Rəqəmsal İpək Yolu layihəsi nədir?

Rəqəmsal İpək Yolu (Digital Silk Way) layihəsi Avropa ilə Asiya arasında müasir rəqəmsal telekommunikasiya dəhlizinin yaradılmasını hədəfləyən strateji infrastruktur təşəbbüsüdür. Layihə NEQSOL Holding-in təşəbbüsü ilə Azərbaycanın aparıcı topdansatış telekommunikasiya operatoru AzerTelecom tərəfindən həyata keçirilir. Əsas məqsəd yüksək ötürmə qabiliyyəti və aşağı gecikmə ilə məlumat axınını təmin edən ən qısa və səmərəli marşrut formalaşdırmaqdır.

Bu layihə Gürcüstan, Türkiyə, Azərbaycan, Qazaxıstan və Türkmənistan ərazilərindən keçən meqa rəqəmsal şəbəkəni əhatə edir. O, yalnız internet bağlantısını yaxşılaşdırmaqla kifayətlənmir, həm də regional iqtisadi inteqrasiyanı, rəqəmsal ticarəti və texnoloji əməkdaşlığı gücləndirir.

Layihənin əsas komponentləri

Rəqəmsal İpək Yolu bir neçə mühüm hissədən ibarətdir. Birincisi, ölkə daxilində və xaricində dayanıqlı magistral fiber-optik infrastrukturun qurulmasıdır. İkincisi, Azərbaycan və Gürcüstanda regional data mərkəzlərinin yaradılmasıdır. Üçüncüsü isə bütün marşrut boyunca ölkələrin internet və kontent tələbatını ödəyəcək vahid rəqəmsal telekommunikasiya dəhlizinin formalaşdırılmasıdır.

Layihənin ən diqqətçəkən elementi Transxəzər fiber-optik kabel xəttidir. Bu xətt Xəzər dənizinin dibi ilə Azərbaycanın Sumqayıt şəhəri ilə Qazaxıstanın Aktau şəhərini birləşdirir. Uzunluğu təxminən 380 kilometr olan sualtı kabelin planlaşdırılan ötürmə qabiliyyəti 400 terabit saniyəyə çatır. Tikinti işlərinin 2026-cı ilin sonunadək tamamlanması nəzərdə tutulur. Layihə AzerTelecom və Kazakhtelecom şirkətlərinin tərəfdaşlığı ilə həyata keçirilir.

Regional və qlobal əhəmiyyəti

Rəqəmsal İpək Yolu qədim İpək Yolunun müasir rəqəmsal versiyası kimi qiymətləndirilir. O, fiziki ticarət yollarını rəqəmsal infrastrukturla tamamlayır və Orta Dəhlizin rəqəmsallaşmasına töhfə verir. Yüksək sürətli və təhlükəsiz məlumat ötürülməsi bulud xidmətləri, süni intellekt sistemləri və böyük həcmli data mübadiləsi üçün əlverişli şərait yaradır.

Layihə Türk Dövlətləri Təşkilatı və digər beynəlxalq platformalarda dəstəklənib. O, region ölkələrinin rəqəmsal transformasiyasını sürətləndirir, investisiya mühitini yaxşılaşdırır və iqtisadi inkişafa yeni imkanlar açır. Azərbaycan bu dəhliz vasitəsilə Avropa ilə Mərkəzi Asiya arasında rəqəmsal hab rolunu oynayır.

Perspektivlər və gözləntilər

Layihənin tam reallaşması ilə regionda internet keyfiyyəti əhəmiyyətli dərəcədə artacaq, məlumat axınında diversifikasiya təmin ediləcək və alternativ marşrutlar yaranacaq. Bu, həm biznes mühitinə, həm də vətəndaşların rəqəmsal xidmətlərə çıxışına müsbət təsir göstərəcək. Rəqəmsal İpək Yolu yalnız texniki infrastruktur deyil, eyni zamanda regional əməkdaşlığın və davamlı inkişafın mühüm alətidir.

Beləliklə, Rəqəmsal İpək Yolu layihəsi XXI əsrin tələblərinə cavab verən, Avrasiya məkanında rəqəmsal bağlantını gücləndirən əhəmiyyətli təşəbbüs olaraq qalır.