"Zimbabve" teqi üzrə xəbərlər
Zimbabve: Böyük Zimbabvenin qranit qüllələri, gurultulu Viktoriya şəlaləsi, Hunquve quşu və Bakı ilə əlaqələr
Afrika qitəsinin cənub hissəsində, Zambezi və Limpopo çayları arasındakı bərəkətli yaylada yerləşən Zimbabve Respublikası zəngin tarixi irsə, unikal daşyonma mədəniyyətinə və nəhəng strateji mineral xammal ehtiyatlarına malik dövlətdir. Şona dilindən tərcümədə adı «Böyük daş evlər» mənasını verən bu ölkə Böyük Səhradan cənubdakı qədim sivilizasiyaların abidələrini, milli parkların biomüxtəlifliyini və yüksək kənd təsərrüfatı potensialını qoruyub saxlaya bilmişdir.
Möhtəşəm Viktoriya şəlaləsi, Matobo qranit təpələri və Hvanqe parkında safari
Zimbabvenin təbii landşaftı möhtəşəm coğrafi obyektlərlə zəngindir. Şimal-qərb sərhədində Zambezi çayının sularının qulaqbatırıcı nərə ilə Batoka bazalt dərəsinə töküldüyü, YUNESKO-nun Ümumdünya İrsi siyahısına daxil edilmiş gurultulu Viktoriya şəlaləsi (Mosi-oa-Tunya) yerləşir. Qərbdə nəhəng fil populyasiyası (40 mindən çox), camış sürüləri və nadir kaftarabənzər itləri ilə məşhur olan, Afrikanın ən böyük vəhşi təbiət qoruqlarından biri — Hvanqe Milli Parkı uzanır. Cənubda isə Matobo Milli Parkının qranit qayalıqları diqqəti cəlb edir; qəribə müvazinətli formaya malik bu qayalar minlərlə qayaüstü rəsm qoyub getmiş buşmenlər üçün müqəddəs məkan rolunu oynamışdır. Ölkənin paytaxtı Harare çiçəkləyən jakaranda ağaclarının bənövşəyi rənginə bürünərək dövlətin siyasi və maliyyə mərkəzi kimi çıxış edir.
Qədim Monomotapa daş imperiyası, Zimbabve quşu və 1980-ci il müstəqilliyi
XI–XV əsrlərdə çiçəklənən qədim Monomotapa (Mutapa) imperiyasının paytaxtı olan Böyük Zimbabvenin monumental qalıqları ölkənin tarixi qürurudur. Heç bir məhlul istifadə edilmədən quru hörgülə ucaldılmış qranit divarlar və konik qüllə müstəmləkəçilikdən əvvəlki Afrika memarlığının yüksək səviyyəsini sübut edir. Məhz burada steatitdən (sabun daşından) yonulmuş müqəddəs Hunquve quşunun fiqurları aşkar edilmişdir ki, bu da dövlətin əsas milli rəmzinə və bayraqdakı heraldik nişanına çevrilmişdir. Müstəmləkə dövründə ərazi Britaniya Cənubi Afrika Şirkətinin nəzarəti altında olmuş və Cənubi Rodeziya adlandırılmışdır. Uzunmüddətli milli-azadlıq müharibəsindən (Çimurenqa) sonra, 1980-ci il aprelin 18-də ölkə adını Zimbabve olaraq dəyişərək beynəlxalq səviyyədə tanınmış müstəqilliyini qazandı.
Serpentinitdən şona heykəltaraşlığı, mbira sədaları və qarğıdalı sadzası
Zimbabvenin mədəni siması şona xalqının müasir daş heykəltaraşlığı fenomeni sayəsində bütün dünyada tanınır: sənətkarlar serpentinit və kobalt daşından Paris, London və Nyu-York qalereyalarında sərgilənən dərin mücərrəd və antropomorf obrazlar yonurlar. Ənənəvi musiqinin qəlbi taxta gövdə üzərində bərkidilmiş metal dillərdən ibarət qədim «barmaq pianosu» — mbiradır; onun meditatif səslənməsi əsrlər boyu vadzimu əcdadlarının ruhları ilə əlaqə yaratmaq üçün istifadə edilmişdir. Kulinariya mədəniyyətində rasionun əsasını xırda üyüdülmüş qarğıdalı unundan hazırlanan qatı sıyıq — sadza təşkil edir; o, ət sousları, bişirilmiş balqabaq və ya kələm yarpaqları (sukuma viki) və qurudulmuş biltonq əti ilə birlikdə süfrəyə verilir.
Litium bumu, platin mədənləri və Azərbaycanla diplomatik tərəfdaşlıq
Zimbabve nəhəng resurs potensialına malikdir: ölkə yüksək dərəcəli litium (elektromobillər və akkumulyator batareyalarının qlobal inqilabının əsas elementi), həmçinin platin, xrom, almaz və qızıl ehtiyatlarına görə planetdə aparıcı mövqelərdən birini tutur. Aqrar sektorda Zimbabve elit virciniya tütünü və pambığın dünyanın ən böyük ixracatçılarından biri olaraq qalır. Beynəlxalq arenada Harare və Bakı Birləşmiş Millətlər Təşkilatı və Qoşulmama Hərəkatı platformalarında səmərəli əməkdaşlıq edirlər. Hər iki paytaxt beynəlxalq hüququn aliliyini, dövlətlərin suverenliyini, birtərəfli sanksiyaların yolverilməzliyini və ərazi bütövlüyünə qarşılıqlı hörməti ardıcıl olaraq müdafiə edir. Zimbabve nümayəndə heyətinin Bakıda keçirilən COP29 iqlim sammitində iştirakı çərçivəsində bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafı, səhralaşmaya qarşı mübarizə və dağ-mədən sənayesinin texnoloji modernləşdirilməsi üzrə mühüm razılaşmalar əldə olunmuşdur.
