"Sloveniya" teqi üzrə xəbərlər
Sloveniya: Alp dağlarından Adriatik sahilinə uzanan kiçik Avropa ölkəsi
Sloveniya Mərkəzi Avropanın cənubunda yerləşir. Şimalda Avstriya, şərqdə Macarıstan, cənubda Xorvatiya, qərbdə İtaliya ilə həmsərhəddir, qısa sahil zolağı ilə Adriatik dənizinə çıxır. Ərazisi təxminən 20 min kvadratkilometr, əhalisi 2 milyondan bir qədər çoxdur. Paytaxt Lyublyanadır, rəsmi dil sloven dilidir, ölkədə avro işlədilir.
Müstəqilliyə gedən yol
Sloven torpaqları əsrlər boyu Habsburqlar monarxiyasının tərkibində olub, 1918-ci ildən isə Yuqoslaviya çərçivəsində yaşayıb. Müstəqillik 1991-ci il iyunun 25-də elan edildi. Ardınca qısa silahlı toqquşma baş verdi, lakin Yuqoslaviyanın digər hissələrindən fərqli olaraq Sloveniya uzunmüddətli müharibədən yan keçdi. 2004-cü ildə ölkə NATO-ya və Avropa İttifaqına qəbul olundu, 2007-ci ildə avro zonasına və Şengen məkanına qoşuldu.
Dağlar, göllər və mağaralar
Ölkənin simvolu 2864 metrlik Triqlav dağıdır, ətrafı isə milli park statusundadır. Bled gölünün ortasındakı kiçik adada kilsə ucalır, zümrüd rəngli Soça çayı isə rafting və piyada marşrutları ilə məşhurdur. «Karst» termini məhz sloven Kras yaylasından gəlir, bu bölgədə yüzlərlə mağara var. Postoyna mağarası kiçik qatarla gəzilir, Şkotsyan mağaraları YUNESKO siyahısına daxil edilib.
Bir həftəlik marşrut
Səyahəti adətən Lyublyanadan başlayırlar, sonra Bled və Bohin gölünə, oradan Postoyna mağarasına və Predyama qalasına keçirlər. Marşrut Venesiya üslublu Piran şəhərində, Adriatik sahilində başa çatır.
Lyublyana: yaşıl və piyada paytaxt
Şəhər mərkəzi avtomobillərdən demək olar ki, azaddır. Lyublyanitsa çayının sahilində kafelər, üzərində isə Ejdaha körpüsü və memar Yoje Pleçnikin layihələri yerləşir. Təpədəki orta əsr qalasına funikulyorla qalxırlar. 2016-cı ildə Lyublyana «Avropanın yaşıl paytaxtı» adını alıb.
Mədəniyyət və gündəlik həyat
Şair Frantse Prešeren sloven ədəbiyyatının əsas simasıdır, onun «Zdravlitsa» poeması ilə ölkənin himni bağlıdır. Sloveniya arıçılıq ənənəsi ilə də tanınır, BMT-də mayın 20-nin Ümumdünya Arı Günü elan olunması təşəbbüsü Lyublyanadan gəlib. Mətbəxdə kranj kolbasası və bal ilə hazırlanan potitsa pirogu seçilir. ABŞ-ın keçmiş birinci xanımı Melaniya Tramp da bu ölkənin Sevnitsa şəhərində doğulub.
Dövlət quruluşu və siyasət
Sloveniya parlament respublikasıdır. Qanunverici orqan 90 deputatlı Dövlət Məclisidir, prezident isə xalq səsverməsi ilə seçilir. 2022-ci ildən bu vəzifədə Nataşa Pirts Musar, hökumət başçısı kimi Robert Qolob çıxış edirdi. Ölkə 2024-cü ildə Fələstini tanıyan Avropa dövlətləri sırasına qoşuldu. Hazırkı hökumət tərkibi və son seçki nəticələri dəyişmiş ola bilər, ona görə dərc etməzdən əvvəl yoxlamaq lazımdır.
Sloveniya və Azərbaycan
Rəsmi Bakı ilə Lyublyana arasında siyasi əlaqələr saxlanılır. Azərbaycan mediasında dövlət başçıları arasında məktub mübadiləsi və XİN səviyyəsində təbrik mesajları haqqında xəbərlər dərc olunub. Münasibətlərin tarixi və ticarət göstəriciləri barədə dəqiq rəqəmlər üçün rəsmi mənbələrə müraciət etmək lazımdır.
