"Nikuşor Dan" teqi üzrə xəbərlər
Nikuşor Dan (rum. Nicușor Dan, 20 dekabr 1969, Fəqəraş, Braşov) — Rumıniya siyasətçisi, riyaziyyatçısı və ictimai xadimi, 2025-ci ilin may ayında Rumıniya prezidenti seçilmiş şəxsiyyətdir. 2020-ci ildən Buxarestin meri vəzifəsini icra edən Danın karyerası akademik fəaliyyət, vətəndaş aktivizmi və siyasi mübarizəni əhatə edir. O, qərbyönlü siyasət, korrupsiyaya qarşı mübarizə və Ukraynaya dəstək rəmzi kimi prezident seçkilərində qələbə qazanmışdır.
Erkən illər və təhsil
Nikuşor Dan Braşov judeçindəki Fəqəraşda, fəhlə və mühasib ailəsində anadan olmuşdur. Riyaziyyata olan istedadı erkən yaşlarda üzə çıxdı: 1987 və 1988-ci illərdə Beynəlxalq Riyaziyyat Olimpiadalarında qızıl medallar qazanaraq maksimum 42 bal topladı. Doğma şəhərindəki “Radu Neqru” orta məktəbini bitirdikdən sonra təhsilini Fransada davam etdirdi. 1992-ci ildə Parisdəki nüfuzlu École Normale Supérieure-ə daxil oldu və 1998-ci ildə Paris-Şimal XIII Universitetində riyaziyyat üzrə doktorluq dərəcəsi aldı. Onun “Courants de Green et prolongement méromorphe” adlı dissertasiyası Kristof Sule və Daniel Barski rəhbərliyi altında yazılmışdı.
Həmin il Dan Rumıniyaya qayıtdı, bunu fransız mədəniyyətinə uyğunlaşa bilməməsi və ölkəsində dəyişiklik etmək arzusu ilə izah etdi. O, Rumıniyanın istedadlı tələbələrini elmi tədqiqatlara hazırlamaq üçün fransız modelinə əsaslanan Școala Normală Superioară București universitetinin qurucularından biri və ilk inzibati direktoru oldu. 2011-ci ildən Rumıniya Elmlər Akademiyasının Riyaziyyat İnstitutunda professor kimi fəaliyyət göstərir.
Vətəndaş aktivizmi
2006-cı ildə Dan paytaxtın memarlıq irsinin məhv edilməsinə və xaotik tikintiyə qarşı mübarizə aparmaq məqsədilə “Salvați Bucureștiul” (“Buxaresti xilas edin”) assosiasiyasını təsis etdi. 2008-ci ildə təşkilat “Buxarest: şəhər fəlakəti” adlı hesabat dərc edərək şəhərin problemlərini və həll yollarını ortaya qoydu. Assosiasiya həmçinin şəhər mühitinin yaxşılaşdırılması üçün tədbirlər siyahısı olan “Buxarest üçün Pakt” təşəbbüsünü irəli sürdü, lakin bu, mer namizədləri tərəfindən icra olunmadı. Bu təşəbbüslər Danın siyasi karyerasının əsasını qoydu.
Siyasi karyera
2015-ci ildə Dan “Buxaresti Xilas Etmə İttifaqı” (USB) siyasi platformasını yaratdı və bu, 2016-cı ildə “Rumıniyanı Xilas Etmə İttifaqı” (USR) partiyasına çevrildi. Partiya özünü sağ-mərkəzçi, korrupsiyaya qarşı və avropayönlü qüvvə kimi təqdim edirdi. Dan 2017-ci ildə partiyanın mütərəqqi meylləri səbəbindən USR-dən ayrıldı və mühafizəkar antikorrupsiya xəttinə üstünlük verdi. 2016-cı ildə Deputatlar Palatasının üzvü oldu, 2020-ci ildə isə müstəqil namizəd kimi Buxarest meri seçkilərində 42,8% səslə qalib gəldi. 2024-cü ildə yenidən mer seçildi.
2024-cü ilin dekabrında xarici müdaxilə şübhələri səbəbindən noyabr prezident seçkilərinin ləğvindən sonra Dan müstəqil namizəd kimi prezidentliyə namizədliyini irəli sürdü. 4 may 2025-ci il tarixində keçirilən ilk turda 20,99% səs toplayaraq Corce Simiona (40,96%) uduzdu. İkinci turda, 18 mayda Dan 53,6% səslə Simionun (46,4%) qarşısında qələbə qazandı.
Siyasi mövqeyi
Dan avrointeqrasiya, NATO-nun gücləndirilməsi və Ukraynaya dəstək tərəfdarıdır. O, Kiyevin Rusiya ilə müharibədə qələbəsini Rumıniya və regionun təhlükəsizliyi üçün həyati əhəmiyyətli hesab edir. Onun prioritetləri arasında müdafiə xərclərini ÜDM-in 3,5%-nə çatdırmaq, büdcə kəsirini azaltmaq və Avropa yolu çərçivəsində Moldova ilə birləşmə yer alır. Onun qələbəsi Rumıniyanın qərbyönlü siyasətinin möhkəmlənməsi kimi qəbul edildi.
Şəxsi həyat
Nikuşor Dan 30 ildən artıqdır ki, Rumıniyada Renault-un icraçı direktoru Maribela Qrıdinaru ilə münasibətdədir. Cütlük tələbəlik illərində tanış olmuş, lakin rəsmi nikaha ehtiyac duymadıqlarını bildirərək evlənməmişdir. Dan təmkinli ünsiyyət tərzi və populizmdən qaçması ilə tanınır, bu da təhsilli auditoriya və gəncləri cəlb edir.
İrs
2025-ci il seçkilərində Danın qələbəsi tarixi oldu: o, Beynəlxalq Riyaziyyat Olimpiadasının qızıl medalçısı olaraq prezident postunu tutan ilk şəxsdir. Onun alimdən ölkə liderinə qədər yolu intellekt, vətəndaş məsuliyyəti və siyasi iradənin birləşməsini nümayiş etdirir. Danı hökumətin formalaşdırılması, iqtisadi islahatlar və Rumıniyanın Aİ və NATO-da mövqelərinin gücləndirilməsi kimi mürəkkəb vəzifələr gözləyir
