Ağsu rayonu: tarix, coğrafiya və müasir həyat

Ağsu rayonu Azərbaycan Respublikasının şərq hissəsində, Dağlıq Şirvan iqtisadi regionunda yerləşən inzibati-ərazi vahididir. Mərkəzi Ağsu şəhəridir. Rayon qərbdən və şimal-qərbdən İsmayıllı, şimal-qərbdən və şərqdən Şamaxı, cənubdan isə Kürdəmir və Hacıqabul rayonları ilə sərhəddir. Ərazisi 1020 kvadrat kilometr təşkil edir.

Coğrafi mövqeyinə görə rayon Şirvan düzündə və Böyük Qafqaz dağlarının cənub ətəklərində yerləşir. Relyefi dağlıq, dağətəyi və maili düzənliklərdən ibarətdir. Dağlıq hissə dəniz səviyyəsindən 700-1000 metr hündürlükdədir. 16 kənd dağlıq zonada yerləşir. Ərazidən Ağsuçay və Girdimançay çayları, eləcə də onların qolları keçir. İqlimi əsasən mülayim-isti və yarımsəhra tiplidir, qışlar quraq və az qarlı keçir.

Ağsu rayonunun tarixi inkişafı

Ağsu rayonu 8 oktyabr 1943-cü ildə təşkil edilmişdir. 1963-cü ildə müvəqqəti olaraq ləğv edilərək Kürdəmir rayonuna birləşdirilmiş, 1965-ci ildə isə yenidən müstəqil rayon statusu almışdır. Mərkəzi olan Ağsu şəhəri 1735-ci ildə Nadir şah tərəfindən əsası qoyulmuşdur. Şəhər əvvəllər şəhər tipli qəsəbə kimi mövcud olmuş, 1967-ci ildə şəhər statusu almışdır. Adı ərazidən keçən Ağsuçayın adı ilə bağlıdır. Tarixən bu ərazi Şirvan xanlığının tərkibində mühüm rol oynamışdır.

Əhali və yaşayış məntəqələri

Rayonda 1 şəhər və təxminən 79 kənd var. Əhalinin sayı 80 minə yaxın qiymətləndirilir. Əhalinin böyük əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir. Şəhərdə əhalinin təxminən 27-28 faizi, kəndlərdə isə 72-73 faizi yaşayır. Ən böyük kəndlərə Gəgəli, Kəndoba, Kalva, Pirhəsənli, Bico, Cəlayir, Padar, Ərəbuşağı və Qaraqoyunlu daxildir. Yaşayış məntəqələri bir neçə ərazi icra nümayəndəliyi və bələdiyyə əhatəsinə daxildir.

Təsərrüfat və təbii sərvətlər

Ağsu rayonu kənd təsərrüfatı istiqamətində inkişaf etmiş regionlardan biridir. Əsas fəaliyyət sahələri pambıqçılıq, taxılçılıq, üzümçülük və heyvandarlıqdır. Çayların suvarma üçün istifadəsi əkinçilik və bostançılığa şərait yaradır. Rayon Dağlıq Şirvan iqtisadi regionunun tərkibində yerləşdiyindən regionun ümumi inkişafına töhfə verir.

Ağsu rayonu zəngin tarixi keçmişi, əlverişli coğrafi mövqeyi və kənd təsərrüfatı potensialı ilə Azərbaycanın mühüm inzibati vahidlərindən biridir. Onun Şirvan düzü və dağ ətəklərində yerləşməsi həm təbii, həm də iqtisadi cəhətdən diqqətəlayiqdir.