrələri və hakimlərin tərkibi vaxtaşırı dəyişə bilər. Bu məlumatları Azərbaycan məhkəmələrinin rəsmi informasiya resurslarından və məhkəmənin aparatından dəqiqləşdirmək daha düzgündür. Məqalə ümumi xarakter daşıyır və hüquqi məsləhət əvəzi deyil.
Naxçıvan Şəhər Məhkəməsi Naxçıvan Muxtar Respublikasında vətəndaşların və hüquqi şəxslərin hüquqlarının məhkəmə müdafiəsini təmin edən əsas ilk instansiya məhkəmələrindən biridir. Onun fəaliyyətini başa düşmək hüquqi mübahisələrdə düzgün istiqamət seçməyə kömək edir.