Tərtər Hərbi Məhkəməsi: səlahiyyətləri və fəaliyyət sahəsi
Tərtər Hərbi Məhkəməsi Azərbaycanın məhkəmə sistemində hərbi məhkəmələr sırasında xatırlanan ixtisaslaşmış məhkəmə orqanıdır. Bu məhkəmələr silahlı qüvvələrdə və digər hərbi strukturlarda xidmətlə bağlı işlərə baxır. Aşağıda onların yeri, səlahiyyətləri və fəaliyyət prinsipləri qısa şəkildə izah olunur.
Hərbi məhkəmələr ümumi yurisdiksiyalı məhkəmələr sisteminin tərkib hissəsidir. Onların əsas fərqi baxdıqları işlərin xarakteri və iştirakçı dairəsidir. Hərbi xidmətin xüsusiyyətləri, intizam və komandanlıq münasibətləri bu işlərin araşdırılmasında nəzərə alınır. Məqsəd hərbi qulluqçuların və xidmətlə bağlı münasibətlərin hüquqi müdafiəsini təmin etməkdir.
Hərbi məhkəmə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş səlahiyyətlər çərçivəsində fəaliyyət göstərir. Bunlara aşağıdakılar daxildir:
- hərbi qulluqçuların törətdiyi cinayətlərə aid işlərə ibtidai instansiya qaydasında baxmaq;
- hərbi xidmət əleyhinə cinayətlərlə bağlı işləri araşdırmaq;
- hərbi hissələrin, hərbi qulluqçuların hüquq və vəzifələri ilə əlaqəli mübahisələrə baxmaq;
- qanunla nəzərdə tutulmuş digər məsələləri həll etmək.
Konkret yurisdiksiya və səlahiyyət dairəsi qüvvədə olan prosessual qanunvericiliklə müəyyən edilir.
Hərbi məhkəmələrdə daha çox aşağıdakı kateqoriyalı işlərə rast gəlinir:
- xidməti vəzifələrin yerinə yetirilməsi qaydalarının pozulması;
- hərbi intizam və nizamnamə münasibətləri ilə bağlı hüquq pozuntuları;
- hərbi əmlakın qorunması ilə əlaqəli cinayətlər;
- hərbi xidmətdən yayınma hallarına aid işlər.
Hər iş üzrə qərar yalnız araşdırılan faktlar və qüvvədə olan qanunlar əsasında verilir.
Hərbi məhkəmədə proses ümumi məhkəmələrdə olduğu kimi qanunçuluq, ədalətli mühakimə, tərəflərin bərabərliyi və müdafiə hüququ prinsipləri əsasında qurulur. Təqsirsizlik prezumpsiyası, iddia və müdafiə tərəflərinin çəkişməsi, hakimlərin müstəqilliyi də bu prinsiplərə daxildir. Dövlət sirrinə aid hallar istisna olmaqla, məhkəmə iclasları adətən açıq keçirilir. Məhkəmənin qərarından qanunla müəyyən olunmuş qaydada və müddətdə yuxarı instansiya məhkəməsinə şikayət verilə bilər.
Vətəndaşlar, hüquqşünaslar və jurnalistlər məhkəmənin fəaliyyəti, iclas cədvəli və qərarlar barədə rəsmi məlumatı Azərbaycan məhkəmələrinin rəsmi internet resursundan ala bilərlər. Ünvan, iş saatları və əlaqə vasitələri barədə dəqiq məlumat üçün məhkəmənin kargüzarlıq şöbəsinə müraciət etmək məsləhətdir. Mediaya aid sorğular məhkəmənin mətbuat xidməti və ya müvafiq məsul şəxs vasitəsilə göndərilir.
Tərtər Hərbi Məhkəməsi hərbi xidmətlə bağlı hüquq münasibətlərində qanunçuluğun təmin edilməsinə xidmət edən ixtisaslaşmış məhkəmə instansiyasıdır. Onun fəaliyyətini başa düşmək hərbi məhkəmələrin ümumi məhkəmə sistemindəki yerini bilməkdən keçir.