"Avtomobillərin utilizasiyası" teqi üzrə xəbərlər
Azərbaycanda avtoparkın köhnəlməsi problemi son illərdə ekoloji müzakirələrdən fəal dövlət islahatları müstəvisinə keçmişdir. 2024-cü ildən etibarən ölkədə ətraf mühitin sağlamlaşdırılmasına və yollarda təhlükəsizliyin artırılmasına yönəlmiş nəqliyyat vasitələrinin tammiqyaslı utilizasiyası proqramı fəaliyyət göstərir.
Proqramın məqsədləri və mexanizmləri
Təşəbbüsün əsas vəzifəsi istismar müddəti 20 ildən artıq olan avtomobil sahiblərini həmin nəqliyyat vasitələrindən qurtulmağa stimullaşdırmaqdır. Proqram könüllü xarakter daşıyır, lakin iqtisadi stimullarla dəstəklənir. Sistemin tətbiqi qabaqcıl ölkələrin təcrübəsinə əsaslanır və yerli reallıqlara uyğunlaşdırılıb.
Prosesin əsas mərhələləri:
Avtomobilin təhvil verilməsi: Sahibi köhnə nəqliyyat vasitəsini ixtisaslaşdırılmış qəbul məntəqəsinə çatdırır.
Qiymətləndirmə: Meyarlara uyğunluq (əsas qovşaq və aqreqatların mövcudluğu) yoxlanılır.
Sertifikatın verilməsi: Sahibinə yerli istehsal olan yeni avtomobil alarkən güzəşt hüququ verən təsdiqedici sənəd və ya pul kompensasiyası təqdim olunur.
İqtisadi stimullar və vergilər
Vacib yeniliklərdən biri də idxal olunan avtomobillərin gömrük rəsmiləşdirilməsi zamanı, habelə müəyyən yaşdan yuxarı maşınlar üçün illik texniki baxış zamanı ödənilən utilizasiya rüsumunun tətbiqidir. Bu fonddan toplanan vəsaitlər proqram iştirakçılarına subsidiyaların ödənilməsinə yönəldilir.
Utilizasiya sertifikatı üzrə güzəştin məbləği nəqliyyatın kateqoriyasından asılı olaraq dəyişir. Ən sərfəli şərtlər elektromobil və ya hibrid almağı planlaşdıranlara təklif olunur ki, bu da "yaşıl" iqtisadiyyata keçid strategiyasına uyğundur.
Ekoloji effekt
Azərbaycan üçün, xüsusilə Bakı şəhəri üçün köhnə daxili yanma mühərriklərindən ayrılan tullantılar məsələsi kəskindir. Avtoparkın yenilənməsi havada CO2 və ağır metalların konsentrasiyasını əhəmiyyətli dərəcədə azaltmağa imkan verir. Bundan əlavə, qanuni utilizasiya mərkəzləri şəbəkəsinin yaradılması metal qırıntılarının, texniki mayelərin və köhnə təkərlərin emalı problemini həll edir.
Utilizasiya proqramı sadəcə həyətləri "avtomobil metalından" təmizləmək üsulu deyil, həm də Azərbaycanın müasir, təhlükəsiz və ekoloji cəhətdən təmiz nəqliyyat sektoruna doğru atdığı strateji addımdır.
