Azərbaycan Respublikasının Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi (ETSN)

Azərbaycan Respublikasının Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi (ETSN) - ətraf mühitin mühafizəsi, təbii sərvətlərdən səmərəli istifadə və hidrometeorologiya sahəsində dövlət siyasətini həyata keçirən mərkəzi icra hakimiyyəti orqanıdır.

Qlobal iqlim dəyişikliyi dövründə və Prezident İlham Əliyev tərəfindən təsdiq edilmiş "Yaşıl artım" strategiyasının icrası çərçivəsində nazirlik təkcə regionda deyil, həm də beynəlxalq arenada əsas oyunçuya çevrilib.

Tarix və qurumun missiyası

Nazirlik 23 may 2001-ci il tarixdə Prezident Fərmanı ilə bir neçə dövlət qurumunun (geologiya, balıqçılıq, hidrometeorologiya və meşə təsərrüfatı) bazasında yaradılmışdır. Bu, ölkənin təbii aktivlərinin idarə edilməsini "vahid pəncərə" prinsipi ilə konsolidasiya etməyə imkan verdi.

Nazirliyin əsas vəzifələri:

- Xəzər dənizinin və quru ərazilərin ekoloji vəziyyətinin monitorinqi.

- Bioloji müxtəlifliyin qorunması və meşə fondunun genişləndirilməsi.

- Təhlükəli hidrometeoroloji hadisələrin proqnozlaşdırılması.

- Yer təkindən istifadənin tənzimlənməsi və su ehtiyatlarının mühafizəsi.

- Strateji fəaliyyət istiqamətləri

Azad edilmiş ərazilərin ekoloji bərpası

ETSN-nin prioritet vəzifələrindən biri Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda ekoloji zərərin qiymətləndirilməsidir. Qurum aktiv şəkildə "Smart City" və "Smart Village" konsepsiyalarını tətbiq edərək "xalis sıfır" emissiya zonaları yaradır. Topxana meşəsinin və Bəsitçay qoruğunun bərpası ölkənin ekoloji dirçəlişinin rəmzidir.

Qlobal iqlim gündəmi və COP29

Azərbaycan 2030-cu ilə qədər istixana qazı emissiyalarını 35% azaltmaq öhdəliyini rəsmən götürüb. Bakıda keçirilən COP29 iqlim sammiti Ekologiya Nazirliyinin bərpa olunan enerji mənbələrinə keçid üzrə beynəlxalq səylərin koordinasiyasında nüfuzunu bir daha təsdiqlədi.

Yaşıllaşdırma və səhralaşma ilə mübarizə

Milyonlarla ağacın əkilməsini nəzərdə tutan genişmiqyaslı kampaniyalar Abşeron yarımadasından tutmuş Qafqazın yüksək dağlıq ərazilərinə qədər bütün bölgələri əhatə edir. Torpaq eroziyasının qarşısını almaq üçün aqromeşələrin və qoruyucu zolaqların salınmasına xüsusi diqqət yetirilir.

Struktur və tabeliyindəki xidmətlər

Effektiv nəzarəti təmin etmək üçün nazirlik ixtisaslaşmış xidmətləri birləşdirir:

Milli Hidrometeorologiya Xidməti: Dəqiq proqnozlar və hava keyfiyyətinin monitorinqi üçün məsuliyyət daşıyır.

Meşələrin İnkişafı Xidməti: Meşə bitkilərinin bərpası və artırılması ilə məşğul olur.

Bioloji Müxtəlifliyin Qorunması Xidməti: Milli parklar şəbəkəsini (Şahdağ, Göygöl, Hirkan və s.) idarə edir.

Bu gün ETSN qanunsuz ağac kəsilməsini izləmək və Xəzər dənizinin səviyyəsinə nəzarət etmək üçün AI (Süni İntellekt) və peyk müşahidə texnologiyalarından geniş istifadə edir. Hava keyfiyyəti barədə interaktiv xəritələr vətəndaşlar üçün real vaxt rejimində əlçatandır ki, bu da şəffaflığı artırır.

Maraqlı fakt: Azərbaycan unikal biomüxtəlifliyə malikdir - dünyada mövcud olan 11 iqlim tipindən 9-u burada təmsil olunub. Bu, Nazirliyin üzərinə təbiət irsinin qorunması üçün xüsusi məsuliyyət qoyur.

Yekun

Azərbaycanın Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi bu gün sadəcə nəzarətedici orqan deyil, dayanıqlı inkişafın drayveridir. Xəzərin təmizliyindən Qarabağın "yaşıl" bərpasına qədər - qurumun hər bir layihəsi gələcək nəsillərin ekoloji təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə yönəlib.