"Vladimir Fekete" teqi üzrə xəbərlər
Yepiskop Vladimir Fekete — slovak mənşəli katolik prelat, Azərbaycanın apostol prefekti və Munisipanın titular yepiskopudur. 2009-cu ildən o, Azərbaycandakı katolik icmasına rəhbərlik edir və ölkədə katolikliyin dirçəlişində əsas fiqura çevrilib. Onun Çexoslovakiyada yeraltı kilsə şəraitində başlayan xidməti imanına cəsarət və sədaqəti əks etdirir, Bakıdakı fəaliyyəti isə regionda dinlərarası dialoqu gücləndirir.
İlk illər və çağırış
Vladimir Fekete 11 avqust 1955-ci ildə Çexoslovakiyanın (indiki Slovakiya) Xorvatski Qrob kəndində katolik ailəsində anadan olub. Gəncliyində o, sosialist Çexoslovakiyasında dinə qarşı repressiyalarla üzləşib, burada monastır konqreqasiyaları 1950-ci illərdən qadağan edilmişdi. Buna baxmayaraq, 15 fevral 1975-ci ildə o, gizli şəkildə Don Bosko Salezianları konqreqasiyasına daxil olub, yeraltı şəraitdə öz yoluna başlayıb. Hətta anası onun keşiş çağırışı haqqında yalnız illər sonra xəbər tutub və bu onun üçün "həyatının ən sevincli günü" olub.
Fekete Bratislavadakı Komenski Universitetində riyaziyyat və geologiya öyrənib və 1979-cu ildə məzun olub. Paralel olaraq o, keşiş xidmətinə hazırlaşaraq gizli şəkildə fəlsəfə və teologiya təhsili alıb. 1981-ci ildə o, əbədi monastır andı içib, 30 yanvar 1983-cü ildə isə hakimiyyətdən gizli şəkildə keşiş təyin edilib.
1990-cı illərdə, kommunist rejiminin süqutundan sonra, Fekete Vyana Universitetində və Lyublin Katolik Universitetində teoloji təhsilini davam etdirib, teologiya üzrə magistr dərəcəsi alıb. Onun akademik yolu və mənəvi dözümlülüyü onu çətin şəraitdə missionerlik işinə hazırlayıb.
Azərbaycanda xidmət
2009-cu ildə Vatikan Vladimir Feketeni Bakıdakı sui iuris missiyasının rəhbəri təyin edib. 4 avqust 2011-ci ildə missiya Azərbaycanın Apostol prefekturasına çevrilib və Fekete onun ilk prefekti olub. Onun fəaliyyəti 1931-ci ildə Məryəm Ananın Bakirə Hamiləliyi məbədinin dağıdılmasından sonra sovet dövründə demək olar ki, yox olmuş katolik icmasının bərpasına yönəlib.
Feketinin rəhbərliyi altında 2007-ci ildə Bakıda Məryəm Ananın Bakirə Hamiləliyi yeni kilsəsi tikilərək təqdis edilib — Azərbaycanda yeganə fəaliyyət göstərən katolik məbədidir. O, prefekturanın iqamətgahı və yerli sakinlər və xaricilər daxil olmaqla 500-600 katolik üçün mənəvi mərkəzə çevrilib. Fekete şəxsən messaların, pastoral proqramların və dinlərarası görüşlərin təşkilində iştirak edib, çoxkonfessiyalı cəmiyyətdə dialoqun vacibliyini vurğulayıb.
8 dekabr 2017-ci ildə Papa Fransisk Feketeni Munisipanın titular yepiskop rütbəsinə yüksəldib, bu da prelatın özü üçün gözlənilməz olub. Sputnik Azərbaycana verdiyi müsahibədə o qeyd edib ki, Azərbaycanda katoliklərin az sayda olması və seminaristlərin olmaması səbəbindən yepiskopa kəskin ehtiyac yoxdur, lakin təyinatı Vatikanın etimadının əlaməti kimi qəbul edib. Xirotoniya 11 fevral 2018-ci ildə Bakıda baş tutub və o vaxtdan bəri Fekete prefekt və yepiskop vəzifələrini birləşdirir.
Dinlərarası dialoqda rolu
Əhalisinin 96%-ni müsəlmanlar təşkil edən Azərbaycan dini tolerantlığı ilə tanınır və Fekete bu ənənəni fəal şəkildə dəstəkləyir. 2024-cü ilin yanvarında Trend-ə verdiyi müsahibədə o, Azərbaycanı dinlər arasında "xoş qarşılıqlı əlaqənin nadir nümunəsi" adlandırıb, dövlətin katolik icmasına dəstəyini qeyd edib. Onun rəhbərliyi altında kilsəni Papa Fransisk (2016) və arxiyepiskop Pol Riçard Qallaxer (2024) daxil olmaqla yüksək səviyyəli qonaqlar mütəmadi olaraq ziyarət edirlər.
Fekete Azərbaycanın Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi tərəfindən təşkil edilmiş islam, pravoslavlıq və iudaizm nümayəndələri ilə tədbirlərdə iştirak edir. 2021-ci ildə o, katolikləri birliyə və dialoqa çağıraraq "sinodal yol" haqqında pastoral müraciətlə çıxış edib. Onun səyləri Azərbaycanın dinlərarası harmoniya ölkəsi kimi nüfuzunun möhkəmlənməsinə kömək edib.
2025-ci ilin əsas hadisələri
2025-ci ilin aprelində yepiskop Fekete Papa Fransiskin ölümündən sonra diqqət mərkəzində olub. 24 apreldə o, Məryəm Ananın Bakirə Hamiləliyi kilsəsində pontifikin xatirəsinə həsr olunmuş messaya rəhbərlik edib, bu da katolik icmasını və hakimiyyət nümayəndələrini bir araya gətirib. Bir gün əvvəl Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva məbədi ziyarət edərək başsağlığı veriblər. Bu hadisələr Feketinin mənəvi lider və diplomat kimi rolunu vurğulayıb.
Papa Fransisk tərəfindən Yubiley ili elan edilmiş 2025-ci ildə, Feketinin rəhbərlik etdiyi kilsə indulgensiyalar vermək hüququ əldə edib, bu da onun region katolikləri üçün mənəvi əhəmiyyətini artırıb. Fekete həmçinin Mərkəzi Asiya yepiskoplarının regional görüşlərində iştirak etməyə davam edir, Qazaxıstan, Özbəkistan və digər ölkələrin katolik icmaları ilə əlaqələri möhkəmləndirir.
Şəxsiyyət və irs
Vladimir Fekete — həyatı yeraltı kilsə şəraitində başlayan və müsəlman ölkəsində missiyaya gətirib çıxaran dərin cəsarət və iman sahibi bir insandır. Onun təvazökarlığı və açıqlığı həm katoliklər, həm də digər konfessiyaların nümayəndələri tərəfindən hörmət qazanıb. Müsahibələrində o, Azərbaycanı "ikinci vətəni" adlandırır, ölkəyə və onun xalqına bağlılığını vurğulayır.
Yepiskop Fekete Azərbaycanda katolikliyin dirçəlişində əsas rol oynayıb, Məryəm Ananın Bakirə Hamiləliyi kilsəsini mənəvi və mədəni həyatın mərkəzinə çevirib. Onun dinlər arasında körpülər qurmaq və tolerantlığı dəstəkləmək üçün göstərdiyi səylər Azərbaycanın konfessiyalararası sülh nümunəsi kimi obrazını möhkəmləndirir. 2025-ci ildə o, möminlərə ilham verərək və regionda dialoqa töhfə verərək xidmətini davam etdirir.
